به گزارش اطلاعات آنلاین، آنتارس (Antares) یا «قلب العقرب»، ستاره سرخ درخشان صورت فلکی کژدم یا عقرب است. پیدا کردن آن در آسمان شب های تابستان آسان است. آنتارس، پرنورترین ستاره در میان ستاره هایی است که شکلی شبیه به قلاب ماهیگیری به وجود آورده اند. این قلاب در واقع همان صورت فلکی عقرب است و یکی از معدود صور فلکی است که به نامش یعنی جانور عقرب شباهت دارد. هم نام عربی و هم نام لاتین آنتارس به معنی «قلب عقرب» است. اگر هم در آسمان آن را نظاره کنیم می بینیم که آنتارس سرخ فام درست در محل قلب کژدم در صورت فلکی قرار گرفته است. همچنین دو ستاره ای که در نوک دم عقرب دیده می شوند نیش آن هستند.
رصد ستاره آنتارس در آسمان شب
برای مشاهده آنتارس اگر از اواخر بهار تا اوایل پاییز هر روز در اوایل عصر رو به جنوب بایستیم به احتمال زیاد شکل قلاب ماهیگیری صورت فلکی عقرب را در آسمان می بینیم در حالی که آنتارس یاقوتی رنگ در محل قلب این بندپای غول پیکر قرار گرفته است. در صورت یافتن آنتارس بهتر است از یک عینک دوچشمی استفاده شود تا رنگ قرمزش به وضوح رؤیت شود. علاوه بر آنتارس، از درون عینک دو چشمی یک خوشه ستاره ای کوچک به نام M۴ نیز درست در سمت راست این ستاره قابل مشاهده است.
آنتارس یا قلب العقرب یکی از درخشان ترین ستاره های آسمان است که در نیمه جنوبی آسمان قرار دارد. بنابراین هر چه بیشتر روی سیاره زمین به سمت جنوب پیش برویم شانس بیشتری برای دیدن این ستاره داریم. اگر به نیمکره جنوبی سفر کنیم، از حدود ۶۷ درجه عرض جنوبی به چشم خود می بینیم که آنتارس یک ستاره پیراقطبی یا همیشه پیدا است؛ یعنی هرگز غروب نمی کند و در تمامی شب های سال از جنوبی ترین نواحی زمین قابل مشاهده است.
ما که در نیمکره شمالی زمین هستیم با آنتارس بیشتر از چند ستاره دیگر نیمکره جنوبی که درخشان تر از آن هستند آشنایی داریم. علت در این است که آنتارس از سراسر بیشترین قسمت های نیمکره شمالی قابل مشاهده است.
آنتارس در اواسط خرداد در بالاترین نقطه آسمان نیمه شب قرار می گیرد. این زمانی است که در نیمه راه بین غروب و طلوع خورشید واقع می شود. در اواسط اسفند ماه به هنگام سپیده دم در بالاترین جایگاه خود دیده می شود و در شهریور به هنگام غروب خورشید می توانیم آن را در بلندترین مسندش ببینیم.
بزرگی، درخشندگی و دمای ستاره
اگر آنتارس در منظومه شمسی جایگزین خورشید ما می شد، محیط آن از مدار چهارمین سیاره، یعنی مریخ هم فراتر می رفت. آنتارس در واقع ستاره غول پیکری محسوب می شود که شعاع آن بیشتر از سه واحد نجومی(AU) است. هر واحد نجومی معادل فاصله متوسط زمین تا خورشید است. با این وصف، اگر جادویی رخ می داد و آنتارس ناگهان در تخت پادشاهی خورشید ما جا می گرفت، وسعت آن مدار مریخ را هم پشت سر می گذاشت.
به عنوان یک ستاره ابرغول M۱ طبقه بندی شده است. بر اساس ویژگی های ستارگان M۱ آنتارس یک ستاره سرخ رنگ به شمار می رود که دمای آن از بسیاری از ستاره های دیگر کم تر است. دمای سطح آن ۳۵۰۰ کلوین است؛ یعنی ۵۸۰۰ درجه فارنهایت و معادل ۳۲۰۰ درجه سانتی گراد. این در مقایسه با دمای سطح خورشید ما که ۱۰۰۰۰ درجه فارنهایت، برابر با ۵۵۰۰ درجه سانتی گراد است دمای پایینی به نظر می رسد.
علی رغم پایین بودن دمای سطح آنتارس، مساحت سطح آن یعنی سطحی که نور می تواند از آن بگریزد، بسیار زیاد است. علت پرنور بودن آنتارس هم دقیقاً همین ویژگی آن است. اگر بخواهیم میزان درخشندگی آنتارس را با خورشید خودمان مقایسه کنیم، بدون شک حیرت زده می شویم؛ آنتارس ۱۱۰۰۰ بار از خورشید کوچک منظومه شمسی که در زمره ستارگان G۲ است نور بیشتری از خود منتشر می کند. اما این فقط میزان درخشندگی آن در نور مرئی است؛ چرا که اگر بخواهیم همه طول موج های تابش های الکترومغناطیسی را در نظر بگیریم، باید بگوییم که آنتارس ۶۰۰۰۰ بار بیشتر از خورشید از خود انرژی تابشی ساطع می کند!
آنتارس به ابرغول سرخ معروف دیگری هم شباهت دارد؛ اگرچه از آن بزرگ تر است. این ستاره «ابط الجوزا» در صورت فلکی شکارچی است. ابط الجوزا با این که از آنتارس کوچک تر است، در آسمان شب به مراتب پرنور تر از آن دیده می شود. طبق داده های ماهواره «هیپارکوس»، آنتارس ۶۰۴ سال نوری از ما فاصله دارد، در حالی که ابط الجوزا ۴۲۸ سال نوری از زمین دورتر است. به همین دلیل است که ستاره بزرگ تر از ستاره کوچک تر کم نورتر دیده می شود.
پایان عمر این ستاره نزدیک است
آنتارس نیز مانند همه ستاره های غول و ابرغول نوع M به پایان عمر خودش نزدیک می شود. از لحاظ ستاره شناختی طولی نمی کشد که سوخت آنتارس هم به اتمام برسد و افول کند. کاهش نهایی جرم عظیم آن که ۱۵ تا ۱۸ برابر بیشتر از جرم خورشید است، منجر به انفجار بزرگ ابرنواختر خواهد شد و در نهایت چیزی جز یک ستاره نوترونی یا یک سیاه چاله از آن باقی نخواهد ماند. دیدن این انفجار که ممکن است همین فردا یا میلیون ها سال بعد رخ دهد، از روی زمین بسیار دیدنی و هیجان انگیز خواهد بود. البته جای نگرانی نیست، چون زمین به قدر کافی از آن فاصله دارد و هیچ خطری متوجه سیاره آبی ما نمی شود.
آنتارس و سیاره مریخ
آنتارس را بسیار با مریخ مقایسه می کنند. علت این امر رنگ قرمز آنها است. هر چند سال یک بار به مدت چند ماه مریخ بسیار درخشان تر از آنتارس می شود اما در بیشتر مواقع درخشندگی مریخ یا تقریباً به اندازه آنتارس است یا بسیار کم نورتر از آن می شود.
هر چند سال یک بار هم مریخ از نزدیک آنتارس عبور می کند، انگار که به آن کنایه می زند و فخر می فروشد، چرا که مریخ به سرعت مسیر آسمان را طی می کند و آنتارس مانند دیگر ستارگان در فلک پرستاره بی حرکت مانده است.
در جزایر پلی نزی واقع در اقیانوس آرام، صورت فلکی کژدم را به شکل قلاب ماهیگیری می شناسند. آنها داستان هایی درباره این قلاب ماهیگیری جادویی دارند از جمله این که خدایی به نام «مائوئی» از آن استفاده کرد تا خشکی از بستر اقیانوس بیرون بکشد؛ این خشکی همان جزایر هاوایی هستند.
