گروه دانشگاه ایسکانیوز- تمدن اسلامی که در قرون سوم و چهارم هجری، نهم و دهم میلادی، به اوج شکوه و اقتدارش در جهان رسید، حاصل تلاش دستهجمعی مللی بود که هرچند کشورهایشان به تصرف نظامی اعراب درآمده بود، ولی با پذیرش اسلام و بهرهمندشدن از نیروی عظیم معنوی آن، توانستند قلههای علم و فضیلت را فتح کنند. بدون شک محصول تمدن اسلامی در زمینه پیشرفت علوم به جامعه بشری اهدا شد و پایهگذاری بسیاری از علوم امروز در این دوره بوده است.
ایران کشوری بزرگ و متمدن بود که اعراب مسلمان در سال ۱۷ هجری قمری (۶۳۹ میلادی) به آن حمله کردند و طی دو دهه تقریباً بیشتر مناطق غربی، مرکزی و حتی بخشهایی از شمال ایران به سلطه نظامی آنها درآمد. دوران حکومت بنیامیه، از سختترین دورههای تاریخی ایران بود؛ به همین دلیل عباسیان با تکیه بر ایرانیان توانستند در قرن دوم هجری قمری (هشتم میلادی) امویان را شکست داده و خلافت خود را بنیان گذارند. با توجه به نقشی که ایرانیان در روی کار آمدن عباسیان داشتند، زمینه مساعدی برای ظهور و نمود فرهنگ ایرانی به وجود آمد. شخصیتهای مشهور ایرانی که بیشتر از دانشمندان و حامیان علم و ادب بودند، بر خلفای عباسی نفوذ فراوانی داشتند و خلفا بر اثر معاشرت با ایرانیان، به دنبال پیروی از رسوم و آداب و تشکیلات ساسانیان افتاده و توجه به علوم آغاز شد. ایرانیان به دلیل آشنایی با بحثهای دینی و رواج ادیان و مذاهب مختلف در دوره ساسانیان، وارد مباحث دینی در دوره اسلامی شدند و این مبارزات مذهبی، خود یکی از مهمترین علل توجه مسلمانان به علوم شد؛ به طور مثال معتزله در بین فرق اسلامی، بیش از همه برای اثبات اصول عقائد خود از منطق و فلسفه استفاده میکرد. از طرف دیگر پیروان سایر آیینها چون مانویان، زرتشتیان، بودائیان و گرایشهای مختلف مسیحیت نیز در این بحثها مشارکت جسته و این مباحثات شدید هم از دلایل اقبال خلفا از فلسفه و علوم نقلی شد.
در نهضت ترجمه که در اواخر دوره هارونالرشید عباسی (۱۹۳ - ۱۷۰ هجری قمری / ۸۲۶ - ۸۰۳ میلادی) با تأسیس بیتالحکمه شروع و در روزگار پسرش، مأمون عباسی، به اوج خود رسید، ایرانیان نقش مهمی بر عهده داشتند؛ آنان قسمت بزرگی از آثار خود را، چه آنها که اصلاً از یونانی و هندی به پهلوی نقل شده بود و چه آنها که ایرانیان مستقیماً به پهلوی و سریانی …
