غلامرضا اسلامیپناه، نماینده مرکز ملی فرش وزارت صنعت، معدن و تجارت و مسئول احیا و بهرهبرداری مجدد باغموزه فرش کرمان، در جریان این سفر از مجموعه بازدید و با مسئولان استانی، اتاق بازرگانی کرمان و شرکتهای مشاور بومی گفتوگو کرد.
به گفته وی، مطالعات مربوط به مرمت، احیا و راهاندازی باغموزه فرش کرمان بهطور کامل انجام شده و طرحهایی در بازههای کوتاهمدت، بلندمدت و چندساله تدوین شده است. این برنامهها باید در وزارتخانه بررسی شود تا گزینهای که بیشترین منفعت را برای استان و مجموعه دارد، به مرحله اجرا برسد.
اسلامیپناه تاکید کرد در میان مقامات عالی وزارت صنعت، معدن و تجارت، وزیر، معاونان وزیر، دکتر الستی، دکتر مفتح و رئیس مرکز ملی فرش، اراده جدی برای تعیین تکلیف این پروژه وجود دارد و استاندار کرمان نیز موضوع را با جدیت پیگیری میکند.
هشتم تیرماه امسال، معاون وزیر صنعت، معدن و تجارت و رئیس مرکز ملی فرش ایران در نشست کمیته فرش استان کرمان با ورود سرمایهگذار بخش خصوصی به پروژه موافقت کرد. محمدمهدی فرشچی در آن جلسه از مسئولان استان خواست سرمایهگذاران واجد شرایط را برای ادامه فرایند به تهران معرفی کنند.
اسلامیپناه درباره جذب سرمایهگذار گفت پیش از ورود بخش خصوصی، باید طرحی مطالعاتی آماده میشد که جذابیت اقتصادی و اجرایی لازم را داشته باشد. در انتخاب نهایی نیز سرمایهگذاری دارای اهلیت، انگیزه کافی و ترجیحا بومی در اولویت قرار خواهد گرفت.
وی با بیان اینکه این پروژه متقاضیان و علاقهمندان زیادی دارد، افزود بنای شرکت فرش کرمان از نظر تاریخی، معماری و اقتصادی مجموعهای مهم و قابل توجه است و در صورت فراهمشدن زمینه بهرهبرداری، امکان جذب سرمایهگذار برای مرمت و احیای آن وجود خواهد داشت.
بنای تاریخی شرکت فرش کرمان یادگار دورهای است که قالی ایران و بهویژه فرش کرمان، جایگاهی برجسته در بازارهای جهانی داشت. در اواخر دوره قاجار و سالهای آغازین حکومت پهلوی اول، رشد تولید و تجارت قالی موجب ورود شرکتهای خارجی به مراکز مهم تولید فرش ایران شد.
کمپانی هند شرقی که بعدها با نام O.C.M شناخته شد، فعالیت خود را در استانهایی مانند کرمان، یزد و خراسان توسعه داد. کرمان نیز به دلیل حجم و کیفیت تولیدات قالی، به یکی از مراکز فعالیت این مجموعه تبدیل شد و شعبه آن در ساختمانی واقع در حاشیه بلوار باستانیپاریزی کنونی مستقر شد.
در این مجموعه، علاوه بر بافت قالی، قراردادهای تجاری مربوط به صادرات دستبافتههای زنان و مردان کرمانی منعقد میشد. با تغییر سیاستهای اقتصادی در دوره رضاشاه، مالکیت بسیاری از شرکتهای خارجی به مجموعههای داخلی انتقال یافت و فعالیت کمپانی هند شرقی در سال ۱۳۱۴ خورشیدی پایان گرفت.
پس از آن، تشکیلات مستقر در این بنا با عنوان شرکت سهامی فرش ایران به فعالیت ادامه داد. مجموعه شرکت فرش کرمان تلفیقی از معماری سنتی و مدرن است و بخش غربی آن، باغ، کوشک، گاوگرد و کارگاههای رنگرزی و بافت فرش را دربر میگیرد که نزدیک به یکصد سال قدمت دارند.
این قسمت بر پایه الگوی معماری چهارباغی شکل گرفته و در آن درختانی مانند پسته، انار و کاج وجود داشته است. در سالهای بعد و همزمان با رواج مصالح و روشهای نوین ساختوساز، فضاهای دیگری در بخش شمالغربی مجموعه ایجاد شد.
کاربرد تیرآهن و سقفهای طاقضربی در این قسمتها، نشانه گذار معماری سنتی به الگوهای جدیدتر در اوایل قرن چهاردهم خورشیدی است. عناصر معماری بنا همچنان پابرجاست، اما مجموعه به مرمت جدی نیاز دارد و تجهیزات سنتی رنگرزی و بافت قالی نیز در بخش ثبت ملیشده آن نگهداری میشود.
این ساختمان از دهه ۵۰ خورشیدی بهتدریج از رونق افتاد؛ هرچند هیچگاه بهطور کامل متروکه نشد، اما فعالیت گسترده و رفتوآمد سالهای اوج شرکت فرش دیگر در آن تکرار نشد. در ۱۰ سال گذشته نیز استانداران مختلف برای مرمت بنا اقدام کردند، اما مجموعه وارد مرحله بهرهبرداری نشد.
اسلامیپناه تفاوت پیگیریهای اخیر با دورههای گذشته را در اجرای سریع نخستین مصوبه دانست و گفت در استانداری کرمان مقرر شده بود موضوع واگذاری بنا به بخش خصوصی ظرف یک ماه تعیین تکلیف شود که این فرایند پیش از پایان مهلت مقرر به مرحله تصمیمگیری رسید.
وی افزود موافقت رئیس مرکز ملی فرش با استفاده از ظرفیت بخش خصوصی نیز از مرحله وعده عبور کرده و عملیاتی شده است. به گفته او، همین روند تا پایان پروژه ادامه خواهد یافت تا برنامه احیای مجموعه دوباره متوقف نشود.
مسئول احیا و بهرهبرداری مجدد باغموزه فرش کرمان درباره شیوه مرمت توضیح داد که طرح مطالعاتی، احیای کامل و جامع مجموعه را دنبال میکند. این بنا از سه بخش مجزا اما مرتبط تشکیل شده و حجم عملیات در قسمتهای مختلف آن یکسان نیست.
وی جایگزینی درهای ورودی را حدود یک درصد از کل عملیات دانست و گفت آمادهسازی کارگاه ورودی تولید فرش میتواند در کمتر از چند ماه انجام شود. چنین بخشهایی در اولویت قرار میگیرند، اما مرمت سایر قسمتها نیز همزمان ادامه خواهد داشت.
اسلامیپناه تاکید کرد اولویتبندی به معنای مرمت یک بخش و رهاکردن بخشهای دیگر نیست، بلکه هدف این است که قسمتهای در دسترستر زودتر آماده شوند تا مجموعه در کوتاهترین زمان ممکن به بهرهبرداری برسد و دوباره محل رفتوآمد مردم و فعالان حوزه فرش شود.
وی با اشاره به موقعیت مجموعه در قلب شهر کرمان و دسترسی مناسب آن، گفت این بنا در مقایسه با بسیاری از ساختمانهای تاریخی، مزیتهای اقتصادی و فرصتهای بیشتری برای سرمایهگذاری دارد. رشد فعالیتهای گردشگری استان در سالهای اخیر نیز میتواند جذابیت پروژه را افزایش دهد.
برنامه نهایی آغاز و پایان عملیات پس از هماهنگی با مقامات وزارتخانه و مرکز ملی فرش اعلام خواهد شد. اسلامیپناه با بیان اینکه پروژههای مطالعاتی مرمت بناهای تاریخی معمولا در کمتر از ۲ سال به نتیجه کامل نمیرسند، احتمال داد عملیات اجرایی بخشهای اولویتدار در همین سال و از هفته دولت آغاز شود.
وی از همراهی استاندار کرمان، مدیرکل صنعت، معدن و تجارت استان، رئیس اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی کرمان، معاونان و مدیران این مجموعهها و شرکتهای مشاور خصوصی قدردانی کرد و گفت اراده ایجادشده برای احیای بنا میتواند نتایج رضایتبخشی به همراه داشته باشد.
به گفته اسلامیپناه، شرکت فرش کرمان ظرفیت آن را دارد که به موتور محرک صنعت فرش و یکی از مراکز مهم فرهنگی، اقتصادی و هنری کشور تبدیل شود و در رونق تولید، اشتغال، آموزش، گردشگری تخصصی، توسعه صادرات و معرفی دوباره برند جهانی فرش کرمان نقشآفرینی کند.
با تکمیل مطالعات، تدوین برنامههای اجرایی و هموارشدن مسیر ورود سرمایهگذار، پروژه احیای این بنای تاریخی نسبت به سالهای گذشته یک گام پیش رفته است؛ هرچند سرمایهگذار نهایی و زمان قطعی آغاز و پایان عملیات هنوز مشخص نشده و تداوم پیگیریها برای خارجنشدن طرح از اولویتهای مدیریتی ضروری است.
خبرنگار: زهرا اسکندری
انتهای خبر./
