“مجید عمیدپور” رئیس پژوهشگاه نیرو، درباره ریشههای ناترازی انرژی در کشور اظهار کرد: ایران از نظر منابع نفت و گاز یکی از غنیترین کشورهای جهان است، اما به دلیل عرضه بسیار ارزان حاملهای انرژی، به “بهشت انرژی” تبدیل شده؛ شرایطی که مصرف بیرویه را تشویق کرده و امروز به یکی از مهمترین چالشهای اقتصادی و مدیریتی کشور تبدیل شده است.
رئیس پژوهشگاه نیرو با اشاره به مصرف بالای بنزین در کشور گفت: در برخی ایام اوج مصرف، نزدیک به یک میلیارد لیتر بنزین تنها در مدت یک هفته مصرف شده که ارزش اقتصادی آن با قیمتهای جهانی بسیار قابل توجه است. به گفته وی، ادامه این روند فشار سنگینی بر منابع ملی وارد میکند.
عمیدپور ریشه اصلی وضعیت کنونی را نبود مدیریت و برنامهریزی بلندمدت در حوزه انرژی دانست و تصریح کرد: طی دهههای گذشته، ساختار حکمرانی انرژی فاقد برنامهای منسجم بوده و سازمان برنامه و بودجه نیز نقش مؤثری در هدایت این بخش ایفا نکرده است. به اعتقاد او، نتیجه این رویکرد، شکلگیری ناترازی در حوزههای برق، گاز و فرآوردههای نفتی است.
وی با بیان اینکه سالانه حدود ۱۲۰ میلیارد دلار یارانه پنهان و آشکار انرژی در کشور توزیع میشود، خاطرنشان کرد: با وجود این حجم عظیم یارانه، نه بهرهوری افزایش یافته، نه سرمایهگذاری لازم در زیرساختها انجام شده و نه عدالت در توزیع انرژی محقق شده است.
رئیس پژوهشگاه نیرو تأکید کرد: اصلاح قیمت انرژی بهتنهایی راهحل مشکلات نیست و پیش از هر اقدامی باید ساختار حکمرانی انرژی اصلاح شود و تا زمانی که نظام سیاستگذاری، تنظیمگری و مدیریت این بخش یکپارچه نشود، تغییر قیمتها نیز نمیتواند مشکلات را برطرف کند.
عمیدپور ایجاد وزارت انرژی را یکی از الزامات اصلاح ساختار دانست و گفت: مدیریت سیاستگذاری، تنظیمگری، خصوصیسازی، قیمتگذاری و نظارت بر کل زنجیره انرژی باید در قالب یک ساختار واحد انجام شود؛ موضوعی که در بسیاری از کشورهای جهان تجربه شده است.
وی همچنین ضعف استانداردها و نبود فضای رقابتی را از دیگر عوامل پایین بودن بهرهوری انرژی در ایران برشمرد و افزود: در شرایطی که رقابت و استانداردهای سختگیرانه وجود نداشته باشد، انگیزهای برای نوآوری، ارتقای فناوری و کاهش مصرف انرژی نیز ایجاد نمیشود.
رئیس پژوهشگاه نیرو با اشاره به روند جهانی گذار انرژی اظهار کرد: دنیا به سمت خودروهای برقی، انرژیهای تجدیدپذیر، هیدروژن و فناوریهای نوین حرکت کرده است، اما ایران بیش از آنکه با مشکل فناوری مواجه باشد، از ضعف حکمرانی و سیاستگذاری رنج میبرد.
وی تأکید کرد: دانشگاهها و مراکز علمی کشور از ظرفیت مناسبی برای توسعه فناوریهای نوین برخوردارند، اما تا زمانی که اصلاحات ساختاری در حوزه حکمرانی انرژی انجام نشود، این ظرفیتها به نتیجه مطلوب نخواهد رسید.
عمیدپور در پایان تصریح کرد: نوآوری واقعی باید ابتدا در نظام حکمرانی، سیاستگذاری و برنامهریزی انرژی اتفاق بیفتد؛ در غیر این صورت، توسعه بهرهوری، انرژیهای تجدیدپذیر، استانداردسازی و رقابتپذیری نیز با موانع جدی مواجه خواهد بود.
