همزمان با افزایش گمانهزنیها درباره جزئیات و مفاد تفاهم در حال تدوین ایران و پادشاهی عمان بر سر مدیریت تردد در تنگه هرمز، این پرسش بنیادین در محافل سیاسی مطرح شده است که آیا این توافق نوپا میتواند مسیر کاهش تنشهای فزاینده میان تهران و واشنگتن را پس از پایان «جنگ ۴۰ روزه» هموار کند، یا صرفاً یک ترتیبات موقت و تاکتیکی برای مهار بحران در آبهای جنوبی است؟
تنگه هرمز دیگر تنها یک آبراه راهبردی برای عبور محمولههای انرژی و نفتکشها نیست؛ بلکه امروز به یکی از خطیرترین نقاط تلاقی رقابتهای امنیتی و ژئوپلیتیکی خاورمیانه بدل شده است. بر اساس آخرین تحولات و مواضع رسمی مقامات وزارت خارجه ایران، از جمله سید عباس عراقچی و کاظم غریبآبادی، تفاهم در دست اقدام با مسقط به معنای بازگشایی کامل تنگه هرمز نیست، بلکه شامل ترتیبات موقت ۲ تا ۴ ماههای است که شناورهای ورودی را از آبهای سرزمینی ایران و شناورهای خروجی را از مسیر عمان عبور میدهد.
از همین رو، هرگونه تفاهم بر سر نحوه مدیریت این گذرگاه ژئواستراتژیک، فراتر از یک پروتکل فنی یا دریایی، میتواند بر معادلات امنیتی منطقه، مناسبات متشنج پس از انعقاد «تفاهمنامه اسلامآباد» میان ایران و آمریکا و حتی نبض بازار جهانی انرژی اثری عمیق بگذارد. به همین دلیل، بسیاری از ناظران بینالمللی مذاکرات و میانجیگریهای هفتههای اخیر را نه صرفاً تلاشی برای روانسازی تردد در تنگه هرمز، بلکه آزمونی حیاتی برای سنجش ظرفیتهای بازگشت به مسیر دیپلماسی میان تهران و واشنگتن ارزیابی میکنند. تفاهم هرمز پایان بحران نیست؛ خطر جنگ همچنان پابرجاست
غلامرضا کریمی، تحلیلگر و استاد روابط بینالملل، در خصوص جدیدترین تحولات امنیتی و دیپلماتیک میان ایران و آمریکا به فرارو گفت: «اگرچه برخی کشورهای ذینفوذ منطقه، نظیر عربستان سعودی، از ایالات متحده درخواست کرده بودند که از انجام حملات گسترده به خاک ایران پرهیز کند، اما ترامپ نیز در نهایت چارهای جز عقبنشینی ندید. توقف حمله به زیرساختها، به بازگشایی تنگه هرمز مشروط شده است.»
وی در ادامه افزود: «با این وجود، مذاکرات فشرده و پنهان میان مقامات ایران و عمان، روند دستیابی به یک چارچوب توافق اولیه را به میزان قابلتوجهی تسهیل کرده است. ایده احداث …