شیخ عباس قمی زیارت امیر المومنین (ع) را به روایت شیخ مفید و سیدبن طاووس از امام صادق(ع) نقل کرده و از اعمال روز ولادت پیامبر خوانده است. یکی از سوالات مهمی که باید با توجه به محتوای این زیارت پاسخ داده شود، این است که چرا در روز ولادت پیامبر به زیارت پسرعم ایشان و امام اول شیعیان، امام علی بن ابی طالب (ع) توصیه شده است؟
به مناسبت فرا رسیدن 17 ربیع الاول، سالروز ولادت پیامبر اکرم و به جهت پاسخ دادن به این سوال مهم به گفتگویی تفصیلی با دکتر عبدالحسین طالعی، عضو هیأت علمی دانشگاه قم پرداختیم که مشروح آن را از نظر می گذرانید.
چرا یکی از اعمال و توصیههایی که برای روز ولادت پیامبر (ص) در متون دینی شده است، زیارت حضرت امیرالمومنین (ع) است؟
در خصوص این سوال باید گفت که درباره اعمال عبادی دو سوال میتواند مطرح شود. یک سوال با چرا آغاز می شود و دیگری فواید آن است. به عبارت دیگر بحث اول این است که علت مسئله چیست و بحث دوم این است که حکمت مسئله چیست. علت اعمال عبادی را خود شارع باید بگوید
علت اعمال عبادی را ما نمیتوانیم بگوییم و خود شارع باید بگوید که چرا؟ احادیثی که در کتاب علل الشرایع صدوق آمده است چیزهایی است که از زبان خود معصوم بیان شده است. پیامبر(ص) یا امام معصوم (ع) علت برخی احکام را بیان کردند و ما نمیتوانیم علت احکام را بیان کنیم چون بلد نیستیم و باید شارع بگوید.
ولیکن میتوانیم حکمتی بنابر برخی مبانی و منابع دیگر بیان کنیم. حکمتی که در اینجا بیان شده که مرحوم محدث قمی هم در مفاتیح اشاره کرده همانطور که در آیه مباهله و آیات دیگر نیز آمده است، این است که امیرالمومنین (ع) نفس و جان پیامبر (ص) است. یعنی به استثناء نبوتِ پیامبر، امیرالمومنین خودِ پیامبر (ص) است.
این جمله (به استثنای نبوت، علی(ع)، خودِ پیامبر است) با دو نگاه قابل بررسی است. یک نگاه دینی و دیگری نگاه تاریخی. نگاه دینی این است که شیعه این مقامات را درباره امیرالمومنین (ع) ادعا میکند، هر چند که این مطلب در جای خود درست است، اما میخواهم این را رها کرده و وارد نگاه تاریخی شوم. در نگاه تاریخی ماجرا شکل دیگری پیدا میکند. اهداف رسالت پیامبر به دست علی(ع) عملی شد …
