اقتصاد۲۴- محمدجواد ظریف در یادداشتی که در مجله اندیشکده پایاب منتشر شده، بر ضرورت شکلگیری سیاست خارجی مبتنی بر «توازن فراگیر» تأکید کرده و چین و روسیه را از جمله شرکای کلیدی ایران در نظم جهانی در حال گذار دانسته است. او معتقد است که روابط تهران با پکن و مسکو باید نه از سر نیاز و ناچاری، بلکه بر پایه منافع متقابل، اصالت پیوندها و نگاه بلندمدت تعریف شود.
آنچه در ادامه میخوانید، خلاصهای از این یادداشت با تمرکز بر نگاه ظریف به جایگاه چین و روسیه در سیاست خارجی آینده ایران است:
جهان امروز وارد دوران پساقطبی شده است. افول تدریجی هژمونی آمریکا و ظهور مراکز متعدد قدرت، فرصتی تاریخی برای کشورهایی فراهم کرده است که بتوانند با نگاه واقعبینانه و آیندهنگر، جایگاه خود را در نظم در حال شکلگیری تثبیت کنند. ایران نیز برای عبور از دوران تهدیدمحوری و ورود به دوران فرصتمحوری، نیازمند سیاست خارجی متوازن و چندوجهی است؛ سیاستی که در آن، روابط با همسایگان، چین، روسیه، اروپا و دیگر بازیگران جهانی در چارچوب منافع ملی و با تکیه بر توان داخلی تنظیم شود.
در این میان، چین و روسیه تا آیندهای بلندمدت همکاران کلیدی ایران در میان قدرتهای بزرگ خواهند بود. اما اهمیت این روابط زمانی حفظ و تقویت خواهد شد که بر پایه اصالت این پیوندها باشد، نه بر اساس درماندگی و نیاز ایران. رابطهای که از سر ناچاری و فقدان گزینههای دیگر شکل گیرد، دیر یا زود به رابطهای نامتوازن تبدیل خواهد شد. ایران باید جایگاه خود را بهعنوان کشوری برخوردار از ظرفیتهای ژئوپلیتیکی، تاریخی، انسانی و اقتصادی تثبیت کند تا همکاری با چین و روسیه بر پایه منافع متقابل و احترام به استقلال دو طرف شکل گیرد.
روسیه برای ایران جایگاهی ویژه دارد. این کشور یک قدرت هستهای، عضو دائم شورای امنیت و همسایه ایران است. همین ویژگیها، روابط تهران و مسکو را از بسیاری روابط دیگر متمایز میکند. پیوندهای همسایگی و منافع مشترک منطقهای میان دو کشور دارای اهمیت راهبردی است و نباید به تحولات مقطعی، رقابتهای قدرتهای بزرگ یا شرایط گذرا وابسته شود. ایران و روسیه میتوانند در حوزههای مختلف سیاسی، امنیتی، اقتصادی و منطقهای همکاریهای پایدار داشته باشند، مشروط بر آنکه این همکاری بر شناخت دقیق منافع متقابل و واقعیتهای سیاست جهانی …
