ریاض با نگاهی آکنده از تردید به روابط با مصر در دوران عبدالفتاح السیسی مینگرد. این تردید ناشی از این باور در محافل تصمیمگیرنده سعودی است که مصر برخلاف انتظارات، دیگر نه آورده استراتژیک ملموسی دارد و نه در زمینه امنیت منطقهای، بازدهی نظامی لازم را ارائه میدهد.
یکی از مشاوران سابق خاندان سلطنتی عربستان فاش کرد که ریاض در حال حاضر تمایلی به حضور مصر در این توافق ندارد. این مشاور با صراحت مدعی شد که نگاه السیسی به چنین توافقاتی صرفاً ابزاری برای کسب منافع مالی است و نه مشارکت واقعی، رویکردی که ریاض را نسبت به نیات قاهره بدبین کرده است.
علاوه بر مسائل مالی، عربستان معتقد است که ترکیه و پاکستان «ارزش افزوده» نظامی بهمراتب بالاتری نسبت به مصر برای ائتلاف به همراه میآورند. در حالی که ترکیه و پاکستان از صنایع دفاعی پیشرفته و ارتشهای عملیاتی قدرتمند برخوردارند، جایگاه مصر در این ساختار امنیتی جدید به دلیل ضعف در توانمندیهای دفاعی، مورد سوال است.
منابع آگاه سعودی انتقاد تندی را متوجه ماهیت اقتصادی ارتش مصر کردند و اشاره داشتند که بخش بزرگی از ظرفیتهای نظامی این کشور به تولیدات غیرنظامی اختصاص یافته است. ریاض بر این باور است که ارتش مصر بهجای تمرکز بر صنایع دفاعی و توسعه تکنولوژیهای پیشرفته، بیش از حد در فعالیتهای اقتصادی، نظیر مدیریت کارخانههای مواد غذایی غرق شده است.
عامل کلیدی دیگر، «فقدان اعتماد» به وفاداری السیسی است. تصمیمگیرندگان عربستانی تأکید دارند که نمیتوان به همان میزانی که به رهبران ترکیه و پاکستان اعتماد دارند، به السیسی تکیه کنند. با این حال، درهای همکاری در آینده را نبستهاند و تصریح کردهاند که اگر تغییرات ملموسی در رویکرد قاهره مشاهده شود، امکان بازنگری وجود دارد.
این ارزیابی سختگیرانه سعودی در حالی مطرح میشود که بحثهایی گستردهتر پیرامون تضعیف نقش منطقهای مصر جریان دارد. گزارشها، از جمله تحلیل اخیر نشریه «اکونومیست»، نشان میدهد مصر که روزگاری ستون نظام منطقهای بود، اکنون به عنوان یک میانجی و قدرت نظامی تأثیرگذار، بیش از پیش به حاشیه رانده شده است.
توافق دفاعی مکه که بر اصل «دفاع مشترک» در برابر تهدیدات استوار است، با این رویکرد ریاض، عملاً مصر را از یک بازوی امنیتی کلیدی در منطقه خلیج فارس به حاشیه رانده و نشاندهنده تمایل سعودیها به بازتعریف اتحادهای خود بر اساس «بازدهی عملیاتی» است، نه پیوندهای سیاسی سنتی.
