وی با اشاره به اینکه در جهان معاصر، معادلات سیاسی غالباً با زبان قدرت سخت و شاخصهای اقتصادی تحلیل میشوند، اظهار کرد: پدیده اربعین بهعنوان بزرگترین اجتماع سالانه بشری، توجه بسیاری از مراکز مطالعات راهبردی جهان را به خود جلب کرده است؛ زیرا این پرسش بنیادین را مطرح میکند که چگونه حرکتی با چنین گستره و ظرفیتی، بدون سازوکارهای رسمی و سازماندهی متمرکز، هر سال با عظمت بیشتری شکل میگیرد.
عضو مجلس خبرگان رهبری با تاکید بر اینکه پاسخ این پرسش را باید در مفهوم قدرت نرم جستوجو کرد، گفت: قدرت نرم، برخلاف الگوهای مبتنی بر اجبار، بر جذب، اقناع و اثرگذاری درونی استوار است. رهبر معظم انقلاب نیز قدرت نرم را توانایی ایجاد باور، اراده و ایمان در انسانها تعریف کردهاند و اربعین، کاملترین تجلی این قدرت به شمار میرود.
حاج ابوالقاسم ادامه داد: در اربعین، میلیونها انسان بدون هیچگونه اجبار و تنها بر پایه پیوند عشق و ایمان، در مسیری واحد حرکت میکنند. این پدیده، بزرگترین کارخانه تولید سرمایه اجتماعی در جهان اسلام است؛ جایی که اعتماد متقابل، ایثار، همدلی و خدمت بیمنت، جایگزین مناسبات صرفاً مادی میشود و خانههای مردم به پناهگاه و محل خدمترسانی به زائران تبدیل میشود.
وی با اشاره به ابعاد تمدنی راهپیمایی اربعین گفت: اربعین مرزهای جغرافیایی، قومی و زبانی را درهم میشکند و هویت «امت واحده» را از یک آرمان ذهنی به واقعیتی عینی تبدیل میکند. در این اجتماع عظیم، ایرانی و عراقی، عرب و عجم و پیروان دیگر ملتها و مذاهب، ذیل هویت حسینی گرد هم میآیند و برتری هویت کلان اسلامی بر هویتهای محدود ملی و قومی را به نمایش میگذارند.
عضو مجلس خبرگان رهبری با بیان اینکه اربعین در عصر جنگ روایتها، خود به یک رسانه بزرگ جهانی تبدیل شده است، افزود: در شرایطی که برخی رسانهها به تحریف حقیقت و وارونهنمایی واقعیتها میپردازند، هر زائر اربعین به یک رسانه و هر موکب به یک مرکز تبیین تبدیل میشود. این حرکت خودجوش، پیام عدالتخواهی، آزادیخواهی، مظلومیت و حقانیت امام حسین(ع) را بدون نیاز به سازمانهای رسمی تبلیغاتی به جهانیان منتقل میکند.
وی امتسازی و درهم شکستن مرزهای کاذب را نخستین مولفه تمدنی اربعین دانست و تصریح کرد: اربعین تحقق عملی اندیشه امت اسلامی است و نشان میدهد که یک هویت ایمانی و آرمانی میتواند انسانها را فراتر از مرزهای جغرافیایی و تفاوتهای قومی و زبانی به یکدیگر پیوند دهد.
حاج ابوالقاسم منطق مقاومت و مجاهدت را دومین مولفه این حرکت عظیم برشمرد و گفت: مقاومت در منظومه فکری انقلاب اسلامی، صرفاً یک ابزار دفاعی نیست، بلکه منطق زندگی مؤمنانه و ایستادگی در برابر ظلم است. اگر عاشورا مبدأ و منشأ مقاومت است، اربعین رسانه جهانی این روحیه به شمار میرود و به ملتها شجاعت ایستادگی در برابر ظلم و بیعدالتی را میآموزد.
وی جهاد تبیین در مقیاس جهانی را سومین کارکرد راهبردی اربعین عنوان کرد و افزود: در دورانی که دشمن از ابزارهای نوین رسانهای برای تحریف حقیقت بهره میگیرد، حضور آگاهانه و مردمی زائران و فعالیت موکبها، پیام نهضت حسینی را بهصورت مستقیم و بدون واسطه به افکار عمومی جهان منتقل میکند.
عضو مجلس خبرگان رهبری با طرح این پرسش که آیا مدیریت جمعیتهای میلیونی بدون تمرکز شدید اداری امکانپذیر است، اظهار کرد: اربعین الگوی نوینی از حکمرانی مردمی و مشارکتی را به نمایش میگذارد. در این حرکت، بخش بزرگی از خدمات از جمله اسکان، تغذیه، بهداشت، حملونقل و خدمترسانی، بر پایه مشارکت داوطلبانه، اعتماد عمومی و انگیزههای ایمانی مردم سامان مییابد. این الگوی مشارکتی که ریشه در پیوندهای عاطفی و اعتقادی دارد، میتواند ظرفیتهای مهمی برای مطالعه و ارائه الگوهای نوین مدیریت اجتماعی در تمدن اسلامی فراهم کند.
حاج ابوالقاسم اربعین را «مانور بزرگ تمدنی» و پیشدرآمدی برای تحقق جامعه توحیدی آینده توصیف کرد و افزود: در نگاه راهبردی رهبر معظم انقلاب، هدف نهایی انقلاب اسلامی، حرکت بهسوی تمدن نوین اسلامی و زمینهسازی برای ظهور است و اربعین در این مسیر، صرفاً یک مناسک دینی نیست، بلکه محل تلاقی مؤلفههای اصلی تمدنساز به شمار میرود.
عضو مجلس خبرگان رهبری اربعین را بزرگترین سرمایه راهبردی و قدرت نرم جهان اسلام دانست و افزود: این حماسه ظرفیت تغییر معادلات فرهنگی و تمدنی جهان را دارد. مسئولیت امروز نخبگان دانشگاهی و حوزوی، عبور از نگاه صرفاً توصیفی و ورود جدی به عرصه نظریهپردازی علمی درباره این پدیده است.
وی خاطرنشان کرد: باید زمینه توسعه مطالعات تمدنی اربعین فراهم شود تا ابعاد جامعهشناختی، مدیریتی، اقتصادی، فرهنگی، رسانهای و دیپلماسی عمومی این حرکت عظیم بهصورت علمی بررسی و برای جهانیان تبیین شود. اربعین ثابت کرده است که فرهنگ و ایمان میتوانند بر منطق سلطه غلبه کنند و این حرکت عظیم، گامی بلند در مسیر تحقق وعده الهی، حاکمیت مستضعفان و شکلگیری تمدن نوین اسلامی خواهد بود.
