همشهری آنلاین نوشت: بحران کمآبی دیگر تنها یک دغدغه مربوط به مناطق خشک نیست، بلکه به مسئلهای جهانی تبدیل شده است. رشد جمعیت، تغییرات اقلیمی، کاهش بارندگی و افزایش مصرف باعث شده منابع آب شیرین بیش از گذشته تحت فشار قرار گیرند.
در این میان، مصرف خانگی سهم قابل توجهی از مصرف آب شهری را به خود اختصاص میدهد و حمام یکی از مهمترین بخشهای این مصرف است. بر اساس گزارشهای سازمانهای بینالمللی، دوش گرفتن بخش مهمی از مصرف روزانه آب در منازل را تشکیل میدهد و حتی چند دقیقه کاهش زمان استحمام میتواند در طول سال هزاران لیتر آب صرفهجویی کند.
کارشناسان معتقدند مدیریت مصرف آب در حمام نیازی به تغییرات پرهزینه یا حذف آسایش افراد ندارد، بلکه اصلاح چند عادت ساده میتواند تأثیر قابل توجهی بر کاهش مصرف داشته باشد.
آب سرد اولیه دوش را هدر ندهید
یکی از رایجترین صحنههای هر حمام، باز کردن شیر آب و منتظر ماندن برای گرم شدن آن است. در این مدت، چندین لیتر آب کاملا تمیز وارد فاضلاب میشود که هنوز هیچ استفادهای از آن نشده است.
توصیه میشود پیش از ورود به حمام، یک سطل یا ظرف مناسب زیر دوش قرار دهید تا آب سرد اولیه جمعآوری شود. این آب کاملا تمیز است و میتوان از آن برای موارد مختلف از جمله آبیاری گلدانهای خانگی، آبیاری باغچه، شستوشوی حیاط، نظافت کف بالکن و پر کردن مخزن فلاشتانک در صورت امکان استفاده کرد. اگر این کار به یک عادت روزانه تبدیل شود، در طول یک سال صدها لیتر آب قابل استفاده از هدررفت نجات پیدا میکند.
آب ولرم اولیه، گزینهای مناسب برای لکهگیری لباسها
بخش دیگری از آبی که معمولا دور ریخته میشود، آب نسبتا ولرم و تمیزی است که در ابتدای استحمام جریان پیدا میکند.
بسیاری از لباسها پیش از شستوشوی اصلی نیاز به لکهگیری دارند. استفاده از همین آب جمعآوریشده میتواند برای خیس کردن لباسها و از بین بردن لکههای سطحی بسیار مناسب باشد. برای مثا، لکههای مواد غذایی، گردوغبار یا گل روی لباس کودکان معمولا با خیس کردن اولیه بهتر پاک میشوند و همین موضوع باعث افزایش کیفیت شست و شو در ماشین لباسشویی خواهد شد. البته کارشناسان توصیه میکنند این آب تنها زمانی استفاده شود که کاملا تمیز باشد و هنوز با مواد شوینده یا آلودگی تماس پیدا نکرده باشد.
آب مصرفشده همیشه دورریختنی نیست
همه آبهایی که در حمام مصرف میشوند، الزاما غیرقابل استفاده نیستند. در بسیاری از خانهها میتوان بخشی از آب مصرفشده را برای مصارف غیرآشامیدنی دوباره به کار گرفت که در دنیا با عنوان استفاده مجدد از آب خاکستری شناخته میشود.
اگر از وان کودک یا تشت برای استحمام استفاده میشود، میتوان آب باقیمانده را برای شستن پادری، کف حیاط یا برخی سطوح بیرونی به کار برد. در برخی موارد نیز میتوان این آب را مستقیما داخل کاسه توالت ریخت تا نیاز به استفاده از آب تمیز برای یک بار تخلیه کاهش پیدا کند. البته تاکید میشود آب خاکستری نباید برای شستوشوی مواد غذایی، آشامیدن یا آبیاری گیاهان خوراکی استفاده شود، زیرا ممکن است حاوی مواد شوینده یا آلودگیهای میکروبی باشد.
سرشیرهای کاهنده، صرفهجویی بدون کاهش فشار آب
بسیاری تصور میکنند کاهش مصرف آب یعنی کاهش فشار دوش، اما فناوریهای جدید این تصور را تغییر دادهاند.
پرلاتور چگونه کار میکند؟
پرلاتور یا سرشیر کاهنده، وسیلهای کوچک است که در خروجی شیر یا دوش نصب میشود و با ترکیب آب و هوا، حجم جریان خروجی را بیشتر از میزان واقعی نشان میدهد. در نتیجه فرد همچنان احساس فشار مناسب آب دارد اما مقدار آب مصرفی به شکل قابل توجهی کاهش پیدا میکند. مطالعات نشان میدهد استفاده از دوشهای کممصرف و تجهیزات کاهنده میتواند مصرف آب را تا حدود ۵۰ درصد کاهش دهد و همزمان باعث کاهش مصرف انرژی موردنیاز برای گرم کردن آب نیز شود.
از آنجا که قیمت این تجهیزات نسبتا پایین است، معمولا هزینه خرید آنها در مدت کوتاهی از محل کاهش قبوض آب و انرژی جبران میشود.
دوش کوتاه سادهترین راه صرفهجویی
شاید موثرترین روش کاهش مصرف آب، کوتاهتر کردن زمان استحمام باشد. توصیه میشود زمان حمام تا حد امکان به کمتر از پنج دقیقه برسد. این موضوع باعث میشود علاوه بر صرفهجویی در مصرف آب، مصرف گاز یا برق برای گرم کردن آب نیز کاهش یابد.
بسیاری از افراد بدون توجه، زمان زیادی را زیر دوش سپری میکنند، در حالی که بخش زیادی از این زمان صرف استحمام واقعی نمیشود. خاموش کردن آب هنگام شامپو زدن یا استفاده از صابون نیز یکی دیگر از روشهای بسیار مؤثر برای کاهش مصرف است.
دمای مناسب آب، هم برای سلامت و هم برای صرفهجویی
گرچه دوش بسیار داغ برای برخی افراد لذتبخش است اما متخصصان پوست و کارشناسان انرژی توصیه میکنند دمای آب در حد ولرم تنظیم شود. آب بسیار داغ علاوه بر مصرف بیشتر انرژی، میتواند باعث خشکی پوست، تحریک پوستهای حساس و آسیب به لایه محافظ طبیعی پوست شود. از سوی دیگر گرم شدن بیش از حد آب زمان بیشتری نیاز دارد و همین موضوع موجب هدررفت آب در ابتدای استحمام میشود. بنابراین انتخاب دمای ولرم هم به سلامت پوست کمک میکند و هم میزان مصرف آب و انرژی را کاهش میدهد.
فرهنگ صرفهجویی از خانه آغاز میشود
تجربه بسیاری از کشورها نشان میدهد موفقیت در مدیریت منابع آب، تنها با اجرای پروژههای بزرگ عمرانی ممکن نیست و تغییر رفتار شهروندان نقش بسیار مهمی در این زمینه دارد. آموزش کودکان برای بستن شیر آب، استفاده صحیح از دوش، جلوگیری از هدررفت آب و آشنایی با ارزش منابع طبیعی، سرمایهگذاری بلندمدتی برای آینده محسوب میشود. هر خانواده اگر تنها چند لیتر در روز صرفهجویی کند، در مقیاس یک شهر یا یک کشور، میلیونها لیتر آب حفظ خواهد شد.
صرفهجویی امروز، امنیت آبی فردا
آب شیرین منبعی محدود و ارزشمند است و مدیریت صحیح آن به رفتار تکتک افراد جامعه وابسته است. حمام اگرچه یکی از پرمصرفترین بخشهای خانه به شمار میرود اما با اقداماتی ساده مانند جمعآوری آب سرد اولیه دوش، استفاده دوباره از آبهای قابل استفاده، نصب پرلاتور، کوتاه کردن زمان استحمام و تنظیم دمای مناسب آب میتوان سهم قابل توجهی در حفظ این سرمایه حیاتی داشت.
شاید هر یک از این اقدامات در نگاه اول کوچک به نظر برسد اما زمانی که میلیونها نفر آن را به عادت روزانه خود تبدیل کنند، نتیجه آن صرفهجویی در حجم عظیمی از آب، کاهش مصرف انرژی و کمک به حفظ منابع طبیعی برای نسلهای آینده خواهد بود.
