[دکتر محمدعلی فیاض‌بخش] حقوق بشر و کرامت انسانی

اعلامیه‌ی جهانی حقوق بشر یک پیمان بین‌المللی است که در انجمن عمومی سازمان ملل متحد در تاریخ ۱۰ دسامبر ۱۹۴۸ در پاریس به تصویب رسیده است.

ویژگی‌های حقوق بشر: 

مطابق اعلامیه‌ی جهانی حقوق بشر کنوانسون ژنو و سایر اسناد بین‌المللی این حقوق ویژگی‌هایی را دارا هستند که می‌توان به مواردی همچون: جهان‌شمولی، غیرقابل سلب، تبعیض‌ناپذیر و برابری اشاره کرد. 

پرواضح است که ویژگی‌های برشمرده در فوق، چه میزان در رفتارها و مناسبات بین‌المللی از سوی قدرت‌های بزرگ مراعات می‌شود! و چه میزان به ابزاری برای فشار بر ناهمسویان این قدرت‌ها تبدیل شده است. 

در تقویم ما، روز چهاردهم مرداد، روز حقوق بشر اسلامی و کرامت انسانی نام‌گذاری شده است. سلیقه‌ی بسیار خوبی در ترکیب این نام به کار رفته: حقوق بشر جز با رعایت کرامت انسانی محقق نمی‌شود. 

شاید بهترین آموزه یا پروتکل در حقوق بشر اسلامی- که متضمن کرامت انسانی است- در آیه‌ی سیزدهم سوره‌ی حجرات آمده باشد: «ای انسان‌ها ! شما را از مرد و زن آفریدیم و [در نژاد و زبان و جغرافیا] گونه‌گونه‌تان قرار دادیم؛ بدان روی که به شناسایی و تعامل باهم بپردازید؛ برترین شما، پارساترین شماست». 

داعیه‌ی تحقق حقوق بشر اسلامی، البته سترگ و بزرگ است. قرآن، کتاب آسمانی مسلمانان، این داعیه را تنها مقیّد به نام «انسان» کرده است و قید دیگری را بر آن نیفزوده است. نفْس انسان‌بودن، حق کرامت می‌آورَد؛ همان‌گونه که قرآن در آیه‌ی هفتاد سوره‌ی إسراء، بر این کرامت انسانی تأکید کرده‌است. 

امید آن می‌بریم که این اصل جهان‌شمول را از صِرف مناسبت تقویمی به روابطِ عینی و عملیاتی فرا ب