پرتوهای قدرتمند لیزر در خدمت پزشکان | از جراحی‌های دقیق چشم تا درمان‌های پیشرفته ترمیمی

اگر نیمه‌شب با صدای بلند و ناله‌مانند گربه‌تان از خواب پریده باشید، احتمالاً این سؤال برایتان پیش آمده که چرا گربه چنین صدایی تولید می‌کند. پاسخ برخلاف تصور رایج، فقط اینکه «غذا می‌خواهد» یا «دنبال جلب توجه است» نیست.

به گزارش خبرآنلاین، «زوزه کشیدن» گربه‌ها نیز تعریف کاملاً مشخصی ندارد. در پزشکی دامپزشکی، این اصطلاح معمولاً برای صداهای بلند و خشن گربه در موقعیت‌هایی مانند پرخاشگری یا جفت‌گیری به کار می‌رود، اما صاحبان حیوانات خانگی ممکن است تقریباً هر صدای بلند و کشیده‌ای را زوزه بدانند. همین تفاوت باعث می‌شود شرایطی که گربه در آن صدا تولید می‌کند، اهمیت زیادی داشته باشد. ناله گربه‌ها ریشه‌ای بسیار قدیمی دارد

به گفته پژوهشگران، این نوع صدا احتمالاً بسیار قدیمی‌تر از گربه‌های خانگی است و حتی پیش از اهلی‌شدن آن‌ها وجود داشته است. گربه وحشی آفریقایی، نزدیک‌ترین خویشاوند زنده گربه خانگی، نیز هنگام مواجهه با رقیبان از صداهایی مشابه استفاده می‌کند.

حفظ و دفاع از قلمرو برای بسیاری از حیوانات با دسترسی به غذا، امنیت و فرصت جفت‌گیری ارتباط دارد. به همین دلیل، حیوانات در طول تکامل صداهای بلند و مشخصی ایجاد کرده‌اند تا بتوانند رقیبان را از قلمرو خود دور کنند، بدون اینکه هر بار مجبور به درگیری فیزیکی شوند.

بنابراین وقتی دو گربه در محله روبه‌روی یکدیگر قرار می‌گیرند و یکی از آن‌ها صدایی بلند و کشیده تولید می‌کند، ممکن است در واقع در حال اجرای رفتاری باشد که قدمتی بسیار بیشتر از زندگی گربه‌ها در کنار انسان دارد. ترس، درگیری و استرس

گربه‌ها فقط برای دفاع از قلمرو خرناس نمی‌کشند. وقتی حیوان احساس ترس کند، در گوشه‌ای گرفتار شود یا بخواهد حیوان یا حتی انسان دیگری را از خود دور کند نیز ممکن است چنین صدایی تولید کند.

یک متخصص رفتارشناسی دامپزشکی می‌گوید اگر گربه‌ای هنگام نزدیک‌شدن فردی شروع به زوزه کشیدن کند، این رفتار می‌تواند پیامی شبیه «لطفاً نزدیک‌تر نشو» داشته باشد.

موقعیت‌های پراسترس نیز می‌توانند باعث ایجاد این صدا شوند؛ برای مثال، رفتن به دامپزشکی، مهارشدن یا درگیری با گربه‌های دیگر. گربه‌های ماده در دوره فحلی و گربه‌های نر هنگام رقابت بر سر جفت نیز ممکن است صداهای بسیار بلندی تولید کنند.

با این حال، پژوهشگران تأکید می‌کنند که این صدا همیشه به معنای درخواست آگاهانه برای کمک نیست. گاهی زوزه صرفاً بیان بیرونی یک وضعیت هیجانی شدید و ناخوشایند است. گربه‌ها یاد گرفته‌اند چگونه توجه انسان را جلب کنند

البته همه صداهای بلند گربه را نمی‌توان خرناس واقعی دانست. گربه‌ها مجموعه متنوعی از صداها را برای ارتباط برقرار کردن دارند و بخشی از این رفتار ارتباطی در طول زندگی در کنار انسان شکل گرفته است.

گربه‌های بالغ در شرایط طبیعی به‌ندرت برای برقراری ارتباط با گربه‌های دیگر میو می‌کنند. میوکردن بیشتر رفتاری است که بچه‌گربه‌ها برای ارتباط با مادرشان به کار می‌برند. به نظر می‌رسد گربه‌های خانگی این رفتار دوران کودکی را تا بزرگسالی حفظ کرده و آن را بیشتر به سمت انسان‌ها هدایت کرده‌اند.

یکی از دلایل احتمالی موفقیت این رفتار آن است که صدای میو گربه تا حدودی شباهت صوتی به گریه نوزاد انسان دارد و می‌تواند واکنش سریع انسان‌ها را تحریک کند. گربه نیز به‌مرور متوجه می‌شود که میوکردن نتیجه می‌دهد. به گفته پژوهشگران، گربه‌ها یاد می‌گیرند از این صدا برای جلب توجه انسان استفاده کنند.

حتی ممکن است این رابطه به نوعی آموزش معکوس تبدیل شود. فرض کنید گربه هر روز ساعت پنج صبح شروع به صداکردن می‌کند و صاحبش بلافاصله ظرف غذا را پر می‌کند. حیوان به‌سرعت یاد می‌گیرد که تولید صدا نتیجه مطلوبی دارد و ممکن است این رفتار را بیشتر تکرار کند؛ نه لزوماً برای آزار صاحبش، بلکه چون فهمیده این روش مؤثر است. چرا تشخیص «زوزه» گربه‌ها دشوار است؟

یکی از نکات جالب درباره زوزه‌کشیدن گربه‌ها این است که حتی انسان‌ها نیز تعریف یکسانی از آن ندارند. در پژوهشی که در سال ۲۰۲۵ در مجله Animal Behaviour منتشر شد، پژوهشگران از شرکت‌کنندگان خواستند صداهای مختلف گربه‌ها را که از منابع آنلاین جمع‌آوری شده بود، در گروه‌هایی مانند میو، خُرخُر و زوزه دسته‌بندی کنند.

نتایج نشان داد صداهایی که افراد به‌عنوان «خرخر» شناسایی کردند، معمولاً ویژگی‌های صوتی نسبتاً مشخصی داشتند؛ اما درباره زوزه چنین اتفاقی نیفتاد. صداهایی که افراد زوزه می‌نامیدند، از نظر بلندی و مدت‌زمان تفاوت زیادی با یکدیگر داشتند و میزان توافق افراد درباره اینکه چه صدایی واقعاً زوزه محسوب می‌شود، کمتر بود.

پژوهشگران احتمال می‌دهند انسان‌ها زوزه را نه براساس ویژگی‌های صوتی دقیق، بلکه بیشتر براساس احساسی که از صدا دریافت می‌کنند تشخیص می‌دهند. اگر صدای گربه ناراحت، مضطرب یا دردمند به نظر برسد، احتمال بیشتری دارد که انسان آن را «زوزه» توصیف کند.

به همین دلیل، شناخت قبلی صاحب از گربه نیز اهمیت دارد. یک مطالعه در سال ۲۰۱۵ نشان داد صاحبان گربه‌ها در تشخیص موقعیتی که باعث ایجاد صدا در گربه خودشان شده بود، عملکرد نسبتاً خوبی داشتند؛ اما هنگام شنیدن صدای گربه‌ای ناآشنا، دقت آن‌ها به‌مراتب کمتر بود. زوزه ناگهانی می‌تواند نشانه بیماری باشد

صدای بلند گربه در بسیاری از مواقع رفتاری طبیعی است، اما افزایش ناگهانی صدا به‌ویژه در گربه‌های مسن، می‌تواند نشانه یک مشکل پزشکی باشد. دامپزشکان در چنین شرایطی معمولاً بیماری‌هایی مانند پرکاری تیروئید و سندرم اختلال عملکرد شناختی را بررسی می‌کنند. اختلال عملکرد شناختی نوعی افت عملکرد ذهنی مرتبط با افزایش سن است که شباهت‌هایی به زوال شناختی در انسان دارد. هر دو بیماری می‌توانند باعث افزایش صداکردن گربه، به‌خصوص در طول شب، شوند.

البته بیماری تنها دلیل احتمالی نیست. اضطراب، اضطراب ناشی از جدایی و درد نیز می‌توانند باعث افزایش صداهای گربه شوند. به همین دلیل، دامپزشکان توصیه می‌کنند به‌جای تمرکز صرف بر نوع صدا، کل شرایط را بررسی کنید؛ از جمله اینکه گربه چه زمانی صدا می‌کند، این رفتار از چه زمانی شروع شده و آیا تغییری در برنامه روزمره یا رفتارهای دیگر حیوان ایجاد شده است.

یکی از تصورات اشتباه رایج این است که گربه‌ها با صداکردن مداوم یا انجام رفتارهای آزاردهنده قصد دارند صاحبشان را تنبیه کنند یا از او انتقام بگیرند. متخصصان رفتار حیوانات چنین توضیحی را تأیید نمی‌کنند. گربه‌ای که دائماً صدا می‌کند ممکن است یاد گرفته باشد که با این کار غذا یا توجه دریافت می‌کند. گربه دیگری ممکن است ترسیده، مضطرب یا دچار بیماری‌ای باشد که هنوز به‌راحتی قابل تشخیص نیست.

منبع: livescience پربیننده ترین پست همین یک ساعت اخیر ۱۰ اشتباه رایجی که افراد پس از تشخیص کلسترول بالا مرتکب می‌شوند خبر بعد نظرات کاربران خبر قبل اشتراک گذاری : چرا گربه‌ها ناله می‌کنند؟ / پشت این صدای بلند و زوزه‌مانند چیست؟ بیشتر بخوانید: سوسک ها هم به نوزادانشان شیر می دهند؟ تماشاخانه چیتگر؛ رد یک جنایت عجیب میان درختان / درخت‌ها قبل از مرگ زخمی شده بودند حریق مرموز در قلب گرگان؛ از سیم‌کشی فرسوده تا شایعات داغ / ببینید گرگان چه چیزی را از دست داد؟ فیلم های دیگر عضویت در اینستاگرام عصر ایران ۱۵ سال پیش در چنین روزی این لحظه با حافظ گلستان سعدی آموزش زبان انگلیسی آپارات عصر ایران اپلیکیشن عصر ایران

به گزارش گروه دانشگاه خبرگزاری دانشجو، آزمون دکتری تخصصی (Ph.D) و دکتری تخصصی پژوهشی/ فناوری محور (Ph.D by Research) رشته‌های علوم پایه پزشکی، بهداشت و تخصصی، داروسازی و دندانپزشکی ۷ آبان ماه برگزار می‌شود و ثبت نام در بازه زمانی ۲۵ مرداد تا ۲ شهریور انجام می‌گیرد.

داوطلبانی مجاز به شرکت در آزمون هستند که دارای شرایط عمومی در تمام ادوار تحصیلی و مراحل شغلی باشند. همچنین شرایط اختصاصی برای ثبت نام رشته‌های علوم پایه پزشکی، بهداشت و تخصصی و دندانپزشکی به شرح زیر است:

* دارا بودن دانشنامه کارشناسی ارشد (فوق لیسانس) مرتبط یا دکتری عمومی (پزشکی، دندانپزشکی، داروسازی، دامپزشکی و علوم آزمایشگاهی)، دندانپزشکی و داروسازی. تمامی داوطلبان دقت کنند که مطابق با مدرک تحصیلی (بر اساس جداول مرتبط در دفترچه) رشته امتحانی خود را انتخاب کنند.

تبصره: دارندگان مدارک معادل کارشناسی ارشد و کارشناسی ارشد آموزش محور مجاز به شرکت در آزمون دکتری تخصصی نیستند.

* دانشجویان نیمسال آخر تحصیلی کارشناسی ارشد و دکتری حرفه‌ای با ارائه گواهی مبنی بر فراغت از تحصیل تا تاریخ ۳۰ دی ماه ۱۴۰۵ مجاز به شرکت در آزمون هستند. تذکر مهم: درصورتیکه دانشجوی نیمسال آخر، به هر دلیلی، تا تاریخ ۳۰ دی ماه ۱۴۰۵ فارغ التحصیل نشود پس از اعلام نتایج، قبولی وی کان لم یکن خواهد شد.

* داوطلبان برای شرکت در آزمون صرفاً مجاز به انتخاب یکی از دوره‌های دکتری تخصصی یا پژوهشی هستند که باید در فرم ثبت نام نسبت به انتخاب یکی از آنها اقدام کنند. تغییر نوع دوره، پس از مهلت ثبت نام و ویرایش اطلاعات به هیچ وجه امکان پذیر نیست.

* پذیرفته شدگان آزمون دکتری تخصصی و پژوهشی سال ۱۴۰۴ که در دوره روزانه قبول شده‌اند از شرکت در آزمون سال ۱۴۰۵ محروم خواهند بود. این محرومیت شامل پذیرفته شدگان دوره‌های غیر روزانه (شهریه پرداز و آزاد) نیست.

* متقاضیان شرکت در این آزمون نباید از نظر قانونی مشکلی در طرح تعهدات نیروی انسانی داشته باشند.

* عدم اشتغال به تحصیل در دوره‌های دکتری تخصصی و پژوهشی (Ph.D) یا دستیاری تخصصی در تمامی مؤسسات آموزشی و تحقیقاتی کشور.

* بر اساس مصوبه شورای سنجش و پذیرش دانشجو در دوره‌های تحصیلات تکمیلی، شرط داشتن نمره زبان به عنوان پیشنیاز برای شرکت در آزمون دکتری تخصصی و پژوهشی (Ph.D) حذف شده و درس زبان انگلیسی عمومی و تخصصی با ۳۰ سوال با ضریب ۳ برای همه رشته‌ها به عنوان یکی از دروس امتحانی به آزمون اضافه شده است. پذیرفته شدگان نهایی مقطع دکتری تخصصی تا زمان آزمون جامع مهلت دارند تا نمره زبان معتبر به دانشگاه ارائه دهند. این مهلت برای پذیرفته شدگان نهایی مقطع دکتری پژوهشی (Ph.D by Research) تا قبل از ثبت پروپوزال خواهد بود.

* داوطلبان مرد که در آزمون دکتری پژوهشی و دکتری تخصصی (Ph.D) سال ۱۴۰۵ شرکت می‌کنند، لازم است هنگام پذیرش در دانشگاه (قبولی قطعی و ثبت نام)، یکی از شرایط اعلامی در دفترچه راهنما را از لحاظ وضعیت مشمولیت و مقررات وظیفه عمومی دارا باشند، در غیر این صورت مجاز به ادامه تحصیل نخواهند بود.

* اتباع خارجی متقاضی شرکت در آزمون ورودی در دوره دکتری تخصصی رشته‌های گروه پزشکی سال تحصیلی ۱۴۰۵-۱۴۰۶ علاوه بر شرایط عمومی و اختصاصی آزمون، باید دارای شرایط اعلامی در دفترچه راهنمای آزمون باشند.

* شرایط ادامه تحصیل دانشجویان استعداد درخشان براساس آیین نامه تسهیل ادامه تحصیل دانشجویان استعداد درخشان به مقاطع بالاتر در وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی تعیین شده است و کسانی که طبق آیین نامه مذکور حائز شرایط استفاده از این امتیاز هستند، باید جهت دریافت معرفی نامه به معاونت آموزشی دانشگاه محل تحصیل مراجعه کنند و هنگام ثبت نام آن را همراه سایر مدارک ارسال کنند.

* تمامی داوطلبان متقاضی شرکت در آزمون دکتری پژوهشی و دکتری تخصصی (Ph.D) سال تحصیلی ۱۴۰۵-۱۴۰۶ در دانشگاه علوم پزشکی ارتش و بقیه الله (عج) باید عضو رسمی نیرو‌های مسلح (سپاه پاسداران، ارتش، نیروی انتظامی، وزارت دفاع) باشند و با ارائه گواهی عضویت از محل خدمت، مجاز به انتخاب دانشگاه هستند.

سهمیه‌های پذیرش در آزمون با توجه به ابلاغ قانون برقراری عدالت آموزشی در پذیرش دانشجو در دوره‌های تحصیلات تکمیلی و تخصصی به شرح ذیل است:

۱- سهمیه آزاد: اگر داوطلبی مشمول سهمیه رزمندگان و ایثارگران نباشد، مشمول سهمیه آزاد خواهد شد. توجه: در صورت عدم احراز حد نصاب نمره توسط داوطلبان سهمیه‌های رزمندگان، ظرفیت مربوطه به سهمیه آزاد تعلق خواهد گرفت.

۲- سهمیه رزمندگان و ایثارگران: با توجه به قانون مصوب اعمال سهمیه رزمندگان در این آزمون بصورت زیر انجام می‌پذیرد:

الف) ۲۵ درصد ظرفیت هر کد رشته محل به «همسر و فرزندان شهدا و مفقودالاثران»، «آزادگان و همسر و فرزندان آنان» و «جانبازان ۲۵ درصد و بالاتر و همسر و فرزندان آنان» اختصاص دارد.

ب) ۵ درصد ظرفیت هر کد رشته محل به «جانبازان زیر ۲۵ درصد و همسر و فرزندان آنان» و «همسر و فرزندان رزمندگان با حداقل شش ماه حضور داوطلبانه در جبهه» اختصاص دارد.

تذکر مهم: با توجه به قانون جامع خدمات رسانی به ایثارگران و اصلاحیه آن، پذیرش رزمندگان و ایثارگران به شرط کسب حد نصاب علمی (کسب حداقل ۷۰ درصد نمره آخرین فرد پذیرفته شده در گزینش آزاد توسط ایثارگران، و کسب حداقل ۸۰ درصد نمره آخرین فرد پذیرفته شده در گزینش آزاد توسط رزمندگان) صورت می‌گیرد.

۳- بر اساس قانون «برقراری عدالت آموزشی در پذیرش دانشجو در دوره‌های تحصیلات تکمیلی و تخصصی» ۱۰ درصد مازاد بر ظرفیت هر رشته، برای اعضای هیئت علمی مربی رسمی دانشگاه‌های علوم پزشکی (حداقل یک نفر) منوط به کسب حداقل ۸۰ درصد نمره آخرین فرد پذیرفته شده در گزینش آزاد اختصاص می‌یابد.

توزیع واجدین شرایط در هر رشته، بین دانشگاه‌های پذیرنده و بر اساس نمره و انتخاب داوطلبان خواهد بود. بطوریکه افراد پذیرفته شده در هر دانشگاه حداقل یک نفر و حداکثر ۱۰ درصد ظرفیت رشته آن دانشگاه باشند.

هزینه ثبت نام آزمون، ارسال مدارک و دریافت کد رهگیری

همزمان با تکمیل فرم ثبت نام، داوطلبان باید نسبت به ارسال مدارک اسکن شده خود فقط به صورت اینترنتی به آدرس سایت مرکز سنجش آموزش پزشکی به نشانی sanjeshp.ir اقدام کنند. پس از تکمیل فرم ثبت نام و ارسال مدارک و بلافاصله پس از فشار دادن دکمه ثبت توسط داوطلب، برای وی کد رهگیری صادر می‌شود و برای افرادی که کد رهگیری دارند، در صورت کامل بودن مدارک و احراز شرایط شرکت در آزمون، کارت ورود به جلسه صادر خواهد شد.

داوطلبان موظفند پس از صدور کد رهگیری آن را به همراه نسخه چاپ شده از فرم ثبت نامشان برای مراحل بعدی آزمون نزد خود محفوظ نگه دارند. هیچ گونه مدرکی به صورت حضوری یا کتبی یا ارسال از طریق پست و یا اتوماسیون اخذ نخواهد شد. همچنین به مدارکی که با پست الکترونیکی ارسال شود ترتیب اثر داده نخواهد شد. بنابراین، داوطلبان ملزم هستند کلیه مدارک اسکن شده خود را همراه با فرم ثبت نام به صورت اینترنتی ارسال کنند. برای افرادی که در هنگام ثبت نام مدارک ارسال نمی‌کنند و یا ناقص ارسال میکنند، کارت ورود به جلسه صادر نخواهد شد.

هزینه ثبت نام آزمون کتبی مبلغ ۷ میلیون و ۶۳۰ هزار ریال (۷۶۳ هزار تومان) و استفاده از خدمات پیامکی ۲۰۰ هزار ریال (۲۰ هزار تومان) است. داوطلب باید با مراجعه به سایت مرکز سنجش آموزش پزشکی نسبت به خرید اعتبار به مبلغ ۷ میلیون و ۸۳۰ هزار ریال (۷۸۳ هزار تومان) و دریافت کد پرداخت جهت ثبت نام آزمون کتبی دکتری تخصصی و پژوهشی (Ph.D) اقدام کند. با توجه به واریز مستقیم این مبالغ به حساب خزانه دولت، وجه پرداختی به هیچ عنوان قابل استرداد نیست.

توجه: با توجه به تصویب نامه هیئت وزیران، در تمامی آزمونها، هزینه ثبت نام متأخرین به میزان مبلغ ۷ میلیون و ۶۰۰ هزار ریال (۷۶۰ هزار تومان) به هزینه اصلی آزمون اضافه خواهد شد؛ لذا چنانچه پس از بازه زمانی اعلام شده، مهلتی برای ثبت نام متأخرین در نظر گرفته شود مبلغ مذکور به هزینه اصلی آزمون اضافه خواهد شد.

تذکرات:

الف- از تمامی پذیرفته شدگان آزمون دوره دکتری تخصصی و پژوهشی (Ph.D) تعهد خاص یا عام بر اساس اعلام نیاز از یکی از دانشگاه‌ها و با تشخیص کمیسیون تعهدات خاص وزارت بهداشت اخذ می‌شود.

تبصره ۱- مستخدمان رسمی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و مؤسسات تابعه و دانشگاه‌ها و دانشکده‌های علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی کشور، تعهدات خاص استخدامی به واحد‌های مربوطه خواهند سپرد.

تبصره ۲ - مستخدمان رسمی سایر وزارتخانه ها، مؤسسات و شرکت‌های دولتی و وابسته به دولت، چنانچه هزینه‌های تحصیلی ایشان توسط دستگاه مربوطه تقبل و به دانشگاه پذیرنده دانشجو پرداخت شود، از سپردن تعهد عام معاف خواهند بود.

«موضوع تعهدات قانونی دانشجویان مقطع دکتری تخصصی و پژوهشی (Ph.D) که شاغل در دانشگاه آزاد اسلامی یا سایر نهاد‌ها هستند، در چهل و هشتمین جلسه شورای عالی برنامه ریزی علوم پزشکی سال ۱۳۹۱ مطرح و مصوب شد: کلیه مستخدمان (مربیان و کارکنان) دانشگاه ها، سازمان‌ها و نهاد‌های غیر وابسته به وزارت بهداشت که در آزمون دوره دکتری تخصصی و پژوهشی (Ph.D) رشته‌های علوم پزشکی به صورت آزاد پذیرفته می‌شوند، باید پس از قبولی متعهد خدمت در وزارت بهداشت شوند و در صورتی که درخواست تعهد به محل خدمت خود را دارند، محل خدمت باید متعهد شود که کلیه هزینه‌های تحصیلی که از سوی وزارت بهداشت تعیین خواهد شد را پرداخت کرده و حکم مأموریت آموزشی دانشجوی مورد نظر را صادر کند».

ب- در صورتی که در هر مرحله از آزمون یا تحصیل، عدم واجد شرایط بودن داوطلب براساس مدارک ارسالی مشخص شود، قبولی او کان لم یکن تلقی شده و طبق مصوبات هیئت بدوی رسیدگی به تخلفات با او برخورد خواهد شد.

ج- داوطلبان دقت کنند در صورت قبولی و پذیرش در دانشگاه، باید هنگام ثبت نام متعهد شوند دوره تحصیل را طی مدت تعیین شده به اتمام خواهند رساند.

د- دانشگاه‌های علوم پزشکی هیچ گونه تعهدی در قبال ارائه خوابگاه به پذیرفته شدگان ندارند. درصورت وجود امکانات خوابگاهی با دانشجویان مساعدت خواهد شد.

هـ- لازم است کارکنان، قبل از ثبت نام و شرکت در آزمون، در خصوص شرایط ادامه تحصیل و نحوه اعمال مدرک تحصیلی بالاتر اطلاعات لازم را کسب و مجوز‌های لازم را اخذ کنند.

و- طبق مصوبه هیئت وزیران، برای سال ۱۴۰۵ هزینه شرکت در مرحله مصاحبه برای پذیرفته شدگان مرحله کتبی، مبلغ ۶ میلیون و ۴۵۰ هزار ریال (۶۴۵ هزار تومان) خواهد بود.

ز- چنانچه داوطلبی در هر یک از مراحل آزمون ورودی دکتری تخصصی و پژوهشی اعم از کتبی و مصاحبه شرکت نکند از فرایند پذیرش این آزمون حذف خواهد شد.

به گزارش گروه دانشگاه خبرگزاری دانشجو؛ نیروی انسانی متخصص در هر کشوری یکی از پایه‌های اصلی پیشرفت به شمار می‌آید. در میان گروه‌های مختلف تخصصی، فارغ‌التحصیلان مهندسی جایگاهی ویژه دارند، زیرا مهندسان در طراحی، ساخت، حل مسئله و پیشبرد پروژه‌های فنی و زیرساختی نقش مستقیم ایفا می‌کنند. به همین دلیل، حضور یا خروج این گروه از نیروی انسانی می‌تواند بر توان اجرایی، صنعتی و حتی آینده توسعه کشور اثر بگذارد. در سال‌های اخیر، مسئله مهاجرت متخصصان در بسیاری از کشورها به یک نگرانی جدی تبدیل شده است، به‌ویژه در کشورهای در حال توسعه که برای آموزش و تربیت نیروی ماهر هزینه‌های فراوانی صرف می‌کنند، اما بخشی از این نیروها در نهایت جذب بازار کار کشورهای دیگر می‌شوند. همین موضوع باعث شده مهاجرت نخبگان و متخصصان، دیگر فقط یک مسئله فردی تلقی نشود و به موضوعی اجتماعی، اقتصادی و راهبردی تبدیل شود.

در این میان، مهاجرت فارغ‌التحصیلان مهندسی از اهمیت بیشتری برخوردار است، زیرا این گروه نه تنها دانش فنی دارند، بلکه در شکل دادن به آینده صنعتی و فناوری کشور نیز مؤثرند. در سال‌های اخیر از یک سو مهاجرت مهندسان از برخی کشورهای توسعه‌یافته کاهش یافته، اما از سوی دیگر این روند در کشورهای در حال توسعه افزایش پیدا کرده است. در ایران نیز این موضوع سابقه‌ای طولانی دارد و در سال‌های اخیر شدت بیشتری یافته است. با این حال، فقط دانستن اینکه مهاجرت در حال افزایش است کافی نیست. پرسش مهم‌تر این است که مهندسان چگونه به این تصمیم می‌رسند، چه عواملی آنان را به رفتن سوق می‌دهد و چه شرایطی باعث می‌شود میان ماندن و رفتن، گزینه مهاجرت را انتخاب کنند. اهمیت این تحقیق نیز دقیقا از همین‌جا ناشی می‌شود؛ یعنی تلاش برای فهم لایه‌های پنهان‌تر این تصمیم و روشن کردن الگوهای ذهنی و شرایطی که پشت آن قرار دارد.

در پژوهشی با همین موضوعیت، زهرا صنعتی، محقق مدیریت آموزشی در گروه علوم تربیتی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه ارومیه، به همراه یک همکار دانشگاهی و با همراهی پژوهشکده مواد و انرژی، کوشیده‌اند پدیده مهاجرت فارغ‌التحصیلان مهندسی را از زاویه‌ای تحلیلی و عمیق بررسی کنند و نشان دهند که چه مجموعه‌ای از عوامل فردی، آموزشی، شغلی و ساختاری در شکل‌گیری این روند نقش دارند. تمرکز اصلی این کار بر تبیین چرایی و چگونگی شکل‌گیری میل به مهاجرت در میان دانش‌آموختگان مهندسی بوده است.

این تحقیق با روش کیفی و با استفاده از رویکرد «نظریه داده‌بنیاد» انجام شده است. نظریه داده‌بنیاد روشی پژوهشی است که در آن محقق به جای آنکه از ابتدا یک پاسخ آماده داشته باشد، تلاش می‌کند از دل داده‌ها و گفته‌های افراد، الگوها و مفاهیم اصلی را استخراج کند. در این مطالعه، شرکت‌کنندگان شامل استادان مهندسی و جامعه‌شناسی دانشگاه فردوسی مشهد، همچنین متخصصان و مدیران حوزه مهندسی بودند که از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته، اطلاعات مورد نیاز پژوهشگران را فراهم آوردند.

یافته‌های این تحقیق نشان می‌دهند که مهاجرت فارغ‌التحصیلان مهندسی حاصل یک عامل واحد نیست، بلکه نتیجه ترکیب چند دسته عامل است. در بخش شرایط علّی، دو گروه از عوامل بیش از همه دیده شده‌اند: عوامل دافعه در مبدأ و عوامل جاذبه در مقصد. به بیان ساده، بخشی از ماجرا به مشکلات و کاستی‌های داخل کشور مربوط می‌شود و بخش دیگر به فرصت‌ها و امتیازهایی که کشورهای دیگر ارائه می‌کنند. همچنین در شرایط زمینه‌ای، عواملی شناسایی شده‌اند که مهاجرت را تسهیل می‌کنند؛ یعنی شرایطی که تصمیم به رفتن را آسان‌تر یا عملی‌تر می‌سازند. در کنار این موارد، عوامل حمایتی مهاجرت نیز به عنوان شرایط مداخله‌گر مطرح شده‌اند؛ عواملی که اثر سایر متغیرها را تقویت می‌کنند.

نتیجه نهایی این روند، از نگاه پژوهشگران، تضعیف ظرفیت‌های فنی و توسعه‌ای کشور است. بر اساس اطلاعات تکمیلی پژوهش، این تضعیف در چند محور اصلی خود را نشان می‌دهد: کاهش ذخیره دانش مهندسی، افزایش وابستگی کشور، محرومیت از نیروی متخصص و فنی، عقب‌ماندگی در مسیر توسعه و کاهش توان رقابت‌پذیری در بازارهای جهانی.

شرکت‌کنندگان در این پژوهش همچنین تأکید کرده‌اند که تمایل به مهاجرت در میان دانشجویان جوان مهندسی، به‌ویژه در مقطع کارشناسی، بالاست. بسیاری از آنان از همان دوره دانشجویی به دنبال همکاری با استادانی هستند که بتوانند برای ادامه تحصیل یا اشتغال در خارج از کشور برایشان توصیه‌نامه فراهم کنند. این مسئله نشان می‌دهد که فکر مهاجرت در برخی موارد، از همان سال‌های نخست آموزش دانشگاهی شکل می‌گیرد.

طبق یافته‌ها، محدود بودن فرصت‌های شغلی در داخل کشور، یکی از عوامل مهم تقویت‌کننده انگیزه مهاجرت است. از سوی دیگر، مهندسان شاغل نیز پس از فارغ‌التحصیلی و ورود به بازار کار، به دلیل ناکافی بودن سطح حقوق در مقایسه با تورم و هزینه‌های زندگی، به فکر رفتن می‌افتند. به این ترتیب، مهاجرت فقط به دانشجویان محدود نمی‌شود و بخشی از نیروهای فعال و آموزش‌دیده بازار کار را نیز در بر می‌گیرد. کشورهای مقصد اصلی در این روند شامل ایالات متحده، کانادا، استرالیا، انگلستان و آلمان عنوان شده‌اند، هرچند با سخت‌تر شدن قوانین مهاجرتی این کشورها، برخی مقاصد دیگر مانند کشورهای حوزه خلیج فارس، ژاپن، فنلاند و بلژیک نیز بیشتر مورد توجه قرار گرفته‌اند.

اهمیت این یافته‌ها در آن است که نشان می‌دهند مهاجرت مهندسان، صرفا نتیجه جذابیت بیرون از کشور نیست، بلکه به ضعف‌های درونی نیز گره خورده است. این وضعیت بیانگر وجود ضعف در سیاست‌گذاری و زیرساخت‌های مربوط به جذب و نگهداشت نیروی متخصص است.

همچنین بر نقش دانشگاه‌ها و مؤسسه‌های تحقیقاتی در ارتقای کیفیت آموزش و پژوهش، همکاری بیشتر میان دانشگاه و صنعت، اصلاح برنامه‌های درسی و تقویت مهارت‌های کاربردی تأکید شده است. در کنار این موارد، بهبود شرایط اقتصادی، اجتماعی و ایجاد فرصت‌های شغلی پایدار نیز از عوامل مهمی دانسته شده که می‌تواند در مدیریت این روند و کاهش تمایل به مهاجرت مؤثر باشد.

قابل ذکر است این نتایج بااهمیت در فصلنامه «مطالعات میان‌رشته‌ای در علوم انسانی» منتشر شده‌اند؛ نشریه‌ای که وابسته به مؤسسه مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم و انجمن مطالعات فرهنگی و ارتباطات است.