یک سمت ماجرای پلمبشدنها، مغازهدارانی هستند که در شرایط بد اقتصادی، سعی در بقای کسبوکار خود دارند و در سوی دیگر جوانان و نوجوانانی هستند که در شرایط جنگی کشور تلاش میکنند، در محیطی به دور از اخبار جنگ و به روش خود با همصحبتی با دوستانشان به دنبال حال خوب و اندکی آرامش باشند. اما این روزها در مشهد، بسته شدن کافهها با دلایل موهوم و دروغین، یکی از معدود راههای باقیمانده جوانان برای امید به آینده، آرامش و ادامه زندگی را از آنها گرفته است. البته لازم به ذکر است که هیچ نهاد یا ارگانی، این پلمب شدن گسترده را گردن نمیگیرد.
تنها تفریح باقیمانده در شرایط جنگی، پر!
عطیه حدودا ۴۰ سال دارد و از بسته شدن کافه نزدیک محل زندگیاش میگوید: «تقریبا هر روز بعد از برگشتن از محل کار، سری به این کافه میزدم و دمنوش پرتقال مینوشیدم و از دیدن دخترپسرهای جوان که هنوز هم شور زندگی دارند، لذت میبردم.»
عطیه معتقد است: «تنها تفریحی که بعد از جنگ وسعمان به آن میرسد همین کافه رفتن است. تقریبا بقیه تفریحات مثل سفر رفتن، رستوران رفتن، پیکنیک رفتن و دورهمیهای دوستانه از برنامه زندگیمان حذف شدهاست و حالا انگار همین دلخوشی کوچک را هم از دست دادهایم.»
او ادامه میدهد: «دیروز که از سر کار به خانه میآمدم، متوجه شدم کافه سر کوچهمان پلمب شده است، دلیلش را که پرسیدم، فهمیدم به بهانه گرانفروشی، این کافه را بستهاند، در صورتیکه دلیل اصلیاش تجمع جوانان در این کافه بوده است.»
جوانانی که بیکار شدند
علیرضا ۳۰ سال دارد و ساکن خیابان وکیلآباد مشهد است. او تجربهاش از بسته شدن کافههای مشهد را توضیح میدهد: «همیشه با دوستانم برای تغییر حالمان به کافه میرویم. خیابان وکیلآباد که پر از کافه است، یکی از پاتوقهای همیشگیمان است، اما دیروز که دنبال یک کافه جدید بودیم، متوجه شدیم، بسیاری از کافههای این خیابان بسته شدهاند، تقریبا یکی درمیان!»
او از علت بسته شدن کافهها میگوید: «ادعا کردند دلیل بسته شدن کافهها رعایت نکردن مسائل بهداشتی یا گرانفروشی بوده، اما آخر مگر میشود این همه کافه با هم این مشکل را داشته باشند؟»
او ادامه میدهد: «صاحب یکی از کافهها دوستم است، هنوز یک سال هم نشده که در شرایط جنگی با قرض و وام، این کافه را باز کرده و حالا پلمبش کردند. با بسته شدن کافهاش فقط خودش بیکار نشده، چند جوان دیگر هم از نان خوردن افتادند و بیکار شدند.»
حسین یکی از کافهدارانی است که بهتازگی کافهاش پلمپ شده و با وجود پیگیریهای زیاد هنوز نتوانسته آن را باز کند. او علت بستن کافهها را جمع شدن جوانان دور هم، موسیقی و بیش از هر چیزی حجاب میداند و توضیح میدهد: «نوع پوشش و حجاب، پاتوق شدن یک مکان و موسیقی حاکم بر کافه دلیل اصلی بستن آنهاست، اما در شرایط جنگی فعلی و حساس بودن فضای جامعه، مسئولین نمیتوانند بگویند علت پلمب شدن حجاب خانمهاست. بنابراین دلایل مسخره دیگری را عنوان میکنند.»
او ادامه میدهد: «بهانهای که کافه من را پلمپ کردند، بهداشت بود. به من گفتند چرا بخش کیک و دسر شما سیب سلامت ندارد! خب، هیچ کافهای در کشور بخش کیکهایش سیب سلامت ندارد مگر اینکه از محصولات بستهبندی مغازهای استفاده کند.»
او بیشتر از دلایل بیجهت پلمب شدن کافههای مشهد میگوید: «برای مثال به یکی دیگر از همکارها گفتند چرا نوشیدنی ماچا داخل نرخنامه نیست. این موضوع اصلا مربوط به اتحادیه است و به ما ربطی ندارد. مگر نرخنامه را کافهدار طراحی کرده است؟ بر فرض اینکه تمام این نکاتی که گفتند درست باشد، برای این موارد باید جریمه کنند، نه پلمب!»
حکم: ۵۰۰ میلیون سفته و امربهمعروف ۲۰۰ نفر
سیوچند ساله است و یک کافه کوچک در یکی از خیابانهای نهچندان معروف مشهد دارد. به تازگی کافهاش را رفع پلمب کرده و ماجرای پلمب شدن کافهاش را اینگونه تعریف میکند: «چندی پیش یک مامور در حال فیلمبرداری از کافه بود که خانمی به او اعتراض کرد؛ همین کار موجب شد کافه من را پلمب کنند. در صورتیکه دلیل بستن کافه را خدمات دادن به افراد بیحجاب عنوان کردند.»
او ادامه میدهد: «وقتی برای رفع پلمب کافه به سازمان مربوطه مراجعه کردم برایم شرطهای عجیبی گذاشتند. ۵۰۰ میلیون سفته گرفتند و گفتند باید به ۲۰ نفر رایگان آموزش باریستا شدن بدهم و ۲۰۰ نفر را امربهمعروف کنم.»
درگیر مسائل حاشیهای شدیم
صاحب یکی از رستورانهای بنام و بزرگ مشهد است و معتقد است: «فشاری که به خاطر نظارت بر موارد حاشیهای بر رستوران و کافیشاپهای مشهد وارد میشود باعث شده تمرکز کافهداران از روی کیفیت و غذا برداشته شود و به سمت و سوی دیگری برود.»
این رستوراندار میگوید: «باید پاسخگوی ۱۵ دستگاه اجرایی باشیم که به آنها ستاد امربهمعروف نیز اضافه شده است. این در حالی است که بار اصلی بودجه مالیاتی کشور را اصناف به دوش میکشند.»
میخواهند کافیشاپ را به سرنوشت کنسرت دچار کنند
«ما مردم مشهد از تمام تفریحات یک جامعه عادی مثل کنسرت، محروم هستیم. تئاتر هم سالها در شهر ما ممنوع بود و بهتازگی رونقی گرفته است. بهتازگی بسیاری از کافهها در مشهد پلمب میشوند؛ من میترسم همین تفریح کوچک را هم از ما بگیرند و کافه رفتن هم برایمان به رویا تبدیل شود.»
پلمپ کافهها تنها راه بقای رادیکالها
تقی آزاد ارمکی، جامعهشناس، معتقد است: «آن چیزی که در کشور جاری و ساری است یک بلاتکلیفی و بیتصمیمی در امور است. منظورم این است که مسائل مهم در کشور مورد توجه قرار نمیگیرند و نیروهای مهم و موثری که میتوانند برای مشکلات راه حل پیدا کنند، به میدان نیامدهاند. در این شرایط رادیکالها هستند که به میدان آمده و جامعه را از عقلانیت تهی میکنند. رادیکالها مسائل را عوض کرده و بازیها را شیک و آرمانی جلوه میدهند.»
عدم تغییر قوانین حجاب، سبب ایجاد دوقطبی
محمدصالح نقرهکار، حقوقدان، مسئله قانونی حجاب را یکی از چالشهای مهم بعد از انقلاب میداند که از دو منظر حقوقی و اجتماعی قابل توجه است. او در اینباره توضیح میدهد: «نظام قانونی ما یکسری امور را بر مبنای اصل ۴ قانون اساسی ذیل شریعت در نظر گرفته و بر مدار آن حق و تکلیف و ضابطه را شکل داده است. نکته قابل توجه زمانی اتفاق میافتد که امر هنجاری در برابر امر حقوقی قرار گیرد و ایجاد دوقطبی کند.»
نقرهکار در ارتباط با جریمههای عجیب کافهها به «شرق» میگوید: «گاهی اوقات اقدامات ابتکاری یا خلاقانه توسط ضابطین و سایر مراجع اداری و انتظامی شکل میگیرد که سبب مقابله شهروندان با وضعیت قانونی است. باید به این نکته توجه کرد که ریشه قانون حمایت از آزادی و حق است و قانونگذار باید، ضوابط را طوری تعیین کند تا تجاوز از اختیارات قانونی یا استفاده نادرست از قدرت صورت نگیرد.»
