[جمیله کدیور] جرم‌انگاری بادبادک‌بازی در غزه

از هفتم اکتبر ۲۰۲۳، نوار غزه به تعبیر تکان‌دهنده مقامات ارشد سازمان ملل متحد به «گورستان کودکان» تبدیل شده است. بر اساس گزارش‌های رسمی کمیسیون‌های مستقل سازمان ملل، در جریان جنگ غزه، کودکان عامدانه هدف قرار می‌گیرند، و تاکنون بیش از ۲۱,۵۰۰۰ کودک فلسطینی جان خود را از دست داده و بیش از ۴۴,۰۰۰ کودک دیگر با جراحات شدید و معلولیت‌های ابدی مواجه شده‌اند. در چنین بستری، صحبت از «بادبادک» دیگر روایت یک سرگرمی ساده نیست؛ بلکه توصیف تنها دریچه تنفس و شادی برای نسلی است که طبق گزارش سازمان نجات کودکان، ۹۶ درصد آنها در هراس دائم از مرگ آنی زندگی می‌کنند. در این متراکم‌ترین و محصورترین نقطه جهان، سهم کودکان از زمین، آوارگی و ویرانی خانه و از آسمان بارانِ مداومِ آتش و بمب بوده است.

بر اساس ماده ۳۱ کنوانسیون حقوق کودک سازمان ملل متحد، «حق بازی و سرگرمی و فعالیت‌های تفریحی» یکی از ارکان اساسی رشد هر کودک است. با این حال، در نوار غزه، ساده‌ترین و سنتی‌ترین بازی کودکان - یعنی بادبادک‌بازی- به عنوان اقدامی نظامی و عملیات مسلحانه در مناقشات امنیتی و نظامی و حرکتی تروریستی تعریف می‌شود. نسبت دادن ماهیت نظامی به بادکنک‌ها و تلقی آنها به عنوان ادوات مسلحانه، حق بازی کودکان را که پیش از این محدود بود، محدودتر می‌کند. در جغرافیایی مملو از رنج برای کودکان، بادبادک‌بازی دیگر یک سرگرمی ساده و بی‌خطر نیست؛ این حقِ ابتدایی برای بازی، جرمانگاری شده و زیر سایه سنگین مفاهیم نظامی قرار گرفته است.

خاک غزه مدت‌هاست که با ایست‌های متعدد بازرسی، بمباران، آوارگی و مقررات سختگیرانه، کاملاً امنیتی شده است؛ اما امروز با اضافه شدن آسمان و بادبادک‌بازی، تمام جنبه‌های زندگی کودک فلسطینی از زمین تا آسمان، رنگ نظامی/امنیتی به خود گرفته است. برای کودکی که در محاصره متولد شده، رشد کرده و به اسباب‌بازی‌های مرسوم دیگر کودکان دسترسی ندارد، بادبادک یکی از دم‌دست‌ترین اسباب‌بازی‌هاست؛ وسیله‌ای که می‌تواند بدون محدودیت و بدون توجه به موانع و دیوارهای بلند، از مرز عبور کند و آرزوهای کودکِ ریسمان ‌به‌دست را با خود همراه کند. شاید دقیقاً به همین دلیل است که یک قدرت نظامی اشغالگر با هشدارهایش، به تدریج تعریف خود را از تهدید، از زمین غزه به آسمان گسترش می‌دهد. این بادبادک‌های سنتی، بدون موتور، سوخت …