بر اساس تحلیلی که مرکز تجارت بینالمللی منتشر کرده، حجم صادرات ۱۲ محصول راهبردی از کشورهای وابسته به تنگه هرمز در فاصله آوریل ۲۰۲۵ تا آوریل ۲۰۲۶ در مجموع ۵۴ درصد کاهش یافته است. این محصولات شامل کالاهای مهمی در حوزه انرژی، کود و صنایع مختلف هستند.
شدیدترین کاهش به گاز طبیعی مایع (الانجی) مربوط بوده که صادرات آن ۹۵ درصد سقوط کرده است.
صادرات اوره نیز ۸۳ درصد، متانول ۸۰ درصد و آمونیاک ۷۵ درصد کاهش یافته است. در میان محصولات بررسیشده، پلیپروپیلن با کاهش ۲۴ درصدی کمترین افت را داشته است.
در بخش انرژی نیز کاهش صادرات بسیار چشمگیر بوده است. صادرات نفت خام ۲۸ میلیون تن، فرآوردههای نفتی پالایششده ۷ ٫ ۳ میلیون تن و گاز طبیعی مایعشده ۵ ٫ ۵ میلیون تن کاهش یافته است.
مرکز تجارت بینالمللی تاکید کرده که افت صادرات فقط به انرژی محدود نمانده و کود، مواد شیمیایی، پلاستیک و آلومینیوم نیز از این اختلال آسیب دیدهاند.
ارزش مجموع صادرات این ۱۲ محصول از کشورهای بحرین، ایران، عراق، کویت، قطر، عربستان سعودی و امارات متحده عربی در ماه آوریل ۲۱ درصد کاهش یافته است.
البته مرکز تجارت بینالمللی هشدار داده که تغییرات قیمت جهانی کالاها نیز بر ارزش صادرات اثر گذاشته است و برای سنجش میزان واقعی اختلال، بررسی حجم فیزیکی تجارت اهمیت بیشتری دارد.
در سوی دیگر، واردکنندگان برای جبران کاهش عرضه به دنبال تامینکنندگان جایگزین رفتهاند، اما این تلاشها هنوز نتوانسته است کمبودها را بهطور کامل جبران کند.
ژاپن که پیش از این بحران ۹۱ درصد نفت خام وارداتی خود را از کشورهای حوزه خلیج فارس تامین میکرد، در آوریل با کاهش ۶۴ درصدی مجموع واردات روبهرو شد. کرهجنوبی و مالزی نیز شرایط مشابهی داشتند.
در مقابل، واردات تایلند ۶۲ درصد افزایش یافت چرا که پالایشگاههای این کشور برای تامین محمولههای بیشتر به سراغ عرضهکنندگان جایگزین رفتند.
با این حال، افزایش صادرات منابع جایگزین برای ۱۰ مورد از ۱۲ محصول بررسیشده، تنها در مورد آمونیاک و پلیپروپیلن توانسته است کاهش واردات از کشورهای وابسته به هرمز را بهطور کامل جبران کند؛ موضوعی که نشان میدهد تغییر مسیر تجارت آغاز شده است، اما هنوز برای پر کردن شکاف ایجادشده در عرضه جهانی کافی نیست.
مرکز تجارت بینالمللی (ITC) یک نهاد چندجانبه است که با سازمان تجارت جهانی و کنفرانس تجارت و توسعه سازمان ملل متحد ماموریت مشترک دارد.
