به گزارش خبرنگار ورزشی ایسکانیوز، در ورزشگاههای گلاسکو خبری از شکوه پرخرجی نیست که معمولاً از یک رویداد چندرشتهای انتظار میرود. شهر برای میزبانی این مسابقات از نو ساخته نشده، برج و دهکده عظیم ورزشی تازهای بالا نرفته و چندین ورزشگاه فقط برای ده روز مسابقه ایجاد نشده است. گلاسکو بیشتر به آنچه از قبل داشته تکیه کرده؛ سالنها، پیستها و تجربهای که از میزبانی دوره ۲۰۱۴ باقی مانده بود.
بازیهای این دوره از ۲۳ ژوئیه آغاز شده و تا دوم اوت ادامه دارد. ورزشکاران در ۲۱۵ رویداد مدالی و ده رشته رقابت میکنند. دوومیدانی، شنا، ژیمناستیک هنری، بوکس، جودو، نتبال، وزنهبرداری، دوچرخهسواری، بولینگ روی چمن و بسکتبال سهنفره، بدنه اصلی مسابقات را میسازند. شش رشته نیز رقابتهای ورزشکاران دارای معلولیت را در دل برنامه خود جای دادهاند. در مجموع ۴۷ رویداد پاراورزشی برگزار میشود که گستردهترین برنامه یکپارچه پاراورزشی در تاریخ این بازیها محسوب میشود.
اما رسیدن مسابقات به گلاسکو، داستانی عادی نداشت. ویکتوریا در سال ۲۰۲۲ بهعنوان میزبان معرفی شده بود و قرار بود مسابقات بهجای تمرکز در ملبورن، میان چند شهر منطقهای مانند جیلانگ، بالارات، بندیگو و گیپسلند تقسیم شود. وعده اولیه، رونق اقتصادی، توسعه زیرساختها و ایجاد فرصتهای شغلی بود؛ همان واژههایی که تقریباً در همه پیشنهادهای میزبانی تکرار میشوند.
یک سال بعد، دولت ویکتوریا اعلام کرد هزینهها از برآورد اولیه فراتر رفته و میزبانی دیگر ارزش اقتصادی ندارد. رقم هزینه از حدود ۲٫۶ میلیارد دلار استرالیا به بیش از شش میلیارد دلار رسیده بود. دولت محلی کنار کشید، در حالی که برنامهریزیها آغاز شده و بخشی از هزینهها پرداخت شده بود. گزارش حسابرس ویکتوریا بعداً نشان داد لغو مسابقات بیش از ۵۸۹ میلیون دلار برای این ایالت هزینه داشته است. همان گزارش البته تأکید کرد رقم ۶٫۹ میلیارد دلاری اعلامشده برای برگزاری مسابقات، بیش از اندازه برآورد شده و شفافیت کافی نداشته است.
ویکتوریا پس از انصراف، ۳۸۰ میلیون دلار غرامت پرداخت کرد. حدود ۲۰۰ میلیون دلار از این مبلغ در نهایت برای شکلگیری نسخه گلاسکو در نظر گرفته شد. به این ترتیب، شهری در سوی دیگر جهان با پول حاصل از لغو یک میزبانی، مأمور نجات مسابقاتی شد که مدتی حتی خطر برگزارنشدن آنها وجود داشت.
گلاسکو راهی متفاوت انتخاب کرد. بهجای حفظ برنامه بزرگ ویکتوریا، تعداد رشتهها کاهش یافت. بازیهای بیرمنگام ۲۰۲۲ شامل ۱۹ رشته و ۲۸۰ رویداد مدالی بود، اما گلاسکو برنامه را به ده رشته و ۲۱۵ رویداد رساند. این تصمیم به معنای حذف ورزشهایی چون کشتی، هاکی، بدمینتون، تنیس روی میز، کریکت و راگبی هفتنفره بود؛ رشتههایی که برخی کشورها بخش مهمی از مدالهای خود را از آنها به دست میآوردند.
هند از کشورهایی بود که بیش از دیگران از این حذفها آسیب دید. کشتی، بدمینتون، هاکی و تنیس روی میز از رشتههای موفق ورزش هند بودند و کوچکشدن برنامه، بخشی از قدرت مدالآوری این کشور را از بین برد. بنابراین نسخه ارزانتر برای همه به یک اندازه مطلوب نیست. هزینه کمتر، فرصتی برای بقای رویداد ایجاد میکند، اما همزمان ممکن است ورزشکارانی را که سالها برای حضور در این میدان تمرین کردهاند، پشت در نگه دارد.
این همان نقطهای است که مدل گلاسکو از یک راهحل اضطراری به موضوعی قابل بحث تبدیل میشود. آیا یک رویداد چندرشتهای باید تا جای ممکن بزرگ باشد، یا بهتر است فقط رشتههایی را نگه دارد که شهر میزبان امکانات مناسب آنها را دارد؟ آیا ساخت ورزشگاههای تازه نشانه پیشرفت است یا باری که سالها پس از پایان مسابقات بر دوش مردم باقی میماند؟
حامیان گلاسکو میگویند این شهر واقعبینانه رفتار کرده است. مسابقات در چند مجموعه موجود برگزار میشود و خبری از هزینههای سنگین ساختوساز نیست. شهر بهجای تغییر شکل برای مسابقات، مسابقات را با ظرفیتهای خود هماهنگ کرده است. همین رویکرد، گلاسکو ۲۰۲۶ را به نمونهای تبدیل کرده که برگزارکنندگان المپیک، بازیهای آسیایی و دیگر رویدادهای بزرگ میتوانند با دقت دنبال کنند.
البته استفاده از ورزشگاههای موجود بهتنهایی تضمینکننده کنترل هزینه نیست. پژوهش دانشگاه آکسفورد درباره هزینههای المپیک نشان داده حتی دورههایی که بر استفاده دوباره از زیرساختهای قبلی تأکید داشتهاند، همچنان با افزایش جدی هزینه روبهرو شدهاند. مشکل فقط ساخت ورزشگاه نیست؛ امنیت، حملونقل، فناوری، نیروی انسانی و مدیریت پیچیده مسابقات نیز هزینههای بزرگی ایجاد میکند.
ارزش مدل گلاسکو شاید بیش از آنکه در ارزانبودن مطلق آن باشد، در پذیرفتن محدودیتهاست. این شهر ادعا نکرد که میتواند همان برنامه گسترده ویکتوریا را با پولی کمتر اجرا کند. صورت مسئله را تغییر داد، رشتهها را کاهش داد و مسابقات را در اندازهای برگزار کرد که با بودجه و امکاناتش سازگار باشد.
در میانه مسابقات، سکوها همچنان پرشورند و رقابتها داستانهای خود را ساختهاند. رکوردها شکسته شده، کشورهای کوچک مدال گرفتهاند و ورزشکاران پارا در همان برنامهای دیده میشوند که ستارههای دیگر حضور دارند. اینها نشانه آن است که کوچکترشدن لزوماً به معنای بیاهمیتشدن نیست. تا روز ششم مسابقات، رقابتهای شنا، دوومیدانی، ژیمناستیک و وزنهبرداری صحنه چندین رکورد و مدال تاریخی بودهاند.
بازیهای گلاسکو احتمالاً باشکوهترین دوره تاریخ کشورهای همسود نخواهد بود، اما شاید یکی از تعیینکنندهترین آنها باشد. این مسابقات پس از فرار یک میزبان از هزینهها زنده ماند و با پذیرفتن اینکه هر رویدادی نباید بیوقفه بزرگتر شود، شکل تازهای پیدا کرد.
اگر گلاسکو بتواند مسابقات را بدون بدهی سنگین و سازههای بیمصرف به پایان برساند، شاید موفقیت آن نه در تعداد رشتهها، بلکه در چیزهایی باشد که نساخته است. در جهانی که شهرها یکی پس از دیگری از هزینه میزبانی رویدادهای بزرگ میترسند، آینده ورزش ممکن است نه در ورزشگاههای عظیمتر، بلکه در مسابقاتی کوچکتر، سادهتر و صادقانهتر رقم بخورد.
انتهای پیام/ کوشا ساسانیان
