به گزارش تجارت نیوز، قزاقستان پس از هشت سال، واردات سوخت جت از اروپا را از طریق پایانه نفتی باتومی در گرجستان و کریدور میانی از سر گرفته است؛ مسیری که پس از انتقال دریایی سوخت به دریای سیاه، محمولهها را از طریق شبکه ریلی به قزاقستان میرساند.
این اتفاق در حالی رخ داده که ایران با برخورداری از ظرفیت بالای تولید سوخت جت و قرار گرفتن در مسیر کریدور بینالمللی شمال–جنوب، میتوانست یکی از گزینههای تأمین نیاز این کشور باشد.
شرکت ملی KazTransOil اعلام کرده است که نخستین محموله ۱۰ هزار تنی سوخت Jet A-1 تولید پالایشگاههای اروپایی وارد پایانه نفتی باتومی شده و پس از انتقال به واگنهای مخزندار، از طریق کریدور میانی راهی قزاقستان خواهد شد.
دولت قزاقستان پیشبینی کرده که تقاضای سوخت جت این کشور در سال ۲۰۲۶ به حدود یک میلیون و ۱۸۰ هزار تن برسد، در حالی که پالایشگاههای داخلی تنها حدود ۷۵۰ هزار تن تولید خواهند کرد. این شکاف، آستانه را به سمت واردات سوق داده است.
این کسری ناشی از محدودیتها در عرضه سوخت توسط روسیه است. در هفتههای گذشته درگیریها میان روسیه و اوکراین شکل جدیدی به خود گرفته است و هر دو کشور پالایشگاهها را به بانک اهداف خود اضافه کردهاند و مسکو بنا به اجبار و در جهت تثبیت بازار داخلی خود صادرات خود را محدود کرده است.
از سوی دیگر، محدودیت صادرات سوخت روسیه، افزایش ترافیک هوایی و تعمیرات پالایشگاه آتیرائو نیز بر کمبود سوخت جت قزاقستان افزوده و این کشور را به دنبال مسیرهای جایگزین تأمین قرار داده است.
این در حالی است که بر اساس اعلام رسمی مدیرعامل وقت شرکت ملی پالایش و پخش فرآوردههای نفتی، جلیل سالاری، ظرفیت تولید سوخت جت ایران به ۱۴ میلیون لیتر در روز رسیده بوده و کشور علاوه بر تأمین نیاز داخلی، امکان صادرات این فرآورده را نیز دارد.
کارشناسان معتقدند که اگر زنجیره حملونقل و لجستیک کریدور شمال–جنوب با رویکردی تجاری و یکپارچه توسعه یافته بود، ایران میتوانست در کنار صادرات سوخت، بخشی از نیاز بازار قزاقستان را نیز از طریق این کریدور تأمین کند؛ ظرفیتی که علاوه بر ایجاد ارزش افزوده برای پالایشگاههای داخلی، به افزایش بار ترانزیتی در مسیر شمال–جنوب نیز منجر میشد.
کریدور شمال–جنوب، ایران را از طریق شبکه ریلی، جادهای و دریایی به روسیه، قفقاز و آسیای مرکزی متصل میکند و از نظر جغرافیایی یکی از کوتاهترین مسیرهای دسترسی به این بازارها به شمار میرود.
با این حال، در سالهای اخیر کریدور میانی به دنبال کسب سهم بیشتری از بازار ترانزیت منطقه بوده است. نمونه اخیر واردات سوخت جت قزاقستان نیز نشان میدهد رقابت میان کریدورها تنها به جابهجایی کانتینر یا کالاهای عمومی محدود نیست، بلکه بازار فرآوردههای نفتی و سوخت نیز به یکی از عرصههای رقابت لجستیکی تبدیل شده است.
اگرچه نمیتوان با قطعیت گفت قزاقستان در صورت فراهم بودن شرایط، ایران را بهعنوان تأمینکننده انتخاب میکرد، اما ظرفیت تولید سوخت جت، موقعیت جغرافیایی و کریدور شمال–جنوب این امکان را فراهم میکرد که ایران یکی از گزینههای جدی تأمین این بازار باشد.
این موضوع بار دیگر نشان میدهد که توسعه کریدورهای ترانزیتی، تنها به ساخت ریل و جاده محدود نیست، بلکه نیازمند پیوند میان ظرفیتهای تولیدی کشور و شبکههای لجستیکی منطقهای است تا فرصتهای تجاری به درآمد واقعی برای اقتصاد ایران تبدیل شوند.
منبع: فارس
