ورزش سه نوشت: شایعات مربوط به انتقال محمد صلاح به عربستان سعودی، تقریباً چهار سال است که مطرح میشود. از زمانی که کریستیانو رونالدو راهی این کشور شد و پس از او موج بزرگی از ستارههای فوتبال، در سطوح مختلف، به لیگ عربستان پیوستند، نام محمد صلاح با عربستان گره خورده است.
یکی از مطرحترین فوتبالیستهای جهان که مسلمان هم هست، طبیعی بود که باشگاههای عربستانی تمام تلاش خود را برای جذب او انجام دهند. در سالهای اخیر نام صلاح بارها در رسانهها کنار باشگاههایی مانند الهلال، الاتحاد، النصر، الاهلی، القادسیه و دیگر تیمهای عربستانی مطرح شد.
حتی در زمستان گذشته گزارشهایی منتشر شد مبنی بر اینکه لیورپول میتواند از فروش این ستاره مصری بیش از ۱۰۰ میلیون یورو درآمد کسب کند. با این حال، صلاح بهعنوان بازیکن آزاد از لیورپول جدا شد.
اما اتفاقی غیرمنتظره رخ داد، او راهی عربستان نشد و به فوتبال ترکیه رفت که حتی با مشکلات متعدد مالی و تأخیر در پرداخت دستمزدها روبهرو است. چندی پیش ویکتور اوسیمن، مهاجم گالاتاسرای، نیز از همین موضوع شکایت کرده بود؛ بنابراین میتوان تصور کرد سایر بازیکنان چه شرایطی دارند. چرا چنین اتفاقی افتاد؟ چون عربستان شروع به صرفهجویی کرده است
در اینجا بد نیست نگاهی به وضعیت کلی بازار نقلوانتقالات عربستان داشته باشیم. البته هنوز تنها حدود یکچهارم ماه اوت سپری شده است، اما وقتی حتی محمد صلاح، که بازیکن آزاد بود، راهی عربستان نشد، میتوان از همین حالا به نتایجی رسید.
فصل نخست پروژه بزرگ نقلوانتقالات عربستان را کنار میگذاریم. در آن فصل تعداد خریدهای بزرگ آنقدر زیاد بود که هر روز خبر تازهای منتشر میشد. اما اگر بازار امسال را با دو فصل بعد از آن مقایسه کنیم، تفاوت کاملاً محسوس است.
فصل ۲۵-۲۰۲۴
الهلال در مجموع ۹۴ میلیون یورو برای جذب مارکوس لئوناردو، متعب الحربی (به لطف سهمیه بازیکنان داخلی) و ژوائو کانسلو هزینه کرد.
النصر برای خرید بنتو، گابریل و وسلی حدود ۵۹ میلیون یورو پرداخت کرد. البته این باشگاه در زمستان همان فصل نیز جان دوران را با مبلغ ۷۷ میلیون یورو به خدمت گرفت.
الاتحاد برای جذب موسی دیابی و استیون برخواین حدود ۸۱ میلیون یورو هزینه کرد.
الاهلی نیز با پرداخت ۹۲ میلیون یورو، ایوان تونی و وندرسون گالنو را به خدمت گرفت.
فصل ۲۶-۲۰۲۵:
الاتحاد برای خرید یوسف النصیری، جورج ایلینیکنا، محمدو دومبیا و فرناندز در مجموع ۹۶ میلیون یورو هزینه کرد.
النصر نیز با پرداخت ۹۰ میلیون یورو، ژوائو فلیکس، کینگزلی کومان و محمد سیماکان را جذب کرد. حالا در بازار نقلوانتقالات فعلی، تنها خریدهای بزرگ و شاخص لیگ عربستان را مرور کنیم:
سامرویل که با مبلغ ۶۴.۵ میلیون یورو از وستهم به الهلال پیوست، ادوارد اسپرتسیان که با ۲۲ میلیون یورو از کراسنودار راهی الاهلی شد و فرانسیسکو ترینکائو که با ۳۹ میلیون یورو از اسپورتینگ به الاهلی منتقل شد.
در مقایسه با سالهای گذشته، این فهرست چندان پربار و چشمگیر به نظر نمیرسد. دلیل این تغییر، تغییر استراتژی عربستان سعودی است. نه، پول تمام نشده است. این کشور همچنان قرار است میزبان جام جهانی ۲۰۳۴ باشد. اما دولت عربستان از بهار امسال برنامه حمایت مالی از ورزش را به شکل قابل توجهی اصلاح کرده تا اقتصاد خود را متنوعتر کند و وابستگیاش به درآمدهای نفتی را کاهش دهد.
به بیان ساده، دولت به صندوقها و نهادهای سرمایهگذاری دستور داده دیگر مانند گذشته بیمحابا هزینه نکنند و تمرکز بیشتری بر سرمایهگذاریهای داخلی داشته باشند تا پروژههای خارجی. البته در زمستان گذشته نیز نشانه مهمی از این تغییر دیده شده بود.
در ابتدای سال ۲۰۲۶، کریستیانو رونالدو با غیبت بیش از یکماهه در مسابقات لیگ عربستان، عملاً دست به اعتراض زد. در ابتدا تصور میشد علت این اقدام، انتقال کریم بنزما از الاتحاد به الهلال باشد که باعث شده بود رونالدو از تقویت مستقیم یکی از رقبای اصلی النصر، در حالی که باشگاه خودش فعالیت چندانی در نقلوانتقالات نداشت، بهشدت ناراحت شود، اما روزنامه پرتغالی ابولا بعداً فاش کرد که ماجرا فقط به این موضوع محدود نبوده است. طبق گزارش این رسانه، اگر النصر بدهیهای مربوط به حقوق رونالدو و همچنین حقوق کارکنان باشگاه را پرداخت میکرد، او خیلی زودتر به اعتصاب خود پایان میداد.
نکته جالب اینجاست که النصر، درست مانند الاتحاد، الاهلی و تا همین اواخر الهلال، تحت مالکیت صندوق سرمایهگذاری عمومی عربستان قرار دارد. بنابراین اگر مشکلات مالی به وجود آمده باشد، به احتمال زیاد فقط مختص النصر نبوده است. از سوی دیگر، انتقال بنزما نیز بین دو باشگاهی انجام شد که هر دو زیرمجموعه همان ساختار مالکیتی بودند؛ بنابراین از این نظر هیچ ابهامی وجود نداشت.
نیوکسل، پروژهای که فعلاً متوقف شده است
در نهایت مشخص شد نگرانیها درباره سرمایهگذاریهای عربستان تا حدی اغراقآمیز بوده است. تابستان گذشته الکساندر ایساک از نیوکسل راهی لیورپول شد و امسال نیز آنتونی گوردون به بارسلونا و ساندرو تونالی به تاتنهام پیوستند. همچنین برونو گیمارش نیز در آستانه انتقال به آرسنال قرار دارد. این اتفاقات باعث شد ادی هاو، سرمربی نیوکسل، نیز از ادامه همکاری منصرف شود و از باشگاه جدا شود.
البته مالکان سعودی باشگاه را رها نکردند و ماتیاس یایسله، مربی ۳۸ ساله آلمانی الاهلی، را بهعنوان جانشین هاو انتخاب کردند. با این حال، به نظر میرسد نیوکسل در آینده نزدیک نتواند به ابرقدرتی که زمانی برایش برنامهریزی شده بود، تبدیل شود.
آیا عربستان به سرنوشت سوپرلیگ چین دچار میشود؟
در اواخر ماه ژوئیه، روزنامه سعودی الریاضیه گزارشی منتشر کرد که سروصدای زیادی به پا کرد. طبق این گزارش، بدهیهای النصر از ۱۸۷ میلیون یورو فراتر رفته است. گفته میشود صندوق سرمایهگذاری عمومی عربستان اکنون به دنبال راههایی برای خروج از این بحران است و حتی دو پیشنهاد جدی برای خرید بخشی از سهام باشگاه را بررسی میکند. همچنین احتمال محرومیت النصر از ثبت بازیکن جدید نیز مطرح شده است.
یکی از منابع نزدیک به صندوق سرمایهگذاری به این روزنامه گفت:«اگر مدیریت باشگاه نتواند منابع مالی لازم را از محل درآمدهای خود تأمین کند، بازیکن جدیدی جذب نخواهد شد.»
برخی از بازیکنان النصر فعلاً با تأخیر در پرداخت حقوق کنار آمدهاند. باشگاه وعده داده که مطالبات آنها را در آینده پرداخت خواهد کرد، اما مشخص نیست این روند تا چه زمانی ادامه خواهد داشت. شاید هیچیک از این بازیکنان هرگز تصور نمیکردند که در خاورمیانه نیز با چنین مشکلات مالی روبهرو شوند.
یاسر الرمیان، رئیس صندوق سرمایهگذاری عمومی عربستان، پیشتر در گفتوگو با العربیه گفته بود:«تصمیم گرفتهایم ۸۰ درصد سرمایهگذاریها داخلی و تنها ۲۰ درصد بینالمللی باشد.»
الهلال، خصوصیسازی روی کاغذ
الهلال از نظر رسمی در ماه آوریل از مالکیت مستقیم صندوق سرمایهگذاری خارج شد. در آن زمان، ۷۰ درصد سهام باشگاه با مبلغ ۲۶۱ میلیون دلار به شرکت «کینگدم هولدینگ» متعلق به شاهزاده الولید بن طلال واگذار شد. اما این انتقال بیشتر جنبه ظاهری داشت، زیرا ۱۷ درصد سهام کینگدم هولدینگ همچنان متعلق به همان صندوق سرمایهگذاری عمومی عربستان است. در نتیجه، صندوق سرمایهگذاری همچنان نفوذ خود را بر الهلال حفظ کرده و در عین حال هزینههای مستقیمش را کاهش داده است.
«بشکه بیپایان پول» دیگر وجود ندارد
همین تابستان تنها محمد صلاح نبود که پیشنهادهای عربستان را رد کرد. رابرت لواندوفسکی و کاسمیرو نیز با وجود شایعات فراوان، لیگ امالاس آمریکا را به عربستان ترجیح دادند. حتی ادوارد اسپرتسیان نیز با وجود انتقال به الاهلی، قراردادی با دستمزدی نجومی امضا نکرد. البته حقوق او نسبت به دوران حضورش در کراسنودار بسیار بیشتر است. حالا تصور کنید محمد صلاح چه دستمزدی درخواست میکرد.
اما شرایط دیگر مثل گذشته نیست؛ دوران قراردادهای نامحدود و نجومی به پایان رسیده است، اما تکرار سرنوشت سوپرلیگ چین دور از ذهن است و بعید به نظر میرسد فوتبال عربستان به سرنوشت سوپرلیگ چین دچار شود.
در نیمه دوم دهه ۲۰۱۰، باشگاههای چینی با پرداخت دستمزدهای نجومی، ستارههایی مانند هالک، کارلوس توز و بسیاری دیگر را جذب کردند، اما خیلی زود از این پروژه ناامید شدند. بسیاری از باشگاههای چینی توان تحمل این هزینههای سنگین را نداشتند و در نهایت ورشکسته شدند، اما هدف صندوق سرمایهگذاری عمومی عربستان رسیدن باشگاهها به خودکفایی مالی است. البته باور اینکه باشگاههای عربستانی در آینده کاملاً مستقل از حمایتهای دولتی شوند، هنوز دشوار است. با این وجود، احتمال اینکه در چند سال آینده شاهد تیترهایی مانند «النصر ورشکست شد و فعالیتش را متوقف کرد» باشیم، بسیار اندک به نظر میرسد.
