اقتصاد۲۴- هر زمستان با شروع محدودیت گاز صنایع و هر تابستان با بالارفتن مصرف برق، بحث افزایش تولید دوباره مطرح میشود؛ در گاز، توسعه میدان و فشارافزایی و در برق، ساخت نیروگاه. هر دو لازم هستند، با این حال یک سؤال باقی میماند: چرا کشوری با این حجم از منابع نفت و گاز، در مقاطعی از سال برای تأمین انرژی صنعت خود با محدودیت روبهرو میشود؟ ایران با کمبود منابع انرژی مواجه نیست؛ مسئله این است که میان منابع زیرزمینی، ظرفیت تولید، شبکه انتقال، ساختار قیمت، فناوری مصرف و الگوی تقاضا هماهنگی کافی وجود ندارد. بخشی از آنچه امروز ناترازی انرژی مینامیم، در همین فاصله شکل گرفته است. از ذخایر بزرگ تا عرضه واقعی
گاز موجود در مخزن هنوز انرژی قابل مصرف نیست. باید تولید و فرآورش شود، فشار کافی داشته باشد، از شبکه انتقال عبور کند و زمانی که مصرفکننده به آن نیاز دارد، تحویل داده شود. اندازه ذخایر بهتنهایی چیزی درباره توان تحویل پایدار انرژی نمیگوید.
ایران در تولید گاز نیز در میان کشورهای اصلی جهان قرار دارد. بر اساس Statistical Review of World Energy، تولید جهانی گاز در سال ۲۰۲۴ به چهارهزارو ۱۲۴ میلیارد مترمکعب رسید و آمریکا، روسیه، ایران و چین چهار تولیدکننده بزرگ بودند. سهم این چهار کشور روی هم ۵۳ درصد تولید جهان بود. بنابراین، وضعیت امروز ایران را نمیتوان صرفا با کمبود منابع یا پایینبودن تولید توضیح داد.
پارس جنوبی طی سالها بخش بزرگی از افزایش عرضه گاز کشور را تأمین کرد. در همین دوره، اقتصاد ایران هم بیشتر به گاز متکی شد. شبکه گازرسانی گسترش یافت، مصرف گاز نیروگاهها بالا رفت، صنایع انرژیبر توسعه پیدا کردند و ظرفیت پتروشیمی افزایش یافت. امروز یک حامل باید همزمان نیاز بخش خانگی، نیروگاه، صنعت و بخشی از خوراک پتروشیمی را پاسخ دهد. تا زمانی که فازهای جدید پارس جنوبی یکی پس از دیگری وارد مدار میشدند، بخش بزرگی از افزایش تقاضا با افزایش تولید پاسخ داده میشد. اکنون شرایط فرق کرده است؛ حفظ تولید موجود و افزودن ظرفیت جدید به سرمایه بیشتری نیاز دارد و فشارافزایی پارس جنوبی دیگر موضوعی برای آینده دور نیست، بخشی از کاری است که باید برای جلوگیری از افت تولید میدان انجام شود. فشارافزایی را نباید در مقابل بهینهسازی مصرف قرار داد؛ یکی در سمت عرضه عمل میکند و دیگری …
