بنزین در ایران دیگر فقط با یک مسئله تولید یا مصرف روبهرو نیست. شکاف میان آنچه کشور تولید میکند و آنچه هر روز مصرف میشود به یک ناترازی مزمن تبدیل شده است. تعداد خودروها افزایش یافته، مصرف سوخت ناوگان بالا رفته و سیاستهای کنترل مصرف نتوانسته همپای رشد تقاضا پیش برود. نتیجه بازاری است که هر سال فاصله میان تولید و مصرف در آن بیشتر میشود و برای جبران این شکاف، فشار بیشتری بر منابع ارزی و بودجه کشور وارد میکند.
افزایش مصرف بنزین در سالهای اخیر با سرعت قابل توجهی ادامه داشته در حالی که ظرفیت تولید پالایشگاهها با همان شتاب افزایش نیافته است. از سوی دیگر فرسودگی خودروها، پایین بودن بهرهوری ناوگان، توسعه ناکافی حملونقل عمومی و ضعف ابزارهای مدیریت تقاضا به رشد بیشتر مصرف دامن زده است.
به همین دلیل ناترازی بنزین را نمیتوان تنها با افزایش تولید حل کرد تا زمانی که رشد مصرف مهار نشود هر میزان افزایش تولید نیز ممکن است پس از مدتی دوباره با رشد تقاضا خنثی شود. مسئله اصلی ایجاد تعادل میان تولید و مصرف است تعادلی که هم به سرمایهگذاری در بخش پالایش و هم به اصلاح الگوی مصرف و سیاستهای مدیریت تقاضا نیاز دارد.
در تیرماه سالجاری روزانه حدود ۱۱۱ میلیون لیتر بنزین در پالایشگاههای کشور تولید شد در حالی که میزان توزیع به حدود ۱۳۴ میلیون لیتر در روز رسید. به این ترتیب روزانه حدود ۲۳ میلیون لیتر میان تولید پالایشگاهی و توزیع بنزین فاصله وجود داشت.
البته بخشی از این اختلاف از طریق ریفورمیت پتروشیمیها تأمین شده است روشی که هزینه قابل توجهی برای دولت دارد.
از سوی دیگر مصرف بنزین همچنان در سطوح بالایی قرار دارد. در بازه ۱۲ تا ۱۶ مردادماه مجموع مصرف بنزین به حدود ۶۶۸ میلیون لیتر رسید و میانگین مصرف روزانه نیز حدود ۱۳۳ میلیون و ۵۰۰ هزار لیتر ثبت شد.
چرا مصرف اینقدر رشد کرده است؟
رشد مصرف بنزین بیش از هر چیز به افزایش تعداد خودروها و موتورسیکلتها و مصرف بالای سوخت در ناوگان کشور برمیگردد. خودروهای فرسوده و پرمصرف، ترافیک سنگین، قیمت پایین سوخت و ضعف حملونقل عمومی باعث شدهاند مصرف بنزین بهسادگی کاهش پیدا نکند و تقاضا همچنان در سطح بالایی باقی بماند.
بخش قابل توجهی از مصرف بنزین …
