به گزارش سایت دیدبان ایران، بیشتر مردم جهان به اندازهی کافی سبزیجات نمیخورند. به طور میانگین، مصرف سبزیجات در دنیا حدود ۴۰ درصد کمتر از مقداری است که برای سلامتی لازم است. این موضوع جدیتر از آن چیزی است که فکر میکنیم، چون مصرف پایین سبزیجات جزو پنج عامل خطر اصلی در بروز بیماریهای مختلف در سراسر جهان است. اما بحران فقط به کمبود مصرف ختم نمیشود؛ گونههای سبزیجاتی که میخوریم هم روزبهروز کمتر میشوند و تنوع غذایی ما در حال نابودی است. مارتن ون زونلد، سرپرست پژوهشی در همین زمینه، میگوید: «راه حل، صرفاً پرورش سبزیجات بیشتر نیست، بلکه پرورش انواع بیشتری از سبزیجات است. بسیاری از تنوع زیستی سبزیجات که به آن نیاز داریم هنوز وجود دارند و لازم است آنها را به درستی حفظ کنیم تا بتوانیم به طور هوشمندانه از آنها برای متنوعسازی رژیمهای غذایی در میان تغییرات اقلیمی استفاده کنیم.»
صنعتیشدن کشاورزی و تمرکز بر چند محصول خاص، تنوع سبزیجات را به شدت کاهش داده است
پیش از صنعتی شدن کشاورزی، تنوع بسیار بیشتری از گیاهان برای غذا کشت میشد. به عنوان مثال، بیش از ۴۰۰۰ نوع مختلف سیبزمینی وجود دارد، اما امروزه در ایالات متحده تنها حدود پنج تا هشت نوع از آنها به طور گسترده استفاده میشوند. این کاهش تنوع، نتیجهی مستقیم عواملی مانند انتخاب مصنوعی برای تولید انبوه، تککشتی (کشت یک محصول در زمینهای وسیع) و اصلاح ژنتیک است که همگی در خدمت صنعتیسازی کشاورزی و زنجیرههای توزیع قرار گرفتهاند.
این روند، نه تنها تنوع بر سر سفرههای ما را کاهش داده، بلکه خطرات جدیتری نیز به همراه دارد. براساس برآورد سازمان خواربار و کشاورزی سازمان ملل (FAO)، ۲۴ درصد از خویشاوندان وحشی سبزیجات (یعنی گونههای اجدادی که میتوانند برای بهبود محصولات زراعی استفاده شوند) در سطح گونهها در معرض خطر انقراض هستند. با از دست رفتن این ذخایر ژنتیکی، توانایی ما برای تطبیق محصولات کشاورزی با تغییرات اقلیمی و مقابله با آفات و بیماریها نیز به شدت کاهش مییابد.
در حالی که گونههایی مانند کاهو، پیاز و گوجهفرنگی به محصولات جهانی تبدیل شدهاند، بسیاری از سبزیجات مغذی و مقاوم، نادیده گرفته شدهاند. پژوهشگران به چند نمونهی برجسته اشاره میکنند:
این سبزیجات که اغلب به صورت منطقهای مصرف میشوند، معمولاً تراکم ریزمغذیهای بالاتری دارند و با شرایط محیطی چالشبرانگیز (مانند کمآبی و خاکهای فقیر) سازگارتر از محصولات رایج هستند. بااینحال، به دلیل نبود سرمایهگذاری کافی، در سیاستهای بزرگ مقیاس غذایی نادیده گرفته شدهاند و حتی نمونههای کمی از آنها در بانکهای ژنتیکی نگهداری میشود.
کلید حل بحران تغذیه، تنوع سبزیجات است؛ گونههای ارزشمند هنوز در طبیعت و کشتهای سنتی وجود دارند
محققان تأکید میکنند که برای مقابله با این بحران، به یک ابتکار جهانی نیاز است که تلاشهای محلی و منطقهای را برای تنوعبخشی به رژیمهای غذایی هماهنگ کند. اما تغییرات را میتوان از سطح فردی نیز آغاز کرد. کارشناسان پیشنهاد میدهند که:
پژوهش که در مجلهی PNAS منتشر شده است، هشدار میدهد که از دست دادن تنوع زیستی سبزیجات، نه فقط یک مسئلهی زیستمحیطی، بلکه یک تهدید جدی برای امنیت غذایی و سلامت عمومی جهان است. زمان آن رسیده که قبل از ناپدید شدن این گنجینههای ارزشمند، برای حفاظت و استفاده از آنها اقدام کنیم.
