مردی که به پوست و چوب شخصیت داد؛ یادی از استاد محمد اسماعیلی در سالروز درگذشت

به گزارش اطلاعات آنلاین، محمد علی اسماعیلی متین در روز چهارم شهریور ۱۳۱۳ در تهران متولد شد. سرنوشت او در سال ۱۳۵۰ زمانی تغییر کرد که توسط دایی‌های خود، مرتضی و مصطفی گرگین‌زاده، به استاد بی‌تکرار تمبک، حسین تهرانی معرفی شد. این آشنایی، آغازگر راهی درخشان بود که تا پایان عمر پرثمر این استاد ادامه یافت. حسین تهرانی که پدر تمبک‌نوازی نوین ایران محسوب می‌شد، با هوشمندی دریافت که این شاگرد مستعد، امانت‌دار خوبی برای مکتب او خواهد بود. اسماعیلی با تکیه بر آموزش‌های اصیل استاد خود، نه تنها تکنیک‌های نوازندگی را به کمال رساند، بلکه سال ۱۳۳۷ به استخدام وزارت فرهنگ و هنر درآمد و ارکسترهای ملی و گروه‌های تنبک‌نوازی را همراهی کرد.

یکی از بزرگ‌ترین خدمات استاد محمد اسماعیلی به موسیقی ملی ایران، تلاش همه‌جانبه‌اش برای ارتقای جایگاه ساز تمبک بود. تا پیش از ظهور استادانی چون حسین تهرانی  نگاه جامعه به تمبک گاه به عنوان سازی فرعی یا صرفاً محفلی بود. اما اسماعیلی به تبعیت از استاد خود با تکیه بر تکنیک‌های انحصاری، استفاده از امکانات چوب و پوست، و خلق دونوازی‌های شگفت‌انگیز به همراه سنتورِ استاد فرامرز پایور، نشان داد که این ساز توانایی تک‌نوازی و همنوازی در بالاترین سطوح هنری را داراست.

در همین زمینه، محمد میرزاخانی از شاگردان نزدیک استاد، دغدغۀ همیشگی او را این‌گونه روایت می‌کند: «از دغدغه‌هایی که استاد داشت، شأنیت ساز تمبک بود. بسیار دوست داشت که ثابت کند این ساز مطربی و سبُکی نیست... استاد همیشه به ما می‌گفت: اگر می‌خواهید به سختی ساز تمبک پی ببرید، این را بدانید که شما باید برای مدتی با یک پوست مخاطب را سرگرم کنید که این بسیار سخت است؛ در مقابل سازهایی مثل پیانو که هفتاد و دو سیم و هفت دستگاه موسیقی دارد که بخواهید با آن عرض اندام کنید.»

سفیر فرهنگ ایران

دهۀ ۱۳۶۰ خورشیدی نقطۀ عطف دیگری در کارنامۀ هنری محمد اسماعیلی بود. او به دعوت فرامرز پایور و در کنار استادانی چون جلیل شهناز، علی‌اصغر بهاری و محمد موسوی، «گروه اساتید موسیقی ایران» را تشکیل داد. این گروه در قالب سفیران فرهنگی، سفرهای هنری متعددی به کشورهای مختلف اروپایی، آسیایی و آمریکایی انجام دادند تا اصالت موسیقی ایرانی را به جهانیان معرفی کنند. نواختن در کنار …