اقتصاد۲۴- آیین رونمایی از «صندوق پژوهش و فناوری توسعه فرهنگ و هنر» با حضور سیدعباس صالحی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، حسین افشین، معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان رئیسجمهوری، اصغر نوراللهزاده، رئیس هیئت عامل صندوق نوآوری و شکوفایی، حسین انتظامی، معاون توسعه مدیریت و منابع وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، سیدصادق پژمان، مدیرعامل موسسه کمک به توسعه فرهنگ و هنر و جمعی از مدیران و نمایندگان بخش دولتی و خصوصی برگزار شد.
نمایندگانی از هلدینگ پگاه داده کاوان شریف (با مجموعههایی مانند کافهبازار و تپسل)، بنیاد ملی بازیهای رایانهای، شرکت انتقال دادههای آسیاتک، رایمونمدیا و شتابدهنده کارآفرینی اجتماعی نیز در این رویداد حضور داشتند. براساس اطلاعات اعلامشده در مراسم، معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان ریاست جمهوری، موسسه کمک به توسعه فرهنگ و هنر، بنیاد ملی بازیهای رایانهای، شرکت پگاه داده کاوان شریف، آسیاتک و شتابدهنده کارآفرینی اجتماعی در تامین سرمایه و راهاندازی صندوق مشارکت کردهاند. از یک نهاد اجرایی به یک بازیگر پلتفرمی
سیدصادق پژمان در تشریح رویکرد جدید موسسه کمک به توسعه فرهنگ و هنر گفت براساس سند راهبردی موسسه، جهتگیری این مجموعه از اجرای مستقیم و تصدیگرایانه پروژهها به ایفای نقش یک نهاد پلتفرمی تغییر کرده است؛ نهادی که بتواند میان حاکمیت، بخش خصوصی و زیستبوم فرهنگ، هنر و رسانه ارتباط برقرار کند.
راهاندازی صندوق پژوهش و فناوری توسعه فرهنگ و هنر بخشی از همین تغییر رویکرد است. ماموریت اعلامشده صندوق، ایجاد یک زیرساخت مالی تخصصی برای تسهیل دسترسی فعالان فرهنگ، هنر، رسانه و صنایع خلاق به منابع مالی، ابزارهای سرمایهگذاری و بازار است. مسئله اصلی، تامین مالی داراییهای نامشهود
به گفته پژمان، یکی از مسائل اصلی اقتصاد فرهنگ و هنر، نبود نظام مالی متناسب با ماهیت این حوزه است. بخش مهمی از ارزش کسبوکارهای خلاق در داراییهای نامشهودی مانند مالکیت فکری، محتوا، نرمافزار و برند قرار دارد؛ داراییهایی که هنوز در زیرساخت حقوقی و مالی کشور بهطور کامل شناسایی و ارزشگذاری نمیشوند.
نبود سازوکار مناسب برای پذیرش این داراییها، استفاده کسبوکارهای فرهنگی از مدلهای تامین مالی مبتنی بر بدهی یا دارایی را دشوار میکند. صندوق تخصصی توسعه فرهنگ و هنر قرار است فاصله میان ویژگیهای این زیستبوم و الزامات نظام مالی را کاهش دهد و امکان تبدیل ایده و سرمایه ذهنی به محصول و سرمایه اقتصادی را فراهم کند. گذار از حمایت بلاعوض به تامین مالی پایدار
پژمان تاکید کرد تغییر این الگو به معنای کنارگذاشتن حمایت مستقیم دولت نیست؛ کمک بلاعوض و گرنت همچنان در بسیاری از کشورها استفاده میشود، اما اتکای صرف به بودجه دولتی نمیتواند بهتنهایی پاسخگوی توسعه اقتصاد فرهنگ، هنر و رسانه باشد. در رویکرد جدید، دولت باید علاوه بر حمایت مستقیم، در طراحی زیستبوم و نظام مالی نیز نقش داشته باشد و زمینه واسطهگری مالی را فراهم کند.
در مدل صندوق، منابع دولت و بخش خصوصی تجمیع میشود و در قالب تسهیلات، ضمانتنامه و سرمایهگذاری خطرپذیر در اختیار زیستبوم قرار میگیرد. بازگشت این منابع به صندوق، امکان استفاده دوباره از آنها برای تامین مالی پروژهها و کسبوکارهای جدید را فراهم میکند و حمایت مالی را از یک پرداخت یکباره به سازوکاری بازگشتپذیر تبدیل میکند.
صدور ضمانتنامه، از جمله ضمانتنامه تعهد پرداخت، یکی از کارکردهای اصلی صندوق معرفی شده است. این ابزار میتواند بخشی از ریسک بانکها و سرمایهگذاران در مواجهه با کسبوکارهای فرهنگی را پوشش دهد. در کنار آن، سرمایهگذاری خطرپذیر میتواند به ایدههای خلاقی که ظرفیت تبدیلشدن به محصول و حضور در بازار را دارند، منابع لازم برای رشد بدهد. اهرم مالی یک به پنج و امکان همسرمایهگذاری
حسین افشین در مراسم رونمایی اعلام کرد یکی از ظرفیتهای صندوق، دریافت عاملیت مالی با ضریب یک به پنج است. براساس توضیحات او، در صورت توافق، صندوق نوآوری و شکوفایی میتواند تا پنج برابر منابعی را که صندوق توسعه فرهنگ و هنر برای یک برنامه مشخص اختصاص میدهد، در اختیار آن برنامه قرار دهد.
افشین همچنین بر نقش محوری بخش خصوصی در ادامه مسیر صندوق تاکید کرد. به گفته او، معاونت علمی برای تسهیل شروع فعالیت به جمع سهامداران وارد شده است، اما قرار نیست برای همیشه در ترکیب مالکیتی صندوق باقی بماند.
اصغر نوراللهزاده نیز از آمادگی صندوق نوآوری و شکوفایی برای اختصاص عاملیت مالی مستقل و مشارکت در همسرمایهگذاری خبر داد. در این مدل، صندوق نوآوری میتواند در بخشی از ریسک سرمایهگذاریهای ناموفق نیز با صندوق توسعه فرهنگ و هنر شریک شود. نقش پگاه داده کاوان شریف و شرکای بخش خصوصی
شرکت پگاه داده کاوان شریف، با مجموعههایی مانند کافهبازار و تپسل، در جمع مشارکتکنندگان بخش خصوصی در تامین سرمایه و راهاندازی صندوق قرار دارد. پژمان در سخنان خود، همراهی پگاه داده کاوان شریف، آسیاتک و دیگر شرکای خصوصی را از عوامل موثر در شکلگیری این زیرساخت دانست و گفت ترکیب ظرفیت دولت و بخش خصوصی میتواند به تجهیز منابع و توسعه فعالیتهای صندوق کمک کند.
محمدعلی یوسفیزاده، مدیرعامل آسیاتک، نیز حضور این شرکت در صندوق را بخشی از برنامه آسیاتک برای توسعه فعالیت در حوزه محتوا عنوان کرد. سعید حسینی، نایبرئیس هیئتمدیره شتابدهنده کارآفرینی اجتماعی، هم تاکید کرد که صندوق نباید الگوی حمایتهای بلاعوض گذشته را در قالب ساختاری جدید تکرار کند و لازم است بر کسبوکارهایی متمرکز شود که توان فعالیت اقتصادی، رشد و بازپرداخت منابع را دارند. تامین مالی نقطه شروع است
سیدعباس صالحی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، تامین مالی پایدار را یکی از اهرمهای توسعه صنایع خلاق دانست، اما تاکید کرد منابع مالی بهتنهایی برای حل مسائل این حوزه کافی نیست. به گفته او، چالشهای صنایع خلاق باید بهصورت شبکهای دیده شوند و در کنار تامین مالی، برای توسعه بازار و صادرات، تولید، هویت و فناوری نیز پروژههای راهبردی و عملیاتی تعریف شود.
حسین انتظامی نیز خواستار تعریف شاخصهای کلیدی عملکرد برای صندوق شد تا در هر بازه زمانی، میزان تامین مالی انجامشده و تعداد فعالان فرهنگی استفادهکننده از خدمات صندوق مشخص باشد. عبدالحسن بهرامی، رئیس مرکز راهبری ستادهای توسعه اقتصاد دانشبنیان معاونت علمی، نیز شکلگیری بازار پایدار را منوط به حمایت همزمان از شرکتهای خلاق و سرمایهگذاران آنها دانست. چشمانداز صندوق؛ از تجاریسازی تا صادرات محتوا
چشمانداز اعلامشده صندوق به تامین مالی داخلی محدود نیست. کمک به تجاریسازی محصولات، ایجاد بازارهای جدید، دسترسی به منابع خارجی و توسعه صادرات فرهنگ، هنر و محتوا از جمله اهدافی است که برای ادامه مسیر آن مطرح شده است.
استفاده از ظرفیتهای قانونی و مالیاتی، مهندسی مالی و اهرمکردن منابع صندوق برای جذب سرمایه بیشتر از بخش خصوصی نیز در برنامههای آینده قرار دارد. هدف نهایی، ایجاد ساختاری است که منابع پس از تخصیص و بازگشت، دوباره وارد چرخه تامین مالی شوند و امکان حمایت مستمر از ایدهها و کسبوکارهای فرهنگ، هنر، رسانه و صنایع خلاق را فراهم کنند.
