روزنامه دنیای اقتصاد نوشت: آنچه در پس آمار خرید نفت چین از ایران پنهان است، یک واقعیت کلیدی است که کمتر برجسته میشود: با وجود بازگشت محاصره دریایی آمریکا بر بنادر ایران، صادرات نفت این کشور نهتنها متوقف نشده، بلکه همچنان -البته با حجمی محدودتر (حداقل 600 هزار بشکه در روز)- در جریان است. این نکته اهمیت دارد چون نشان میدهد واشنگتن، حتی با پر ادعاترین نیروی دریایی جهان، تاکنون نتوانسته صادرات نفت ایران را به صفر برساند؛ چیزی که هدف اعلامشده هر دور از تحریمها از سال 2018 بوده است.
محاصره کنونی، پس از فروپاشی تفاهمنامه ژوئن میان آمریکا و ایران و پایان یک پنجره استثنایی برای رسیدن به توافق بازگشت. در ۲۲ ژوئن، خزانهداری آمریکا مجوز موقتی موسوم به X صادر کرد که تا ۲۱ماه اوت، صادرات، حملونقل، بیمه و تسویه مالی نفت ایران را بهطور موقت مجاز میشمرد؛ در همین بازه کوتاه، چین که نزدیک به ۹۰ درصد صادرات نفت ایران را میخرد، تلاش کرد ذخایر خود را پر کند. اما با پایان این مجوز و بازگشت محاصره آمریکا از ۱۴ ژوئیه، به تدریج سرعت عبور از تنگه هرمز آهسته تر شد و تا ۱۷ ماه اوت، نیروهای آمریکایی ۶۴ کشتی را که تلاش کرده بودند محاصره را دور بزنند به مقصد بازگرداندند، سه فروند را از کار انداخته و دو فروند دیگر را کامل بازرسی کردند. نتیجه این چرخه، دقیقا همان الگویی است که آمار چین نشان میدهد: جهش موقت واردات در ماههای ژوئن و ژوئیه (850 هزار بشکه در روز) و سپس افت در ماه اوت(600هزار بشکه در روز).
نقشه ذینفعان
آمریکا -بهویژه وزارت خزانهداری- هدف صریح خود را قطع کامل درآمد نفتی ایران اعلام کرده، اما تا امروز تحریم پالایشگاههای کوچک چینی مانند هنگلی پتروکمیکال یا هشدار به بانکهای بزرگتر چینی، جریان نفت را متوقف نکرده است. پالایشگاههای مستقل چین موسوم به «تیپاتها» اصلیترین خریدار باقی ماندهاند؛ آنها با وجود ریسک تحریم، همچنان بهدلیل تخفیف نفت ایران نسبت به نفتهای استاندارد جذب این بازار میشوند، در حالیکه پالایشگاههای بزرگ دولتی چین از سال ۲۰۱۹ به بعد، برای حفظ دسترسی به نظام مالی آمریکا، از خرید مستقیم نفت ایران خودداری کردهاند. ایران، به این درآمد -که به گفته منابع آمریکایی بخشی از آن صرف تامین مالی برنامه نظامی میشود- وابسته …
