به گزارش اطلاعات، مشروح سخنان دکتر کوثری در نشست ترویج گفتمان فردای ایران در مؤسسه اطلاعات تقدیم میشود.
***
من عنوان سخنانم را «توسعه مشروط» گذاشتهام و دلیل دارد که درباره توسعه مشروط صحبت میکنم. به نظر من، ما در مورد توسعه نمیتوانیم صحبت کنیم الا اینکه بفهمیم در چه بستری توسعه پیدا میکنیم. حالا اینکه ما از لفظ توسعه یا از لفظ پیشرفت یا از هر لفظ دیگری استفاده کنیم، من فعلا توسعه و پیشرفت را معادل هم میگیرم. ولی فرض من این است که ما نمیتوانیم با طرحهای بلندپروازانهای که الآن تدوین میکنیم و اسمش را «الگوی ایرانی - اسلامی پیشرفت» یا «مهندسی فرهنگی کشور» گذاشتهایم به جایی برسیم چون اغلب این طرحها بلندپروازانه است و اغلب مشروط نیست، پس سوال این میشود که مشروط به چه معناست؟
معنای توسعه مشروط
به نظرمن، لفظ مشروط خیلی مهم است. ما از مشروطیت باید درس بگیریم. مفهوم «مشروطیت» خیلی مفهوم دقیقی است به دلیل اینکه تلاش میکرد چیزهایی را مشروط کند. حالا در آن زمان مشروطه در حیطه قدرت سیاسی بوده که به جای خودش راجع به آن بحث میکنم. ولی در مورد توسعه هم ما یک توسعه مشروط داریم. این توسعه، مشروط به چیست؟
متأسفانه، توسعه ما مشروط به یک اقتصاد نفتی است. راجع به ایران که مثلاً نفت طلای سیاه و یا بلای ایران و از این عبارات که خیلی از نویسندگان بهکار بردهاند شما خیلی بیشتر از من شنیدهاید، خواندهاید و نوشتهاید.
ما هم در ابتدای انقلاب تصور میکردیم که این دولت پهلوی است که نفهمیده گرفتار یک اقتصاد نفتی شده و ما دیگر کار را درست میکنیم.
ولی چهل و هفت سال گذشته است و نه تنها ما کارمان را درست نکردهایم، بلکه اقتصاد نفتی کار ما را درست کرده است؛ یعنی به عبارتی ما را در درون یک وضعیت مشروط نگاه داشته است.
چه بخواهیم و چه نخواهیم و چه خوشمان بیاید و چه خوشمان نیاید، متأسفانه، وضع توسعه و پیشرفتمان مشروط به یک اقتصاد نفتی است. حالا برای این اقتصاد نفتی عباراتی مانند دولت رانتی هم بهکار میبرند.
دولت رانتی
دولتهای رانتی به مفهوم اجاره بگیر است. ولی تعریف آن در اقتصادی و اقتصاد سیاسی این است که دولتهایی که بیش از ۳۰ درصد از درآمد GNP …
