- «جنگ» در سیره نبوی و تاریخ تکوین جنبش اسلامی، آشکارتر از آن بوده است که بتوان آن را انکار کرد. «غزوه»ها نام معروفی است برای جنگهایی که محمد(ص) خود در آنها شخصاً شرکت داشته است.
جنگ «بدر» و «اُحد» و «خندق»، مشهورتر از آن است که کسی بتواند در لابه لای صفحات تاریخ پنهان شان کند. طبیعی است که در میدان جنگ، فقط حلوای غنائم را تقسیم نمیکنند، بلکه پای جان آدمیان هم در میان است. مسلمانان در صحنه جنگ، هم کشتهاند و هم کشته دادهاند. هم اسیر شدهاند و هم اسیر گرفتهاند. هم مجروح کردهاند و هم مجروح دادهاند. هم گریاندهاند و هم گریستهاند.
پس چرا همواره فقط از خندیدن و خوشرویی نشان دادن و بخشیدن و آراسته بودن به عنوان «سیره محمد» سخن گفته میشود؟ باید همه واقعیت را گفت. نیمی از واقعیت را آشکار کردن اگر در این لباس، نیمی دیگر از واقعیت پوشیده و پنهان بماند نه تنها کمتر از دروغ گفتن و دغل کردن نیست، که بدتر از آن است. …

![[جلال رفیع] پیامبر؛ شمشیر یا تدبیر؟](/news/u/2026-08-15/ettelaat-hi692.webp)











