دومین نشست از سلسله نشستهای «پرسشهای اکنون» با عنوان «نسبت هنر معاصر با نهاد چیست؟» با حضور همایون سیریزی و سهراب مهدوی و دبیری حسین گنجی در کتابخانه موزه هنرهای معاصر تهران برگزار شد.
این نشست، در ادامه نخستین برنامه این مجموعه با عنوان «چه چیزی معاصر است؟»، به نقش نهادها در تولید، تفسیر، ارزشگذاری، مشروعیتبخشی و تثبیت هنر معاصر پرداخت.
حسین گنجی در آغاز نشست، با اشاره به پیوند موضوع این جلسه با بحث پیشین، گفت: پرسش این بار از چیستی معاصریت به سازوکارهایی منتقل شده است که هنر معاصر درون آنها تولید و دیده میشود.
وی تأکید کرد که منظور از «نهاد» صرفاً موزه یا گالری نیست و دانشگاه، دوسالانه، بازار هنر، رسانه، کیوریتور، مجموعهدار و سازوکارهای نقد و نمایش نیز میتوانند در میدان هنر نقشی نهادی داشته باشند.
پرسش محوری گنجی این بود که آیا اثر هنری ابتدا مستقل شکل میگیرد و نهاد بعداً آن را کشف و معرفی میکند، یا خودِ آنچه «هنر معاصر» نامیده میشود از ابتدا در شبکهای از انتخابها، مناسبات و نظامهای ارزشگذاری پدید میآید.
او صورت مسئله را با این پرسش مطرح کرد که «آیا هنر معاصر بدون نهاد هم میتواند هنر معاصر باشد؟» و در ادامه، بحث را از تعریف سازمانی نهاد به مسئله عاملیت آن در ساختهشدن ارزش و جایگاه هنری کشاند.
سهراب مهدوی بحث خود را از خودِ مفهوم «نهاد» آغاز کرد و گفت: حتی برای او نیز همیشه روشن نبوده است که مرز نهاد دقیقاً کجاست.
وی با بازخوانی تجربه شخصی خود از مواجهه با ساختارهای سیاسی، دانشگاهی و فرهنگی، نشان داد که نگاه «ضدنهادی» چگونه میتواند در گذر زمان پیچیده شود؛ زیرا هر ساختارشکنی در نهایت ممکن است به تولید ساختاری تازه بینجامد.
مهدوی بر این نکته تأکید کرد: امروز نمیتوان نهاد را صرفاً به سازمان حکومتی فروکاست؛ گالری، رسانه و ساختارهای خصوصی نیز میتوانند کارکرد نهادی پیدا کنند.
همایون سیریزی از زاویهای دیگر وارد بحث شد و مسئله را به سازوکارهای دیدهشدن و مشروعیتیافتن هنر پیوند زد.
وی با مقایسه استقبال گسترده از نمایش آثار پیکاسو با میزان توجه به نمایشگاه هنر فلسطین در موزه هنرهای معاصر تهران، این پرسش را مطرح کرد که چه چیزی …
