به گزارش برنا، گسترش فناوریهای دیجیتال طی دو دهه گذشته، الگوهای سنتی اشتغال را دگرگون کرده است. میلیونها نفر در جهان از طریق پلتفرمهای دیجیتال به ارائه خدمات حملونقل، ارسال کالا، طراحی، برنامهنویسی، تولید محتوا و آموزش مشغول هستند. این تحول اگرچه فرصتهای تازهای برای اشتغال ایجاد کرده، اما در کنار آن، ابهام در وضعیت استخدامی، نبود پوشش کافی تأمین اجتماعی، مدیریت نیروی کار از طریق الگوریتمها و دشواری دسترسی به سازوکارهای حل اختلاف را نیز به همراه آورده است.
به همین دلیل، حمایت از کارگران پلتفرمی به یکی از مهمترین موضوعات سیاستگذاری در حوزه کار و تأمین اجتماعی تبدیل شده و بسیاری از کشورها در حال بازنگری قوانین خود هستند.
پنج الگوی جهان برای حمایت از کارگران پلتفرمی
بررسی تجربه کشورهای مختلف نشان میدهد هنوز الگوی واحدی برای تعیین وضعیت شغلی کارگران پلتفرمی وجود ندارد و هر کشور متناسب با قوانین و نظام حقوقی خود عمل میکند.
به طور کلی، پنج مدل اصلی در جهان قابل مشاهده است، برخی کشورها این افراد را کارگر مزدبگیر دانسته و تمامی حمایتهای بیمهای را برای آنان برقرار میکنند. گروهی دیگر آنها را خویشفرما محسوب کرده و بیمه را به صورت اجباری یا اختیاری پیشبینی کردهاند. در برخی نظامها نیز جایگاهی میان کارمند و پیمانکار مستقل تعریف شده است که بخشی از حمایتهای اجتماعی را در بر میگیرد. الگوی «مزایای قابل انتقال» نیز در برخی کشورها مورد توجه قرار گرفته است؛ مدلی که در آن مزایا به شخص تعلق میگیرد، نه به یک کارفرمای مشخص، و هر پلتفرم متناسب با میزان فعالیت فرد در تأمین هزینههای حمایت اجتماعی مشارکت میکند. برخی کشورها نیز بدون تعیین تکلیف کامل وضعیت استخدامی، حداقلهایی مانند بیمه حوادث یا حمایت درمانی را برای این گروه الزامی کردهاند.
اروپا به دنبال معیارهای مشترک
در سالهای اخیر، اتحادیه اروپا نیز با تصویب رهنمود کار پلتفرمی تلاش کرده است معیارهای مشترکی برای تشخیص رابطه استخدامی ایجاد کند. بر اساس این رویکرد، اگر دستکم دو شاخص از پنج معیار کنترلی از سوی پلتفرم وجود داشته باشد، اصل بر مستخدم بودن فرد است و این پلتفرم است که باید خلاف آن را اثبات کند.
تعیین دستمزد، نظارت …
