طی سالهای اخیر سیاستهای جوانی جمعیت بیش از هر چیز بر حمایتهای مالی، تسهیلات بانکی، وام ازدواج، وام فرزندآوری و مشوقهای اقتصادی متمرکز بوده است، اما کارشناسان معتقدند یکی از مهمترین حلقههای مفقوده این سیاستها، آموزش مهارتهای زندگی، همسرداری، فرزندپروری و آمادگی روانی برای تشکیل خانواده است؛ حلقهای که اگر از سالهای نوجوانی و پیش از ازدواج شکل نگیرد، حتی گستردهترین حمایتهای اقتصادی نیز نمیتواند تضمینکننده افزایش فرزندآوری و پایداری خانواده باشد.
کاهش نرخ باروری و حرکت جمعیت ایران به سمت سالمندی، طی سالهای اخیر به یکی از مهمترین دغدغههای سیاستگذاران تبدیل شده است؛ دغدغهای که تصویب قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت را نیز به دنبال داشت.
قانونی که با پیشبینی مجموعهای از حمایتهای مالی، تسهیلات بانکی، مشوقهای اقتصادی، خدمات درمانی و امتیازات اجتماعی، تلاش میکند موانع فرزندآوری را کاهش دهد. با این حال، تجربه اجرای این قانون و همچنین دیدگاه برخی از متخصصان حوزه خانواده نشان میدهد که مساله جمعیت، تنها یک مساله اقتصادی نیست و اگرچه تامین مسکن، اشتغال، درآمد پایدار و امنیت اقتصادی از مهمترین پیشنیازهای تشکیل خانواده و فرزندآوری به شمار میرود، اما این تنها بخشی از واقعیت است و نمیتواند به تنهایی تغییر محسوسی در رفتارهای جمعیتی جامعه ایجاد کند.
این موضوع برای استانهایی نظیر چهارمحال و بختیاری که ضریب جوانی جمعیت آنها منفی است از اهمیت بیشتری برخوردار است.
بنا بر آخرین گزارشهای دانشگاه علوم پزشکی، خدمات بهداشتی و درمانی چهارمحال و بختیاری، متوسط نرخ باروری در این استان ۱.۷۴ فرزند به ازای هر زن است و این شاخص در همه شهرستانها در مقایسه با نرخ استاندارد آن (۲.۱) کمتر است.
مطابق با استانداردهای جمعیتی، برای حفظ سطح جانشینی نسلها، به ازای هر ازدواج باید به طور میانگین ۲.۱ فرزند متولد شود تا جمعیت در وضعیت تعادل و پویایی قرار گیرد؛ با این حال، نرخ باروری در چهارمحال و بختیاری کمتر از این شاخص است.
این وضعیت نشان میدهد که برای جبران این شاخص باید خلاهای موجود بهتر شناسایی و درصدد جبران آن برآمد و از سوی دیگر با بهرهگیری از نظرات کارشناسان در کنار افزایش کمی جمعیت به کیفیت جمعیت نیز توجه ویژهای داشت.
کارشناسان …
