همشهری آنلاین – گروه سیاسی: «الکساندرا شارپ»، تحلیلگر اندیشکده آمریکایی «فارن پالیسی» به تازگی در یک گزارش تحلیلی، مذاکرات ایران و عمان درباره تنگههرمز را مورد توجه قرار داده و معتقد است این آبراهه بینالمللی در حال تبدیل شدن به صحنهای برای بازتعریف معادلات امنیتی و ژئوپلیتیکی خلیج فارس است. مهمترین محورهای این گزارش را در ادامه میخوانید:
مذاکرات برای بازگشایی تنگههرمز تلاشها برای دستیابی به توافقی درباره بازگشایی تنگههرمز همچنان ادامه دارد. میانجیها بهصورت جداگانه از مقامهای آمریکایی و ایرانی خواستهاند درباره نحوه کنترل این آبراهه راهبردی به توافق برسند. تهران اعلام کرده مذاکرات برای تدوین توافق با عمان وارد «مرحله نهایی» شدهاست. در این شرایط، توجهها اکنون به واشنگتن معطوف شده تا مشخص شود آمریکا در قبال ترتیبات پیشنهادی چه موضعی اتخاذ خواهد کرد.
ماجرای طرح پیشنهادی چیست؟ منابع منطقهای گفتهاند توافق پیشنهادی میان ایران و عمان، نظارت ایران بر همه ترددهایی را که از طریق تنگههرمز وارد خلیج فارس میشوند، پیشبینی میکند. هنوز مشخص نیست مفهوم «کنترل» دقیقاً چگونه تعریف خواهد شد.
اختلاف بر سر نحوه اعمال کنترل ایران خواهان آن است که اختیار بازرسی و دریافت هزینه از کشتیهای تجاری را داشته باشد. در مقابل، میانجیهای کشورهای حوزه خلیج فارس بر این باورند که:
- آنها باید حق نظارت بر بازرسیها را حفظ کنند.
- پرداخت هزینهها باید داوطلبانه باشد.
- سازوکار جدید نباید به معنای واگذاری کنترل کامل تردد دریایی به ایران باشد. یکی از اصلیترین نقاط اختلاف در مذاکرات، تعریف دقیق حدود اختیارات ایران در تنگه هرمز است.
چرا کنترل ایران بر هرمز یک تغییر ژئوپلیتیک مهم است؟ صرفنظر از اینکه سطح کنترل ایران تا چه اندازه باشد، تحقق چنین ترتیبی میتواند یک «تغییر عمده در معادلات ژئوپلیتیکی منطقه به نفع تهران» ایجاد کند. پیش از آغاز جنگ در ماه فوریه، کشتیها میتوانستند بدون پرداخت عوارض و به شکل آزادانه از تنگه هرمز عبور کنند. ترتیبات جدید مورد بحث، درصورت اجرایی شدن، میتواند به ایران نقشی رسمی و مستقیم در مدیریت تردد دریایی این آبراهه …
