وی با تأکید بر نقش سرمایه اجتماعی در این رویداد، افزود: اربعین بزرگترین کانونِ تولید سرمایه اجتماعی در جهان اسلام است. در فضایی که جهان مدرن با بحرانِ فروپاشیِ پیوندهای اجتماعی و فردگراییِ افراطی دستبهگریبان است، «فرهنگِ موکبداری» و خدمترسانیِ داوطلبانه در اربعین، شکلی جدید از جامعهگرایی را عرضه میکند. در این شبکه، اعتمادِ متقابل جایگزینِ معاملاتِ مادی شده و نوعی «اقتصادِ مبتنی بر هدیه و ایثار» جایگزینِ منطقِ سودگرایی میشود که این خود زیربنایِ اخلاقی و رفتاریِ یک تمدنِ بالنده را تشکیل میدهد.
تاجبخش با بیان اینکه اربعین الگویی بدیل در برابر جهانیشدنِ غربی است، تصریح کرد: برخلاف جهانیشدنِ سکولار که به دنبالِ یکسانسازیِ فرهنگی و ترویجِ مصرفگرایی است، اربعین به دنبالِ «وحدت در عینِ کثرت» است. در این مسیر، تنوعِ فرهنگها در ذیلِ یک آرمانِ واحد، یعنی «عدالتخواهی و حقطلبی»، همافزا میشوند. این نوعِ نگاه به جهان، نویدبخشِ ظهورِ تمدنی است که در آن، کرامتِ انسانی و فضیلتهای اخلاقی بر مناسباتِ قدرت و ثروت برتری دارند و این پارادایم، دقیقاً همان چیزی است که تمدنِ اسلامی شیعی برای ارائه به جهانِ معاصر به آن نیاز دارد.
این عضو هیأت علمی دانشگاه با اشاره به لزومِ نگاهِ تمدنی به این رویداد گفت: پیادهروی اربعین تمرینِ عملیِ زیستِ مؤمنانه در مقیاسی کلان است. وقتی میلیونها انسان از نژادها و طبقات مختلف، بدونِ مرزبندیهای معمول، در کنار یکدیگر زندگی میکنند، در حالِ ساختنِ یک «مدینه فاضلهیِ موقت» هستند. اگر این تجربه بتواند به حوزههای حکمرانی، مدیریتِ شهری و مناسباتِ اقتصادیِ جوامعِ اسلامی تعمیم یابد، میتواند چارچوبهای اصلیِ تمدنِ نوینِ اسلامی را پیریزی کند. در واقع، اربعینِ حسینی تمرینِ «سیاستِ تمدنی» بر پایه «مهرورزی» است.
وی بیان کرد: برای تحققِ تمدنِ اسلامی شیعی، اربعین باید از یک رویدادِ سالانه، به یک «جریانِ تمدنیِ مستمر» تبدیل شود که در آن، ایدهها و سبکِ زندگیِ حسینی در تمامِ ایامِ سال جاری باشد. تمدنسازی، حاصلِ انباشتِ تجربیاتِ موفقِ اجتماعی است و اربعین، غنیترین منبعِ این تجربیات است. اگر جامعه علمی و نخبگانِ ما بتوانند این الگوی موفقِ اجتماعی را تئوریزه کرده و به برنامههای عملیاتی در حوزههای فرهنگی و سیاسی تبدیل کنند، شاهد خواهیم بود که اربعین، قطبنمایِ تمدنِ نوینِ اسلامی در افقِ آینده خواهد بود.
