به گزارش تجارت نیوز، همزمان با تشدید تغییرات اقلیمی و افزایش بیسابقه دمای زمین، جهان بار دیگر با یکی از قدرتمندترین پدیدههای آبوهوایی دهههای اخیر روبهرو شده است. «النینو» که هر چند سال یکبار الگوهای آبوهوایی جهان را دگرگون میکند، این بار میتواند پیامدهایی بسیار گستردهتر از گذشته داشته باشد. کارشناسان سازمان ملل متحد هشدار دادهاند که ادامه این روند، علاوه بر خسارتهای سنگین زیستمحیطی، امنیت غذایی میلیونها نفر را نیز با تهدیدی جدی مواجه خواهد کرد. النینو چگونه جهان را با بحران گرسنگی روبهرو میکند؟
کارشناسان سازمان ملل معتقدند که جهان در آستانه یکی از مهمترین بحرانهای غذایی سالهای اخیر قرار گرفته است. بر اساس تازهترین گزارش برنامه جهانی غذای سازمان ملل، گسترش سریع پدیده النینو میتواند میلیونها نفر دیگر را به جمع افرادی اضافه کند که هماکنون نیز با ناامنی غذایی شدید دستوپنجه نرم میکنند.
طبق این گزارش، در حال حاضر حدود ۲۲۵ میلیون نفر در ۴۵ کشور جهان به درجات مختلف با گرسنگی حاد و کمبود شدید مواد غذایی مواجه هستند. پیشبینیها نشان میدهد که اگر النینو مطابق سناریوهای فعلی ادامه یابد، این رقم تا پایان سال آینده دستکم ۵۰ میلیون نفر افزایش خواهد یافت.
این بحران در حالی شکل میگیرد که بسیاری از کشورهای جهان هنوز از پیامدهای خشکسالیهای چندساله، تغییرات اقلیمی، افزایش هزینههای تولید محصولات کشاورزی و نوسانات بازار جهانی مواد غذایی رهایی نیافتهاند. به همین دلیل کارشناسان معتقدند آثار النینوی جدید میتواند بسیار گستردهتر از دورههای گذشته باشد. بیشترین آسیب متوجه کدام مناطق خواهد بود؟
بررسیهای برنامه جهانی غذا نشان میدهد که آمریکای مرکزی، آمریکای جنوبی، حوزه کارائیب و کشورهای جنوب آفریقا بیشترین آسیب را از النینوی پیشرو متحمل خواهند شد.
از سوی دیگر، در بخشهایی از جنوب و جنوب شرق آسیا نیز کاهش بارندگی نسبت به میانگین سالهای گذشته پیشبینی شده است؛ موضوعی که میتواند تولید محصولات کشاورزی، درآمد کشاورزان و امنیت غذایی میلیونها نفر را تحت تأثیر قرار دهد.
کاهش بارش، افزایش دمای هوا، خشک شدن منابع آب و افت تولید محصولات اساسی مانند غلات، برنج و ذرت از جمله پیامدهایی هستند که کارشناسان درباره آنها هشدار دادهاند. این شرایط علاوه بر کاهش تولید غذا، موجب افزایش قیمت مواد غذایی در بازارهای جهانی نیز خواهد شد. النینوی امسال؛ یکی از قویترین نمونههای ۷۰ سال اخیر
به گفته متخصصان اقلیم، النینوی امسال میتواند یکی از قدرتمندترین نمونههای ثبتشده طی دستکم ۷۰ سال گذشته باشد. هرچند برخی کارشناسان از اصطلاح «ابر النینو» برای توصیف شدت آن استفاده میکنند، اما این عنوان هنوز بهصورت رسمی در ادبیات علمی پذیرفته نشده است.
آنچه تقریباً همه پژوهشگران درباره آن اتفاقنظر دارند، تأثیر مستقیم تغییرات اقلیمی بر شدت این پدیده است. افزایش دمای زمین باعث شده آثار النینو گستردهتر، شدیدتر و طولانیتر از گذشته باشد.
کارشناسان پیشتر نیز هشدار داده بودند که همزمانی یک النینوی قدرتمند با روند گرمایش جهانی میتواند رکوردهای دمایی جهان را جابهجا کند و سالهای آینده را در زمره گرمترین سالهای ثبتشده تاریخ قرار دهد. تهدیدی جدی برای کشاورزی و بازار جهانی غذا
یکی از مهمترین پیامدهای النینو، آسیب مستقیم به بخش کشاورزی است. کاهش بارندگی در برخی مناطق و وقوع سیلاب در مناطق دیگر، چرخه تولید محصولات غذایی را مختل میکند و موجب کاهش برداشت محصولات خواهد شد.
برنامه جهانی غذا هشدار داده است که حتی پس از پایان دوره اصلی النینو نیز آثار آن برای مدت طولانی باقی خواهد ماند؛ زیرا بسیاری از کشاورزان ناچار خواهند بود چندین فصل زراعی را صرف جبران خسارتها و بازسازی ذخایر غذایی خود کنند.
برای نمونه، در جنوب آفریقا فصل اصلی کشت از اکتبر امسال تا مارس ۲۰۲۷ ادامه خواهد داشت، اما شدیدترین پیامدهای کمبود غذا احتمالاً حدود ۹ ماه پس از برداشت محصول و در فصل خشک ۲۰۲۷ تا ۲۰۲۸ نمایان خواهد شد.
ریچارد چولارتون، مدیر خدمات اقلیمی و تابآوری برنامه جهانی غذا، اعلام کرده است که بزرگترین فشار بر امنیت غذایی جنوب آفریقا دقیقاً در همین بازه زمانی رخ خواهد داد. احتمال افزایش قیمت مواد غذایی در سراسر جهان
کارشناسان معتقدند آثار النینو تنها به کشورهای فقیر محدود نخواهد شد. ژان مارتین باوئر، مدیر امنیت غذایی برنامه جهانی غذا، میگوید هرچند در پایان سال ۲۰۲۵ قیمت جهانی مواد غذایی در شرایط نسبتاً مطلوبی قرار داشت، اما تنشهای ژئوپلیتیکی و اختلال در زنجیره تأمین، فشار قابل توجهی بر بازارهای جهانی وارد کرده است.
به گفته او، ادامه النینو میتواند باعث افزایش قیمت مواد غذایی در بسیاری از کشورهای جهان شود. این مسئله تا حد زیادی به سیاست کشورهای صادرکننده محصولات غذایی نیز بستگی دارد. اگر کشورهای بزرگ صادرکننده برای حفظ ذخایر داخلی، صادرات خود را محدود کنند، بازار جهانی با افزایش شدید قیمتها و کاهش دسترسی به مواد غذایی مواجه خواهد شد.
در اروپا و بریتانیا نیز کشاورزان نسبت به آثار گرمای بیسابقه و کاهش بارندگی بر میزان برداشت محصولات هشدار دادهاند. بسیاری از فروشگاههای زنجیرهای و خردهفروشان نیز خود را برای افزایش هزینه تأمین مواد غذایی و رشد قیمتها آماده میکنند. تجربه النینوی ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۶ چه میگوید؟
بررسی سوابق نشان میدهد که در جریان النینوی سالهای ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۶ بین ۶۰ تا ۱۰۰ میلیون نفر در نقاط مختلف جهان با ناامنی غذایی حاد مواجه شدند.
با این حال، مسئولان برنامه جهانی غذا معتقدند اکنون نسبت به آن زمان آمادگی بیشتری وجود دارد. این سازمان با توسعه سامانههای هشدار سریع و اجرای برنامههای امدادرسانی پیشگیرانه تلاش میکند پیش از وقوع بحران، کمکهای لازم را به مناطق آسیبپذیر ارسال کند.
برنامه جهانی غذا برای اجرای این طرحها دستکم ۸۰ میلیون دلار بودجه در نظر گرفته است. با وجود این، مسئولان این نهاد هشدار دادهاند که کمبود منابع مالی و توقف برخی پروژههای جمعآوری دادههای اقلیمی، توان پیشبینی دقیق بحرانها را کاهش داده است. تغییرات اقلیمی؛ عامل تشدید بحران جهانی غذا
متخصصان تأکید میکنند که النینو بهتنهایی عامل ایجاد بحران نیست، بلکه تغییرات اقلیمی ناشی از فعالیتهای انسانی شدت و دامنه اثرات آن را چند برابر کرده است.
افزایش دمای زمین، خشکسالیهای مکرر، کاهش منابع آب، افت تولید محصولات کشاورزی و افزایش هزینههای تولید غذا، همگی زنجیرهای از مشکلات را ایجاد کردهاند که امنیت غذایی جهان را با تهدیدی جدی روبهرو ساخته است.
در چنین شرایطی، کشورهایی که وابستگی بیشتری به واردات مواد غذایی دارند یا با مشکلات اقتصادی مواجه هستند، بیش از دیگران در معرض بحران قرار خواهند گرفت.
هشدار تازه برنامه جهانی غذای سازمان ملل نشان میدهد جهان در آستانه بحرانی قرار دارد که میتواند زندگی دهها میلیون نفر را تحت تأثیر قرار دهد. اگر پیشبینیهای اقلیمی درباره شدت النینو محقق شود، علاوه بر افزایش شمار افراد گرفتار گرسنگی حاد، بازار جهانی مواد غذایی نیز با موج تازهای از گرانی، کاهش تولید و اختلال در زنجیره تأمین روبهرو خواهد شد. از همین رو، کارشناسان بر ضرورت سرمایهگذاری در سامانههای هشدار سریع، حمایت از کشاورزان، مدیریت منابع آب و همکاری بینالمللی برای جلوگیری از تشدید بحران امنیت غذایی تأکید میکنند؛ زیرا پیامدهای این پدیده تنها محدود به کشورهای آسیبپذیر نخواهد بود و میتواند اقتصاد و معیشت مردم در بسیاری از نقاط جهان را تحت تأثیر قرار دهد.
