بيشتر از آنكه سرگرم كننده باشد، اضطراب آور است. به سراغ يخچال مي رود و با كويري روبرو مي شود كه پيش تر نمونه اش را فقط در بازي «رد دد» ( Red Dead Redemption ) ديده بود. دوباره روي كاناپه برمي گردد و موبايل را برمي دارد. با هزار مكافات راهي براي دور زدن محدوديت ها پيدا مي كند و به اينستاگرام مي رسد. چند دقيقه اي ميان اينترنت كند و محتواهاي «برين رات» ( Brain rot ) مي چرخد تا چشمش به پست يك استريمر خارجي مي افتد؛ پستي درباره همان بازي آنلايني كه زماني ساعت ها سرگرمش مي كرد اما در دوران قطعي اينترنت آنقدر از آن دور مانده كه تقريبا فراموشش كرده بود. لپ تاپ را روشن مي كند و با اميدي نه چندان زياد وارد بازي مي شود؛ اما خيلي زود با خطاي دسترسي روبرو مي شود. يادش مي آيد پيش از جنگ از يك سرويس رفع تحريم و DNS استفاده مي كرد. سرويس قديمي ديگر مثل گذشته كار نمي كند. كمي جست وجو مي كند، تبليغ سرويس ديگري را كه قبلا در يك كانال تلگرامي ديده بود پيدا مي كند و اشتراك مي خرد. اين بار بازي بالا مي آيد. براي مدتي كوتاه مي تواند از دنياي بيرون فاصله بگيرد و به سرگرمي اي برگردد كه يادآور روزهاي عادي تر است. اما اين حال چندان دوام نمي آورد. ابتدا اينترنت كند مي شود و كمي بعد ارتباط كاملا از دست مي رود. بازي را مي بندد. از نيمه شب گذشته و بايد به رخت خواب برود؛ اما يك سوال همچنان باقي مانده است: مشكل وصل نشدن بازي دقيقا كجاست و چرا دسترسي به يك سرگرمي آنلاين بايد اينقدر دشوار باشد؟ اين فقط قصه يك گيمر خسته در يك شب معمولي نيست. تجربه گيمينگ آنلاين براي بسياري از كاربران ايراني به چرخه اي از اتصال، اختلال، تغيير DNS ، افزايش پينگ، قطع شدن و تلاش دوباره تبديل شده است. از جنگ و از دسترس خارج شدن برخي سرورهاي منطقه اي بازي ها تا حدود ۸۰ روز قطعي و اختلال اينترنت، مجموعه اي از اتفاق ها باعث شده سرويس هاي رفع تحريم و كاهش پينگ گيمينگ نيز يكي از دشوارترين دوره هاي فعاليت خود را پشت سر بگذارند.
از دوبي به اروپا؛ پينگ بالاي ۱۰۰
يكي از تغييراتي كه پس از جنگ مستقيما روي تجربه گيمرها اثر گذاشت، اختلال در اتصال به سرورهاي منطقه اي دوبي و امارات بود. كاربران برخي بازي هاي محبوب مانند كانتر استرايك ديگر نمي توانند مانند گذشته به سرورهاي دوبي متصل شوند و ناچارند سرورهاي اروپايي را انتخاب كنند. نتيجه، افزايش پينگ است كه در مواردي به بيش از ۱۰۰ ميلي ثانيه مي رسد. اما دورتر شدن سرور بازي تنها بخشي از مشكل است. اميرعباس كنعاني، مديرعامل الكترو نيز بخش مهمي از اختلال هاي فعلي را به محدودسازي يا اختلال روي پروتكل هايي مانند UDP مرتبط مي داند؛ پروتكلي كه بخش مهمي از ارتباط لحظه اي در بازي هاي آنلاين بر بستر آن انجام مي شود. در بسياري از بازي ها كاربر مي تواند بدون مشكل وارد محيط اوليه شود، زيرا احراز هويت و اتصال اوليه از طريق TCP انجام مي شود. دردسر از زماني آغاز مي شود كه كاربر وارد مرحله يافتن حريف يا همان مچ ميكينگ مي شود؛ جايي كه ارتباط لحظه اي بازي بيشتر به UDP وابسته است. در اين مرحله ممكن است اتصال با تاخير انجام شود، كاربر از صف خارج شود يا اساسا نتواند به سرور بازي برسد.
تحريم يك طرف، فيلترينگ طرف ديگر
در تحريم خارجي، معمولا IP كاربر ايراني مسدود است و در بسياري از موارد مي توان با تغيير مسير يا استفاده از DNS مناسب اين محدوديت را پشت سر گذاشت. اما زماني كه خود IP هاي سرويس رفع تحريم در داخل فيلتر مي شوند، ماجرا پيچيده تر مي شود. شدت فيلتر شدن IP ها باعث شده شلتر براي حفظ سرويس به جاي حدود ۱۰۰ IP ، گاهي مجبور به تهيه ۳۰۰ IP شود. به گفته او، فقط هزينه يك سرور مي تواند ماهانه حدود ۱۰ ميليون تومان باشد و هزينه تعويض IP ها در طول سال براي اين مجموعه به صدها ميليون تومان برسد. فيلتر شدن ناگهاني و بدون اطلاع قبلي IP سرورها، تيم فني را ناگهان با سرويسي از دسترس خارج شده و كاربراني مواجه مي كند كه انتظار دارند مشكل در كوتاه ترين زمان برطرف شود. اين محدوديت ها حتي به درگاه پرداخت رسيده است. به همه اينها بايد قطعي برق را نيز اضافه كرد. خاموشي هاي منطقه اي گاهي تجهيزات مخابراتي را نيز از مدار خارج مي كند و كيفيت اينترنت كاربران تا سطح شبكه 3 G كاهش مي يابد.
DNS قرار نيست اينترنت را تعمير كند
در اين چرخه، كاربر معمولا يك مقصر در دسترس دارد، سرويس DNS يا رفع تحريمي كه بابت آن پول پرداخت كرده است. وقتي بازي قطع مي شود، پينگ بالا مي رود يا كاربر از سرور بيرون ميفتد، اولين تصور اين است كه سرويس خريداري شده كار نمي كند. اين تصور از كاركرد DNS دقيق نيست. در بسياري از بازي ها DNS عمدتا در مرحله ابتدايي اتصال و براي ترجمه دامنه به IP يا عبور از محدوديت جغرافيايي نقش دارد. پس از آن، ارتباط بازي مستقيما با سرور برقرار مي شود. بنابراين اگر اينترنت پايه كاربر با پكت لاس، نوسان يا قطعي روبرو باشد، DNS نمي تواند آن را برطرف كند. به بيان ساده، سرويس رفع تحريم مي تواند يك مانع را از مسير بردارد، اما قرار نيست تمام مشكلات مسير را حل كند. در ماه هاي گذشته دلايل ديگري مانند نوع NAT ، قرار داشتن كاربران پشت CGNAT يا غيرفعال بودن IPv 6 نيز به عنوان علت اختلال بازي ها مطرح شده است. بررسي هاي شلتر اما نشان مي دهد CGNAT را نمي توان عامل اصلي مشكلات مچ ميكينگ در بازي هايي دانست كه سرور اختصاصي دارند. فعال شدن IPv 6 نيز تا زماني كه محدوديت روي مسير ارتباطي و UDP باقي باشد، به تنهايي مشكل را برطرف نمي كند. اثر اين وضعيت بيشتر در بازي هايي ديده مي شود كه به ارتباط لحظه اي و پايدار حساس اند؛ از كال آف ديوتي ( Call Of Duty ) پابجي ( Pubg ) و ايپكس لجندز ( Apex Legends ) گرفته تا فورتنايت ( Fortnite ) و بخش آنلاين سري FC . در چنين بازي هايي چند لحظه ناپايداري شبكه مي تواند نتيجه يك مسابقه را تغيير دهد يا اساسا كاربر را از بازي بيرون بيندازد.
سوالي كه جوابي برايش نيست
حالا مي توان دوباره به همان گيمر ابتداي گزارش برگشت. مشكل او دقيقا كجاست؟ جواب در يك كلمه خلاصه نمي شود بلكه زنجيره اي از مشكلات است كه تجربه نامطلوبي براي او مي سازد. ممكن است سرور منطقه اي بازي ديگر در دسترس نباشد و اتصال او به اروپا هدايت شود. ممكن است مسير UDP با اختلال روبرو باشد. ممكن است IP سرويس رفع تحريم فيلتر شده باشد، كيفيت اينترنت پايه افت كرده باشد يا حتي خاموشي، تجهيزات مخابراتي يا سرور داخلي را از مدار خارج كرده باشد. در سمت ديگر نيز همچنان تحريم شركت هاي خارجي وجود دارد. همين تعدد عوامل، گيمر ايراني را وارد چرخه اي كرده كه پيدا كردن مقصر در آن آسان نيست. سرويس هايي كه زماني قرار بود تنها مانع تحريم خارجي را كنار بزنند، حالا خودشان بايد از ميان فيلترينگ IP ، اختلال پروتكل ها، قطعي اينترنت و برق راهي براي رسيدن كاربر به سرور بازي پيدا كنند. براي كاربري كه نيمه شب فقط مي خواهد چند دست بازي كند، البته اين تفكيك چندان اهميتي ندارد. او نه UDP مي بيند، نه مسير روتينگ و نه IP فيلترشده؛ فقط دكمه اي را مي زند كه بايد او را وارد بازي كند كه نمي كند. شايد همين، ساده ترين توضيح براي پيچيدگي وضعيت امروز باشد: رسيدن به يك سرگرمي آنلاين ساده، به عبور از زنجيره اي از محدوديت ها وابسته شده است. تا زماني كه اين زنجيره كوتاه نشود، آن سوال هم هر شب همراه گيمر به تخت برمي گردد: «اين بار مشكل دقيقا كجاست؟»
