به گزارش سایت دیدبان ایران، دانشمندان در ژاپن با دستاوردی عجیب و جذاب موفق شدند قانون دیرینهی زیستشناسی را بشکنند؛ قانونی که میگفت یک جانور نر فقط میتواند کلون نر بسازد و برعکس. دانشمندان ژاپنی در پژوهشی تازه با ترکیب ویرایش ژن کریسپر (CRISPR) و شبیهسازی، برای نخستینبار توانستند از ژنوم یک موش نر، کلونهای ماده بارور بسازند و از آنها نسل جدیدی از موشها به وجود آورند؛ روشی که شاید در آینده به حفظ برخی گونههای جانوری در آستانه انقراض کمک کند. پیشازاین، تصور میشد یک جانور نر فقط میتواند کلون نر ایجاد کند و جانور ماده نیز کلون ماده. اما پژوهشگران مرکز منابع زیستی ریکن و دانشگاه یاماناشی ژاپن با استفاده از روشی موسوم به «کلونسازی دو جنسی» این محدودیت را در موشها کنار زدهاند.
در پستانداران، جنسیت معمولاً به ترکیب کروموزومهای جنسی وابسته است. نرها یک کروموزوم X و یک کروموزوم Y دارند (XY)، درحالیکه مادهها معمولاً دو کروموزوم X دارند (XX). به همین دلیل، تولید کلون ماده از سلولهای حیوان نر، بدون استفاده از ژنوم ماده، چالش بزرگی محسوب میشود.
بهگزارش آیافالساینس، دانشمندان موشهای نر دارای کروموزومهای XY را انتخاب و در مراحل اولیه رشد، کروموزوم Y را با روش Y-CUT، تکنیکی از ویرایش ژن کریسپر، حذف کردند. سپس رویانهای دستکاریشده را به موشهای مادهی جانشین منتقل کردند. فرایند به تولد تولههای مادهای با ترکیب کروموزومی XO انجامید؛ یعنی موشها تنها یک کروموزوم X داشتند و فاقد کروموزوم Y بودند. از نظر ژنتیکی، موشهای ماده تقریباً با موش نر اهداکننده یکسان بودند و تنها در یکی از کروموزومهای جنسی تفاوت داشتند.
شگو ماتوبا، نویسندهی مقاله و پژوهشگر ارشد مرکز منابع زیستی ریکن، میگوید: «هیجانانگیزترین لحظه زمانی بود که نخستین کلون ماده از یک سلول پیکری نر به دنیا آمد. میدانستیم از نظر تئوری حذف کروموزوم Y میتواند از رویانهای حاصل از لقاح آزمایشگاهی، یک ماده XO ایجاد کند، اما دیدن تولههای مادهای که از یک اهداکننده نر متولد شدند، واقعاً شگفتانگیز بود.»
پژوهشگران تأکید میکنند که پیشتر نیز تولد موشهای ماده از موشهای نر، …
