اقتصاد۲۴- در ایران ۱۴۰۵، برق هنوز برای بخش بزرگی از خانوارها کالایی نسبتاً ارزان و یارانهای است؛ اما «برقِ بدون قطعی» دیگر ارزان نیست.
از مینیUPS چندمیلیونی برای روشن ماندن مودم تا سیستمهای چندصد میلیونی که میتوانند کولر، یخچال و تجهیزات خانه را ساعتها روشن نگه دارند، یک بازار تازه رونق گرفته در اثر خاموشیها است؛ بازاری که در آن مقابله با قطعی برق، به قدرت خرید خانوار بستگی دارد.
ساعت دو بعدازظهر یک روز گرم مرداد در تهران را تصور کنید. برق یک ساختمان دهواحدی میرود. در یک واحد مودم خاموش میشود، لپتاپ بعد از تمام شدن باتری کنار گذاشته میشود و آسانسور از کار میافتد. همسایه طبقه بالا یک UPS کوچک خریده و دستکم اینترنت و دوربینهایش روشن میماند. در واحد دیگری یک سیستم چندکیلوواتی با باتری نصب شده است؛ یخچال، چراغها، مودم و حتی بخشی از سیستم سرمایشی همچنان کار میکنند. خاموشی یکی است، اما تجربه خاموشی نه.
این شاید سادهترین تصویر از پدیدهای باشد که میتوان آن را «طبقاتیشدن برق» نامید؛ نه به این معنا که شبکه برق رسماً میان فقیر و غنی تفاوت میگذارد، بلکه به این معنا که بخشی از جامعه میتواند با پرداخت پول، خودش را از پیامدهای قطعی برق جدا کند و بخشی دیگر مجبور است خاموشی را همانطور که هست تحمل کند. برق ارزان است؛ «روشن ماندن» گران شده
تناقض از همینجا شروع میشود. در مرداد ۱۴۰۵ مدیرعامل توانیر اعلام کرد برای حدود ۷۵ درصد مشترکان، مبلغ انرژی مصرفی در قبض ماهانه حدود ۷۰ تا ۹۰ هزار تومان است. متوسط قیمت فروش هر کیلوواتساعت برق نیز امسال حدود ۸۰۰ تومان اعلام شده، در حالی که قیمت تمامشده آن حدود ۱۹۰۰ تومان برآورد میشود. یعنی خود برق همچنان بهشدت یارانهای است.
اما اگر همین مشترک بخواهد تضمین کند که هنگام قطع شبکه همچنان برق داشته باشد، وارد دنیای قیمتهای کاملاً متفاوتی میشود.
در رصد اقتصادنیوز در قیمتهای بازار آنلاین در میانه مرداد ۱۴۰۵، UPSهای بسیار کوچک مخصوص مودم و تجهیزات سبک حدود یک تا چند میلیون تومان قیمت دارند. نمونههای ۳ کیلوولتآمپر از حدود ۲۵ میلیون تومان شروع میشوند و بعضی مدلهای باتریدار به بیش از ۷۰ میلیون تومان میرسند. در همان بازار، یک پکیج برق اضطراری ۶ کیلووات خانگی و اداری حدود ۳۳۹ میلیون …
