[علی دارابی] گرفتار دولت در دولت نشویم!

از آن سال تا کنون بدین مناسبت، «هفته دولت» فرصتی برای گرامیداشت شهیدان دولت و اطلاع‌رسانی درخصوص خدمات و عملکرد دولت‌های پس از انقلاب بوده است. به ارواح پرفتوح شهیدان سلام و صلوات نثار می‌کنیم و راه و آرمان آنان را پاس می‌داریم. 

به همین مناسبت در اینجا به دولت خدمتگزار و پای کار رئیس جمهور پزشکیان و اعضای کابینه خداقوت و خسته نباشید می‌گویم. دولتی که از روز تحلیف در مجلس شورای اسلامی تاکنون با بحران‌ها، چالش‌ها و از همه مهم‌تر دو جنگ ویرانگر (خرداد ۱۴۰۴) و اسفند ۱۴۰۴ تاکنون توسط دو قدرت اتمی دنیا یعنی آمریکای جنایتکار، رژیم صهیونیستی اسرائیل و متحدان آنها روبرو بوده است. 

با این همه، نمره خدمات و اقدامات دولت چهاردهم، سرجمع موفقیت آمیز است. اگرچه برخی وزارتخانه‌ها و دستگاه‌های اجرایی با چالش‌ها و ناکامی‌هایی روبرو است که باید در وقت مناسب برای حل آنها اقدام فوری صورت گیرد. جریان‌های سیاسی و دولت های برآمده از آنها می‌آیند و می‌روند و این ویژگی ممتاز مردم سالاری در جمهوری اسلامی است، اما «نهاد دولت» پایدار و استمرار دارد. آنچه که مهم است، این است که دولت‌ها چگونه پدید آمده و مشروعیت خود را از کجا می‌گیرند و چه نسبتی با جامعه، قدرت، طبقات و آزادی دارند. «اندرو وینسنت» متفکر برجسته انگلیسی در کتاب نظریه‌های دولت به این پرسش‌ها پاسخ داده است.

کتابی که برای فهم عنوان دولت و شیوه‌های مختلف حکمرانی برای امروز جامعه، بسیار کاربرد دارد. اما قرن‌ها پیشتر در عصر روشنگری اصحاب قرارداد اجتماعی؛ توماس هابز، جان لاک، ژان ژاک روسو به موضوع قرارداد اجتماعی پرداختند و معنا و مفهوم آن را در توافق جامعه (مردم) با حکومت، قانون و به‌طور مشخص دولت تعریف کردند. قراردادی که طبق آن، بخشی از آزادی‌های فردی خود را به نهاد برتر که دولت باشد واگذار می‌کنند، مشروط بر آنکه دولت از حقوق و منافع آنان دفاع نماید. 

در قانون اساسی جمهوری اسلامی در اصل سوم، ۱۶ وظیفه برای نهاد «حاکمیت و دولت» تعریف شده است. رشد فضائل اخلاقی، بالابردن سطح آگاهی های عمومی، آموزش و پرورش رایگان، جلوگیری از نفوذ اجانب، محو هرگونه استبداد، خودکامگی، انحصار طلبی، تأمین آزادی‌های سیاسی، اجتماعی، تأمین امکانات عادلانه و حل تبعیض ناروا، تقویت بنیه دفاعی کشور و حفظ استقلال …