به گزارش برنا، بازار گوشت قرمز ایران طی یک دهه گذشته با چالشهایی مانند خشکسالی، افزایش هزینه تولید، رشد قیمت نهادههای دامی، کاهش قدرت خرید دامداران و افت سرمایهگذاری در بخش دامپروری مواجه بوده است. نتیجه این تحولات، کاهش سرعت رشد تولید داخلی و افزایش وابستگی بازار به واردات بوده است.
برآوردهای فعالان صنعت دام نشان میدهد مصرف سالانه گوشت قرمز کشور بین ۹۰۰ هزار تا یک میلیون تن است؛ در حالی که تولید داخلی همه نیاز بازار را پوشش نمیدهد. به همین دلیل هر سال بین ۱۰۰ تا ۲۰۰ هزار تن گوشت قرمز از کشورهای مختلف از جمله برزیل، استرالیا، روسیه، پاکستان و چند کشور آسیای میانه وارد کشور میشود.
کارشناسان اقتصادی معتقدند اگر این میزان واردات انجام نشود، فاصله عرضه و تقاضا میتواند به افزایش شدید قیمتها و فشار بیشتر بر خانوارها منجر شود.
قیمت گوشت در پنج سال گذشته چه مسیری را طی کرده است
بازار گوشت یکی از پرنوسانترین بازارهای مواد غذایی در سالهای اخیر بوده است.
بررسی روند قیمتها نشان میدهد متوسط قیمت هر کیلوگرم گوشت گوسفندی که در سال ۱۳۹۹ حدود ۱۳۰ تا ۱۵۰ هزار تومان بود، اکنون در بسیاری از شهرها به ۹۰۰ هزار تا بیش از یک میلیون تومان رسیده است.
گوشت گوساله نیز که چند سال قبل با قیمت کمتر از ۱۲۰ هزار تومان عرضه میشد، اکنون بسته به نوع قطعه بین ۶۵۰ تا ۹۰۰ هزار تومان قیمت دارد.
در مقابل، گوشت منجمد وارداتی با نرخهای تنظیم بازاری معمولاً بین ۳۰۰ تا ۴۵۰ هزار تومان عرضه شده و به همین دلیل یکی از ابزارهای دولت برای کاهش التهاب بازار محسوب میشود.
اقتصاددانان معتقدند اختلاف قابل توجه قیمت میان گوشت داخلی و گوشت وارداتی موجب شده تقاضا برای محصولات وارداتی به ویژه در دهکهای متوسط و پایین افزایش پیدا کند.
چرا برزیل تأمینکننده اصلی گوشت ایران است
برزیل بزرگترین صادرکننده گوشت گاو در جهان به شمار میرود و سالانه میلیونها تن گوشت به بازارهای بینالمللی صادر میکند.
این کشور علاوه بر برخورداری از دامداری صنعتی، دارای یکی از پیشرفتهترین سامانههای کنترل بهداشتی و بازرسی مواد غذایی است و محصولات آن به بیش از ۱۷۰ کشور صادر میشود.
در سالهای اخیر بخش مهمی از گوشت وارداتی ایران نیز از برزیل تأمین شده است؛ زیرا این کشور علاوه بر ظرفیت تولید بالا، امکان تأمین مستمر و قیمت رقابتی را نیز دارد.
کارشناسان صنعت غذا معتقدند جایگزین کردن برزیل با سایر مبادی وارداتی، در کوتاهمدت میتواند هزینه واردات را افزایش داده و بر قیمت تمامشده گوشت در بازار داخلی اثر بگذارد.
نظارت دامپزشکی از مبدأ تا مقصد
در پی انتشار برخی اخبار درباره کیفیت گوشت برزیلی، دبیر انجمن تأمینکنندگان و توزیعکنندگان گوشت کشور اعلام کرد که مقررات جدید اتحادیه اروپا ارتباطی با سلامت گوشت صادراتی برزیل ندارد و تمامی محمولههای وارداتی پیش از ورود به بازار ایران تحت نظارت چندمرحلهای سازمان دامپزشکی قرار میگیرند.
به گفته وی، فرآیند کنترل از معاینه دام زنده در کشتارگاههای کشور مبدأ آغاز میشود و با حضور ناظران دامپزشکی و ناظران شرعی ایران ادامه مییابد. پس از ورود محمولهها به کشور نیز آزمایشهای میکروبی، بهداشتی و کنترل اسناد انجام میشود و تنها محمولههایی اجازه عرضه پیدا میکنند که تمامی استانداردهای تعیینشده را رعایت کرده باشند.
واردات چه تأثیری بر قیمت بازار دارد
بررسیهای کارشناسان اقتصاد کشاورزی نشان میدهد هر زمان واردات گوشت با وقفه یا کاهش مواجه شده، قیمتها در بازار داخلی با سرعت بیشتری افزایش یافته است.
به اعتقاد آنها، واردات علاوه بر جبران کمبود تولید، نقش مهمی در شکلدهی انتظارات بازار دارد و موجب میشود عرضه در سطح قابل قبولی حفظ شود.
از سوی دیگر، استمرار واردات باعث شده فروشگاههای زنجیرهای و مراکز توزیع بتوانند گوشت تنظیم بازاری را با قیمت پایینتر در اختیار مصرفکنندگان قرار دهند؛ موضوعی که تا حدی از فشار تورمی بر خانوارها کاسته است.
هزینه تولید داخلی همچنان رو به افزایش است
کارشناسان دامپروری معتقدند مهمترین عامل رشد قیمت گوشت، افزایش هزینه تولید است.
طی سالهای اخیر قیمت نهادههای دامی، هزینه حملونقل، دستمزد نیروی کار، انرژی، واکسن و دارو رشد قابل توجهی داشته است. علاوه بر این، خشکسالیهای پیدرپی، کاهش مراتع و محدودیت منابع آبی نیز هزینه نگهداری دام را افزایش داده است.
به گفته فعالان این صنعت، تا زمانی که هزینه تولید کاهش پیدا نکند، انتظار افت محسوس قیمت گوشت تنها با اتکا به افزایش تولید داخلی واقعبینانه نیست.
سرانه مصرف گوشت کاهش یافته است
یکی از پیامدهای افزایش قیمت گوشت، کاهش مصرف خانوارهاست.
کارشناسان حوزه تغذیه و اقتصاد کشاورزی میگویند سرانه مصرف گوشت قرمز در ایران نسبت به سالهای گذشته کاهش یافته و بسیاری از خانوارها به دلیل افت قدرت خرید، مصرف خود را محدود کرده یا به سمت گوشت مرغ و سایر منابع پروتئینی رفتهاند.
این روند علاوه بر آثار اقتصادی، میتواند پیامدهای تغذیهای نیز به همراه داشته باشد؛ بهویژه برای دهکهای کمدرآمد که سهم بیشتری از درآمد خود را صرف تهیه مواد غذایی میکنند.
حفظ امنیت غذایی نیازمند تعادل میان تولید و واردات
کارشناسان معتقدند سیاستگذاری در بازار گوشت باید بر دو محور استوار باشد؛ نخست حمایت از افزایش بهرهوری و تولید داخلی و دوم حفظ واردات هدفمند برای جبران کمبود بازار.
به باور آنان، حذف یا محدود کردن واردات بدون افزایش تولید داخلی میتواند فاصله عرضه و تقاضا را بیشتر کرده و به رشد دوباره قیمتها منجر شود. از سوی دیگر، استمرار نظارت دامپزشکی بر تمامی محمولههای وارداتی و انتشار اطلاعات دقیق و مستند درباره کیفیت محصولات، مهمترین راهکار برای حفظ اعتماد مصرفکنندگان و جلوگیری از شکلگیری شایعات در بازار است.
در مجموع، آمارها نشان میدهد واردات سالانه تا ۲۰۰ هزار تن گوشت قرمز نهتنها بخشی از نیاز کشور را تأمین میکند، بلکه یکی از ابزارهای اصلی تنظیم بازار و کنترل قیمتها به شمار میرود. در چنین شرایطی، کارشناسان تأکید دارند تصمیمگیری درباره مبادی واردات و کیفیت محصولات باید بر پایه گزارشهای علمی، نظارتهای دامپزشکی و مستندات رسمی باشد، نه فضای رسانهای و شایعات.
انتهای پیام/
