همشهری آنلاین-زهرا رفیعی: یوزپلنگ آسیایی در ایران در نقطهای ایستاده که حفاظت از زیستگاه دیگر به تنهایی برای تضمین بقای آن کافی نیست. جمعیتی کمتر از ۳۰ فرد، تنوع ژنتیکی محدود و دشواری تولیدمثل، ضرورت حرکت همزمان در دو مسیر را پررنگ کرده است: حفاظت جدیتر از یوزهای باقیمانده در طبیعت و توسعه برنامههای برونزیستگاهی؛ برنامههایی که قرار نیست جای طبیعت را بگیرند، بلکه باید فرصتی برای حفظ ذخیره ژنتیکی و بازگرداندن یوز به زیستگاه فراهم کنند.
علی شمس، مدیر سایت تکثیر یوز در اسارت ذخیرهگاه توران، در نشست تخصصی «روز ملی یوزپلنگ ایرانی؛ اقدامات و چالشها» با تشریح وضعیت یوزپلنگ در جهان و ایران، بر ضرورت حرکت همزمان در دو مسیر حفاظت از زیستگاه و توسعه برنامههای برونزیستگاهی تأکید کرد. به گفته او، با رسیدن جمعیت یوز آسیایی به کمتر از ۳۰ فرد و کاهش شدید تنوع ژنتیکی، حفاظت در طبیعت بهتنهایی برای تضمین بقای این گونه کافی نیست؛ هرچند تمام برنامههای تکثیر در اسارت در نهایت باید با هدف بازگشت یوز به زیستگاههای طبیعی دنبال شوند.
علی شمس گفت: زیرگونه یوزپلنگ آفریقایی به مانند یوزهای آسیایی شرایط مطلوبی ندارد، این گونه بیش از ۹۰ درصد زیستگاه تاریخی خود را از دست داده و جمعیت آن به کمتر از ۶۵۰۰ فرد رسیده است؛ بخش عمده این جمعیت نیز در شرق و جنوب آفریقا متمرکز است.
او با اشاره به مطالعات ژنتیکی جدید درباره بقایای چند یوزپلنگ کشفشده در غاری در عربستان سعودی گفت: نتایج این مطالعات که سال گذشته منتشر شد، نکته امیدوارکنندهای را نشان میدهد. بقایای یوزهایی که متعلق به دورههای تاریخی مختلف بودهاند، نشان دادهاند یوزهای شبهجزیره عربستان از نظر ژنتیکی به گروه یوزهای شمالشرقی تعلق داشتهاند. این یافته همچنین نشان میدهد جدایی جغرافیایی زیرگونهها به شکل امروزی، پدیدهای جدید نیست و یوزها در طول هزاران سال، در جریان جابهجایی جمعیت از آسیا به آفریقا تغییر جریان ژنتیکی داشتهاند و اگر بخواهیم روزگاری از بیرون از سرزمین یوز منتقل کنیم، یوزپلنگهای شمال غرب و شرق آفریقا به یوزهای آسیایی نزدیکی ژنتیکی دارند.
از ۴۰۰ تا ۲۷ فرد …
