به گزارش خبرنگار گروه دانشگاه ایسکانیوز، گاهی آینده پیش از آنکه فرا برسد، در اتاقهای فکر دانشگاهها ترسیم میشود. جایی که مدیران، پژوهشگران، استادان و برنامهریزان شهری کنار هم مینشینند تا پاسخ یک پرسش را پیدا کنند؛ دانشگاهی که قرار است یک نسل بعد فعالیت کند، امروز باید چگونه ساخته شود؟ پاسخ به این پرسش، دیگر تنها در طراحی ساختمانهای جدید یا توسعه کلاسهای درس خلاصه نمیشود. دانشگاههای پیشرو جهان، آینده را مجموعهای از تغییرات در آموزش، پژوهش، اقتصاد، فناوری، حکمرانی، محیطزیست و حتی سبک زندگی دانشگاهی میبینند و تلاش میکنند پیش از وقوع این تغییرات، خود را برای آن آماده کنند.
در سالهای اخیر، بسیاری از دانشگاههای بزرگ جهان اسناد آیندهنگر منتشر کردهاند؛ اسنادی که صرفاً برنامههای عمرانی نیستند، بلکه تصویری از نقش دانشگاه در دهههای آینده ارائه میکنند. در این میان، دانشگاه میشیگان یکی از معدود دانشگاههایی است که افق برنامهریزی خود را تا سال ۲۰۵۰ امتداد داده و در قالب «Campus Plan ۲۰۵۰» تلاش کرده است تا نشان دهد دانشگاه آینده چگونه اداره خواهد شد، چه نسبتی با جامعه خواهد داشت و چگونه میتواند در برابر تغییرات فناورانه، اقلیمی و اقتصادی انعطافپذیر باقی بماند. ایسکانیوز در ادامه به جزئیات سند جامع دانشگاهی ۲۰۵۰ دانشگاه میشیگان پرداخته و محورهای مختلف آن را بررسی کرده است. وقتی یک دانشگاه برای سال ۲۰۵۰ برنامه مینویسد
بر اساس گزارش رسمی «دفتر برنامهریزی پردیس دانشگاه میشیگان» (University of Michigan Office of Campus Planning)، سند «Campus Plan ۲۰۵۰» در پاسخ به مجموعهای از تحولات بلندمدت تدوین شد؛ تحولاتی مانند رشد جمعیت دانشگاهی، تغییر الگوهای آموزش و پژوهش، گسترش فناوریهای دیجیتال، الزامات کاهش انتشار کربن، فرسودگی زیرساختهای موجود و افزایش نقش دانشگاه در توسعه اقتصادی و اجتماعی منطقه. هدف این سند، طراحی یک نقشه راه انعطافپذیر برای توسعه پردیسهای دانشگاه تا میانه قرن بیستویکم است؛ بهگونهای که دانشگاه بتواند بدون از دست دادن هویت علمی خود، با نیازهای نسلهای آینده نیز سازگار شود.
نکته مهم آن است که این سند، یک برنامه ساختمانی صرف نیست. در متن سند بارها تأکید شده که توسعه فیزیکی پردیس باید همزمان از مأموریتهای آموزشی، پژوهشی، درمانی، نوآورانه و اجتماعی دانشگاه پشتیبانی کند. به همین دلیل، تصمیمهای مربوط به ساختوساز، حملونقل، فضاهای عمومی، زیرساختهای دیجیتال و سرمایهگذاریهای عمرانی، همگی در ارتباط با اهداف علمی و راهبردی دانشگاه تعریف شدهاند. همین نگاه یکپارچه، Campus Plan ۲۰۵۰ را از بسیاری از طرحهای توسعه کالبدی دانشگاهها متمایز میکند. دانشگاهی با بیش از ۲ قرن تجربه
بر اساس اطلاعات رسمی دانشگاه میشیگان (University of Michigan)، این دانشگاه در سال ۱۸۱۷، بیست سال پیش از تأسیس ایالت میشیگان، بنیانگذاری شد و از این نظر یکی از قدیمیترین دانشگاههای دولتی ایالات متحده به شمار میرود. پردیس اصلی آن در شهر آنآربر (Ann Arbor) قرار دارد و دو پردیس دیگر در دیربورن (Dearborn) و فلینت (Flint) نیز زیرمجموعه آن هستند. امروز دانشگاه میشیگان با دهها دانشکده، مراکز تحقیقاتی، مؤسسات نوآوری و مجموعه گستردهای از بیمارستانهای آموزشی، یکی از بزرگترین دانشگاههای پژوهشمحور جهان محسوب میشود.
دامنه فعالیت این دانشگاه تقریباً همه حوزههای علمی را در بر میگیرد؛ از پزشکی، مهندسی و علوم رایانه گرفته تا علوم انسانی، حقوق، مدیریت، سیاستگذاری عمومی، آموزش، هنر و علوم اجتماعی. همین تنوع باعث شده دانشگاه میشیگان در بسیاری از پروژههای ملی آمریکا و همکاریهای بینالمللی نقش محوری ایفا کند و هر سال میلیاردها دلار بودجه پژوهشی جذب کند. این ظرفیت گسترده، یکی از دلایل اصلی تدوین سندی با افق ۲۰۵۰ است؛ زیرا برنامهریزی برای آینده چنین دانشگاهی، صرفاً به مدیریت یک پردیس محدود نمیشود و ابعاد علمی، اقتصادی و اجتماعی گستردهای را در بر میگیرد. میشیگان در پله ۲۳ برترین دانشگاههای جهان
اساس رتبهبندی نظام رتبهبندی تایمز Times Higher Education World University Rankings ۲۰۲۶، دانشگاه میشیگان در رتبه ۲۳ جهان قرار گرفته و همچنان یکی از برترین دانشگاههای دولتی دنیا به شمار میرود. در رتبهبندی QS World University Rankings ۲۰۲۶ نیز این دانشگاه در میان برترین دانشگاههای جهان قرار دارد و جایگاه خود را در جمع دانشگاههای ممتاز پژوهشی حفظ کرده است.
این دانشگاه در رتبهبندیهای موضوعی نیز خوش درخشیده است؛ بهطوری که در سالهای ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶ در رشتههایی مانند پزشکی، مهندسی، علوم رایانه، آموزش، مدیریت، علوم اجتماعی، حقوق، پرستاری و سلامت عمومی، بهطور مستمر در میان برترین دانشگاههای جهان قرار گرفته است. حضور همزمان در طیف وسیعی از رشتههای ممتاز نشان میدهد که سند Campus Plan ۲۰۵۰، چشمانداز آینده یک دانشگاه تکرشتهای یا منطقهای نیست، بلکه آینده یکی از اثرگذارترین دانشگاههای جامع جهان را ترسیم میکند. چرا مطالعه این سند اهمیت دارد؟
بر اساس متن رسمی Campus Plan ۲۰۵۰، دانشگاه میشیگان آینده را صرفاً ادامه وضعیت موجود نمیداند. در این سند، فرض بر آن است که آموزش عالی طی دهههای آینده با دگرگونیهای بنیادینی روبهرو خواهد شد؛ از گسترش هوش مصنوعی و آموزش ترکیبی گرفته تا رقابت جهانی برای جذب استعدادها، تغییرات اقلیمی، تحول اقتصاد دانشبنیان و افزایش انتظارات جامعه از دانشگاهها. به همین دلیل، برنامهریزان دانشگاه تلاش کردهاند به جای ارائه یک نقشه ثابت، چارچوبی انعطافپذیر طراحی کنند که بتواند خود را با شرایط آینده تطبیق دهد.
شاید مهمترین ویژگی این سند آن باشد که دانشگاه را نه مجموعهای از ساختمانها، بلکه یک اکوسیستم زنده میبیند؛ اکوسیستمی که آموزش، پژوهش، نوآوری، سلامت، اقتصاد، محیطزیست و زندگی شهری در آن به یکدیگر پیوند خوردهاند. از همین نقطه است که روایت دانشگاه میشیگان درباره سال ۲۰۵۰ آغاز میشود؛ روایتی که در ادامه، نشان میدهد دانشگاه آینده از نگاه یکی از معتبرترین مراکز علمی جهان، چه ویژگیهایی خواهد داشت. دانشگاهی که در برابر آینده مقاومت نمیکند
بر اساس گزارش رسمی «دفتر برنامهریزی پردیس دانشگاه میشیگان» (University of Michigan Office of Campus Planning)، مهمترین تفاوت Campus Plan ۲۰۵۰ با بسیاری از برنامههای توسعه دانشگاهی در این است که آینده را قابل پیشبینی نمیداند. تدوینکنندگان سند معتقدند دانشگاه نمیتواند برای سال ۲۰۵۰ نسخهای ثابت بنویسد؛ بنابراین بهجای تعیین پروژههای غیرقابل تغییر، چارچوبی انعطافپذیر طراحی کردهاند که بتواند همزمان با تغییر فناوری، نیازهای آموزشی، تحولات جمعیتی و حتی بحرانهای پیشبینینشده تکامل پیدا کند. در این نگاه، موفقیت دانشگاه به تعداد ساختمانهای جدید وابسته نیست؛ بلکه به توانایی آن در سازگار شدن با آینده بستگی دارد.
یکی از مفاهیم کلیدی این سند، تبدیل پردیس دانشگاه به یک «اکوسیستم یادگیری و نوآوری» است. در این مدل، کلاس درس دیگر تنها محل آموزش نیست و آزمایشگاه نیز تنها محل پژوهش محسوب نمیشود. دانشگاه تلاش میکند مرز میان آموزش، پژوهش، نوآوری، کارآفرینی، درمان، تعامل اجتماعی و حتی زندگی روزمره دانشجویان را تا حد زیادی از میان بردارد. به همین دلیل، در طراحی فضاهای آینده، ساختمانها بهگونهای پیشبینی شدهاند که بتوانند در طول زمان کارکردهای متفاوتی پیدا کنند و متناسب با نیازهای جدید تغییر پیدا کند؛ رویکردی که انعطافپذیری را به یکی از اصول اساسی برنامهریزی دانشگاه تبدیل کرده است. تصمیمهایی که فقط برای امروز گرفته نمیشوند
بر اساس متن سند Campus Plan ۲۰۵۰، دانشگاه میشیگان معتقد است بسیاری از زیرساختهایی که امروز ساخته میشوند، تا چند دهه آینده نیز مورد استفاده قرار خواهند گرفت؛ بنابراین هر تصمیم عمرانی باید با در نظر گرفتن شرایط آینده اتخاذ شود. به همین دلیل، در این سند بر طراحی فضاهای چندمنظوره، امکان تغییر کاربری ساختمانها، توسعه مرحلهای پروژهها و استفاده از زیرساختهایی که قابلیت بهروزرسانی مداوم دارند، تأکید شده است. این رویکرد باعث میشود دانشگاه در برابر تغییرات سریع فناوری یا تغییر نیازهای آموزشی، ناچار به بازسازیهای پرهزینه و گسترده نباشد.
در همین چارچوب، توسعه پردیس نیز صرفاً به معنای افزایش مساحت ساختمانها تعریف نشده است. سند تأکید میکند که کیفیت فضاهای عمومی، دسترسی آسان میان بخشهای مختلف دانشگاه، افزایش فضاهای تعامل میان دانشجویان و پژوهشگران، توسعه حملونقل پایدار و ایجاد محیطی مناسب برای همکاریهای میانرشتهای، همگی بخشی از زیرساخت علمی آینده محسوب میشوند. از نگاه برنامهریزان دانشگاه، محیط فیزیکی میتواند بر کیفیت آموزش، پژوهش و نوآوری اثر مستقیم بگذارد و به همین دلیل، طراحی پردیس بخشی از راهبرد علمی دانشگاه تلقی میشود. آموزش، پژوهش و زندگی دانشگاهی در یک مسیر مشترک
بر اساس گزارش رسمی Campus Plan ۲۰۵۰، دانشگاه میشیگان آینده آموزش را جدا از آینده پژوهش یا زندگی دانشجویی نمیبیند. در این سند تأکید شده است که دانشجویان آینده، علاوه بر کلاسهای آموزشی، به فضاهایی برای کار گروهی، یادگیری تجربی، فعالیتهای میانرشتهای، استفاده از فناوریهای نو و ارتباط مستقیم با صنعت و جامعه نیاز خواهند داشت. به همین دلیل، توسعه پردیس باید به گونهای باشد که امکان تعامل مستمر میان دانشجویان، استادان، پژوهشگران و شرکای بیرونی دانشگاه را فراهم کند.
در کنار آن، سند بر تقویت همکاری میان رشتههای مختلف نیز تأکید دارد. بسیاری از مسائل آینده، از تغییرات اقلیمی گرفته تا سلامت عمومی، امنیت سایبری و هوش مصنوعی، دیگر در چارچوب یک رشته علمی قابل حل نیستند. از این رو، دانشگاه میشیگان تلاش میکند فضاهای آموزشی و پژوهشی را بهگونهای طراحی کند که همکاری میان دانشکدهها آسانتر شود و مرزهای سنتی میان رشتههای مختلف بهتدریج کاهش یابد. این نگاه، یکی از مهمترین ویژگیهای دانشگاه ۲۰۵۰ ازنگاه میشیگان به شمار میرود. دانشگاهی که بخشی از شهر و جامعه است
بر اساس متن رسمی سند، دانشگاه آینده تنها برای اعضای هیئت علمی و دانشجویان طراحی نمیشود. میشیگان خود را بخشی از زیستبوم اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی شهر آنآربر و ایالت میشیگان میداند و بر همین اساس، توسعه آینده دانشگاه باید همزمان به بهبود کیفیت زندگی شهروندان، توسعه حملونقل عمومی، حفاظت از محیطزیست، افزایش دسترسی عمومی به فضاهای دانشگاهی و تقویت همکاری با دولت، صنعت و جامعه نیز کمک کند.
این نگاه، مفهوم دانشگاه را از یک نهاد آموزشی فراتر میبرد و آن را به یکی از بازیگران اصلی توسعه منطقهای تبدیل میکند. در واقع، Campus Plan ۲۰۵۰ تنها درباره ساخت کلاس یا آزمایشگاه جدید نیست؛ بلکه تلاشی است برای بازتعریف نقش دانشگاه در نیمه میانی قرن بیستویکم؛ دانشگاهی که باید همزمان مرکز آموزش، تولید دانش، نوآوری، سلامت، توسعه شهری و حل مسائل جامعه باشد. آیندهای که با اقتصاد دانشبنیان ساخته میشود
بر اساس گزارش رسمی «دفتر برنامهریزی پردیس دانشگاه میشیگان» (University of Michigan Office of Campus Planning) و اسناد مالی و راهبردی دانشگاه، یکی از مهمترین پیشفرضهای Campus Plan ۲۰۵۰ این است که دانشگاه آینده دیگر نمیتواند تنها بر شهریه دانشجویان یا بودجههای دولتی تکیه کند. در این سند، توسعه علمی و توسعه اقتصادی دو مسیر جداگانه نیستند، بلکه بهعنوان دو مؤلفه وابسته به یکدیگر تعریف میشوند. به همین دلیل، برنامهریزی برای آینده پردیس همزمان با برنامهریزی برای آینده اقتصاد دانشگاه انجام شده است؛ اقتصادی که باید در برابر بحرانهای مالی، تغییرات جمعیتی و تحولات فناوری، انعطافپذیر و پایدار باقی بماند.
در این چارچوب، دانشگاه میشیگان بر تنوعبخشی به منابع درآمد تأکید میکند. بودجه دانشگاه از مجموعهای از منابع شامل اعتبارات پژوهشی، قراردادهای صنعتی، خدمات درمانی، سرمایههای وقفی، فعالیتهای آموزشی، کمکهای خیرین، درآمدهای سرمایهگذاری و تجاریسازی فناوری تأمین میشود. در نگاه مدیران دانشگاه، هرچه این منابع متنوعتر باشند، توان دانشگاه برای حفظ استقلال علمی و ادامه سرمایهگذاریهای بلندمدت نیز افزایش خواهد یافت. به همین دلیل، توسعه اقتصادی در Campus Plan ۲۰۵۰ نه یک هدف مالی، بلکه بخشی از راهبرد حفظ کیفیت آموزش و پژوهش محسوب میشود. پژوهشها فقط مختص مقاله نخواهند بود
بر اساس گزارش «دفتر نوآوری و مشارکتهای اقتصادی دانشگاه میشیگان» (Innovation Partnerships)، یکی از محورهای اصلی اقتصاد دانشگاه، تبدیل دستاوردهای پژوهشی به محصولات، خدمات و شرکتهای نوآور است. دانشگاه سالهاست سازوکارهایی برای ثبت اختراع، صدور مجوز فناوری، حمایت از شرکتهای نوپا و جذب سرمایهگذاران ایجاد کرده و این روند در برنامههای آینده نیز ادامه خواهد یافت. در این مدل، پژوهش زمانی به مأموریت خود نزدیک میشود که بتواند علاوه بر تولید دانش، مسئلهای از جامعه یا صنعت را نیز حل کند.
همین رویکرد باعث شده دانشگاه میشیگان شبکهای از مراکز نوآوری، شتابدهندهها، فضاهای کارآفرینی و همکاریهای مشترک با صنعت ایجاد کند. این مراکز تنها محل استقرار شرکتهای فناور نیستند، بلکه فضایی برای همکاری مستمر میان پژوهشگران، دانشجویان، سرمایهگذاران و بنگاههای اقتصادی به شمار میروند. در نتیجه، اقتصاد پژوهش در این دانشگاه بر پایه انتقال دانش از آزمایشگاه به جامعه شکل گرفته است؛ مسیری که در اسناد آیندهنگر دانشگاه نیز یکی از ارکان توسعه پایدار معرفی میشود. بیمارستانها، سرمایههای وقفی و مشارکتهای راهبردی
بر اساس گزارش مالی سالانه دانشگاه (Annual Financial Report)، یکی از مهمترین پایههای اقتصادی دانشگاه میشیگان، مجموعه بزرگ Michigan Medicine است. این شبکه درمانی علاوه بر ارائه خدمات سلامت، یکی از بزرگترین مراکز آموزش پزشکی و پژوهشهای بالینی آمریکا محسوب میشود و سهم قابل توجهی در درآمدهای عملیاتی دانشگاه دارد. در سند Campus Plan ۲۰۵۰ نیز توسعه زیرساختهای درمانی بهعنوان بخشی از آینده دانشگاه در نظر گرفته شده است؛ زیرا آموزش، پژوهش و خدمات سلامت در این دانشگاه بهصورت یکپارچه برنامهریزی میشوند.
در کنار درآمدهای درمانی، سرمایههای وقفی نیز نقش مهمی در پایداری مالی دانشگاه دارند. بازده این سرمایهها امکان تأمین بورسهای تحصیلی، حمایت از پروژههای پژوهشی، جذب استادان برجسته و اجرای طرحهای توسعهای را فراهم میکند. همچنین دانشگاه بر گسترش مشارکتهای عمومی و خصوصی، همکاری با صنایع بزرگ، توسعه پروژههای مشترک و استفاده از سرمایهگذاریهای خطرپذیر برای حمایت از فناوریهای نوظهور تأکید دارد. مجموعه این ابزارها، ساختار اقتصادی متنوعی ایجاد کرده که وابستگی دانشگاه به یک منبع درآمدی را کاهش میدهد. اقتصاد دانشگاه؛ ابزاری برای تحقق مأموریت علمی
بر اساس متن Campus Plan ۲۰۵۰، هدف از توسعه اقتصادی صرفاً افزایش درآمد نیست. در این سند تأکید شده است که منابع مالی باید در خدمت ارتقای کیفیت آموزش، توسعه پژوهش، نوسازی زیرساختها، افزایش پایداری محیطی و بهبود تجربه دانشجویان قرار گیرند. به بیان دیگر، اقتصاد دانشگاه وسیلهای برای تحقق مأموریت دانشگاه است، نه هدف نهایی آن.
شاید مهمترین پیام اقتصادی این سند آن باشد که دانشگاه آینده باید بتواند میان دانش، نوآوری و سرمایه تعادل برقرار کند. از نگاه دانشگاه میشیگان، موفقیت اقتصادی زمانی معنا پیدا میکند که درآمدهای حاصل از پژوهش، درمان، نوآوری و سرمایهگذاری دوباره به چرخه آموزش، تولید علم و خدمت به جامعه بازگردند. همین چرخه، الگویی از یک اقتصاد دانشبنیان و پایدار را ترسیم میکند که قرار است دانشگاه را برای دهههای آینده آماده نگه دارد. سندی که فقط آینده دانشگاه را ترسیم نمیکند
بر اساس گزارش رسمی «دفتر برنامهریزی پردیس دانشگاه میشیگان» (University of Michigan Office of Campus Planning)، Campus Plan ۲۰۵۰ تنها یک برنامه برای توسعه فیزیکی دانشگاه نیست، بلکه تلاشی برای بازتعریف جایگاه دانشگاه در جامعه آینده است. در این سند، دانشگاه دیگر نهادی مستقل و جدا از شهر، صنعت یا دولت تصور نمیشود؛ بلکه بخشی از شبکهای گستردهتر است که در آن آموزش، پژوهش، سلامت، محیطزیست، نوآوری و توسعه اقتصادی بر یکدیگر اثر میگذارند. به همین دلیل، بسیاری از تصمیمهایی که در این سند درباره ساختمانها، زیرساختها یا حملونقل گرفته شده، در نهایت به بهبود کیفیت آموزش، افزایش تعاملات علمی و ارتقای کیفیت زندگی در شهر آنآربر منتهی میشود.
همین نگاه باعث شده دانشگاه میشیگان در اسناد آیندهنگر خود، بر گسترش همکاری با شهرداری، دولت ایالتی، صنایع، بیمارستانها و سازمانهای مدنی تأکید کند. در این مدل، دانشگاه تنها مصرفکننده منابع عمومی نیست؛ بلکه یکی از بازیگران اصلی توسعه منطقهای به شمار میرود و از طریق تولید دانش، تربیت نیروی انسانی، توسعه فناوری و ارائه خدمات عمومی، در شکلدهی آینده شهر و ایالت نقش ایفا میکند. یادگیری به سالهای دانشجویی محدود نمیشود
بر اساس سند راهبردی Vision ۲۰۳۴ و برنامههای آموزشی دانشگاه، یکی از روندهای مهمی که آینده آموزش عالی را تحت تأثیر قرار خواهد داد، گسترش یادگیری مادامالعمر (Lifelong Learning) است. دانشگاه میشیگان معتقد است آموزش دیگر محدود به چهار یا پنج سال حضور در دانشگاه نخواهد بود و افراد در طول زندگی حرفهای خود، بارها برای یادگیری مهارتهای جدید به دانشگاه بازخواهند گشت. از همین رو، توسعه دورههای کوتاهمدت، آموزشهای تخصصی، برنامههای ترکیبی و استفاده گسترده از فناوریهای آموزشی، بخشی از مسیر آینده این دانشگاه محسوب میشود.
در کنار این تحول، سند بر تقویت پژوهشهای میانرشتهای نیز تأکید دارد. بسیاری از مسائل قرن بیستویکم، مانند هوش مصنوعی، تغییرات اقلیمی، سلامت عمومی، امنیت سایبری و عدالت اجتماعی، در چارچوب یک رشته دانشگاهی قابل حل نیستند. به همین دلیل، دانشگاه میشیگان تلاش میکند ساختارهای آموزشی و پژوهشی را بهگونهای طراحی کند که همکاری میان دانشکدهها و مراکز تحقیقاتی آسانتر و سریعتر شود و پژوهشگران بتوانند در قالب تیمهای چندرشتهای به حل مسائل پیچیده بپردازند. آیندهای که بدون پایداری معنا ندارد
بر اساس Campus Plan ۲۰۵۰ و برنامههای رسمی پایداری دانشگاه، کاهش مصرف انرژی، توسعه حملونقل پاک، حفاظت از منابع طبیعی، افزایش فضاهای سبز و حرکت به سوی کاهش انتشار کربن، از ارکان اصلی توسعه آینده پردیس هستند. در این اسناد، پایداری تنها یک هدف زیستمحیطی نیست؛ بلکه معیاری برای تصمیمگیری در طراحی ساختمانها، مدیریت منابع، توسعه زیرساختها و حتی شیوه اداره دانشگاه محسوب میشود.
همزمان، دانشگاه میشیگان توسعه خدمات سلامت و بیمارستانهای دانشگاهی را نیز بخشی از آینده آموزش عالی میداند. گسترش ظرفیتهای Michigan Medicine تنها با هدف افزایش خدمات درمانی انجام نمیشود، بلکه بستری برای آموزش نسل آینده پزشکان، توسعه پژوهشهای بالینی و همکاری گستردهتر میان علوم پزشکی، مهندسی، علوم داده و هوش مصنوعی فراهم میکند. در کنار این روند، توسعه زیرساختهای داده، استفاده مسئولانه از هوش مصنوعی و تقویت حکمرانی داده نیز بهعنوان زیرساختهای ضروری دانشگاه آینده معرفی شدهاند؛ زیرساختهایی که قرار است کیفیت تصمیمگیری، مدیریت منابع و پشتیبانی از پژوهشهای پیشرفته را ارتقا دهند. پرسشی که این سند پیش روی آموزش عالی میگذارد
بررسی Campus Plan ۲۰۵۰ نشان میدهد که دانشگاه میشیگان آینده را نه در قالب یک پروژه عمرانی، بلکه در قالب بازتعریف مأموریت دانشگاه ترسیم کرده است. در این سند، آموزش، پژوهش، اقتصاد، سلامت، محیطزیست، فناوری و توسعه شهری اجزای جداگانه نیستند، بلکه در قالب یک نظام بههمپیوسته برنامهریزی شدهاند. شاید به همین دلیل است که سند، کمتر درباره ساخت ساختمانهای جدید سخن میگوید و بیشتر بر ایجاد ظرفیتهایی تأکید میکند که بتوانند دانشگاه را در برابر تغییرات آینده مقاوم و سازگار نگه دارند.
مطالعه این سند، فارغ از تفاوتهای ساختاری میان نظام آموزش عالی آمریکا و ایران، یک واقعیت را آشکار میکند؛ اینکه دانشگاههای پیشرو، آینده را صرفاً پیشبینی نمیکنند، بلکه برای آن برنامهریزی میکنند. در این الگو، ارزش یک سند آیندهنگر تنها به تعیین اهداف بلندمدت نیست، بلکه به توانایی آن در پیوند دادن آموزش، پژوهش، اقتصاد، حکمرانی و مسئولیت اجتماعی در قالب یک چشمانداز مشترک بازمیگردد. شاید مهمترین پرسشی که Campus Plan ۲۰۵۰ پیش روی نظامهای آموزش عالی قرار میدهد همین باشد: دانشگاه آینده، پیش از آنکه چه ساختمانهایی داشته باشد، قرار است چه نقشی در جامعه ایفا کند؟
انتهای پیام/ نیوشا یعقوبی
