ماجرا از آنجا آغاز شد که «راس سیمونز»، یکی از ساکنان محلی، در جریان بازسازیهای اخیر خانه خود مشغول کار بود. او با تخریب دیوارهای یک شومینه بلااستفاده، به صندوقچهای برخورد کرد که درون آن کتابی قدیمی به چشم میخورد. با بررسیهای بیشتر مشخص شد که این کتاب با عنوان «عتیقههای آتن»، متعلق به کتابخانه عمومی کیاما است؛ کتابخانهای که در سال ۱۸۷۲ میلادی افتتاح شده بود.
میشل هادسون، مدیر کتابخانهی کیاما، با ابراز شگفتی از این کشف تاریخی گفت: «ما تاکنون هیچ شیء یا کتابی با این قدمت به دستمان نرسرفته است. من صفحه اجتماعی کتابخانههای زیادی را دنبال میکنم و گاهی کتابهایی با ۳۰ یا ۴۰ سال تاخیر هنگام پاکسازی خانهی متوفیان پیدا میشود، اما این مورد کاملاً استثنایی است.»
بررسیها نشان داد که کتاب «عتیقههای آتن» در سال ۱۸۵۸ منتشر شده و به عنوان شمارهی ۵۰۶ در مجموعه اولیه و حدوداً ۱۰۰۰ جلدی کتابخانه ثبت شده بود. هادسون معتقد است این کتاب احتمالاً ظرف چند سال نخستِ گشایش کتابخانه گم شده یا هرگز بازگردانده نشده است.
اگر قرار بود جریمهی دیرکرد این کتاب بر اساس تعرفههای آن زمان -یعنی سه پنس بریتانیا در هفته - و با احتساب نرخ تورم محاسبه شود، مبلغ سرسامآوری معادل ۲۸,۰۰۰ دلار استرالیا (حدود ۱۹,۵۰۰ دلار آمریکا) به عنوان جریمه به ثبت میرسید. با این حال، با توجه به مفقود شدن سوابق امانتگیرندگان در دهه ۱۸۷۰، مشخص نیست آخرین فردی که کتاب را برده چه کسی بوده است؛ هرچند راس سیمونز حدس میزند کتاب توسط پدربزرگِ پدربزرگش، «جان سیمونز» (از ساکنان قدیمی و از مقامات محلی آن دوران)، امانت گرفته شده باشد.
قوانین عجیب کتابخانهها در روزگاران قدیم
کشف این کتاب بهانهای شد تا نگاهی به قوانین سختگیرانه و عجیب کتابخانهها در دهه ۱۸۷۰ میلادی انداخته شود. در آن دوران، قوانین متعددی وجود داشت که امروزه بسیار عجیب به نظر میرسند:
مراجعان موظف بودند پیش از به امانت بردن کتابی تازه، حتماً کتاب قبلی را پس داده و تسویه حساب کنند. شاید همین قانون سنگین دلیلی بوده که برخی ترجیح میدادند قید پس دادن کتاب را بزنند!
خانوادههایی مجاز به دریافت حداکثر سه کتاب بودند که حداقل شش نفر از اعضای آنها «توانایی خواندنشان به اثبات رسیده بود».
کتابها به هیچ عنوان به افرادی که در حالت مستی به کتابخانه مراجعه میکردند، امانت داده نمیشد.
راس سیمونز ۷۷ ساله که با خونسردی کتاب را به کتابخانه تحویل داده است، درباره احتمال جریمه شدن توسط کتابدارها ابراز نگرانی نکرده و با خنده گفته است: «من یک عمر با مشتریان خشمگین سروکار داشتهام. فقط باید روی حرف خودت بایستی و بگویی هر کاری از دستتان برمیآید بکنید!»
اکنون کتاب آسیبدیده که ناشی از سالها قرار داشتن در فضایی مرطوب و مدفون پشت آجرهاست، مرمت شده و قرار است به عنوان گنجینهای ارزشمند در بخش تاریخ محلی کتابخانه نگهداری شود.
