به گزارش خبرنگار خبرگزاری دانشجو، سد نرماب چهلچای مینودشت سالهاست از یک پروژه عمرانی به یک مطالبه عمومی در شرق گلستان تبدیل شده است؛ طرحی که قرار بود بخشی از مشکلات آب شرب، کشاورزی و کنترل سیلاب شرق استان را حل کند، اما پس از سالها همچنان با تملک اراضی، جابهجایی روستا، تکمیل تأسیسات جانبی و تأمین اعتبار دستوپنجه نرم میکند.
ساخت این سد از سال ۱۳۹۰ با اعتبار اولیه سه هزار و ۷۳۰ میلیارد ریال آغاز شد و قرار بود در سال ۱۳۹۷ به بهرهبرداری برسد. سد نرماب با ظرفیت ذخیره ۱۲۵ میلیون مترمکعب و قابلیت تنظیم حدود ۱۸۰ میلیون مترمکعب آب در سال، یکی از مهمترین طرحهای آبی شرق گلستان است و میتواند در تأمین آب شرب، آب کشاورزی و مدیریت سیلابهای منطقه نقش مهمی داشته باشد.
با این حال، تکمیل بدنه سد به معنای پایان پروژه نیست. تملک بخشی از اراضی، جابهجایی روستای جنگلده بالا، انتقال قبرستان، پاکسازی کاسه سد، تکمیل شبکه انتقال و زهکشی و برخی زیرساختهای مرتبط همچنان مطرح است. برآوردهای موجود نیز هزینه تکمیل مجموعه سد و شبکههای مرتبط را به ارقام سنگینی رسانده است. مولدسازی؛ راهحل روی کاغذ یا منابع واقعی؟
یکی از مسیرهای مورد تأکید برای تأمین مالی سد نرماب، استفاده از ظرفیت مولدسازی املاک و داراییهای مازاد دولت است. بر اساس اظهارات مسئولان، مجوزهایی برای مولدسازی املاک مازاد دستگاهها صادر شده و سد نرماب نیز در میان پروژههای اولویتدار قرار گرفته است.
اما پرسش اصلی همچنان بیپاسخ است: از این ظرفیت چه میزان برای سد نرماب استفاده شده و دقیقاً چه مبلغی به پروژه اختصاص یافته است؟
روحالله صلبی، مدیرکل امور اقتصادی و دارایی استان گلستان، در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری دانشجو اظهار کرد: پروژه سد نرماب مدتهاست با موضوع تأمین منابع مالی مواجه است و در این زمینه رفتوبرگشتهایی میان وزارت امور اقتصادی و دارایی و وزارت نیرو صورت گرفته است.
وی افزود: در آخرین مکاتبه وزیر امور اقتصادی و دارایی با وزیر نیرو اعلام شده است که ۴۷۱ فقره مجوز برای مولدسازی املاک صادر شده و منابع حاصل از فروش این املاک باید با اولویت پروژههای مشخص، از جمله سد نرماب، اختصاص یابد.
صلبی ادامه داد: تحقق این موضوع مستلزم همکاری و اقدام وزارت نیرو است و در مصوبات سفر نیز تأمین منابع از محل فروش املاک وزارت نیرو مورد تأکید قرار گرفته است. وزارت امور اقتصادی و دارایی بهعنوان امین اموال دولت و ناظر بر فرآیند مولدسازی، بر اجرای فرآیند قانونی آن نظارت دارد.
وی گفت: برخی تفاسیر مطرحشده درباره این فرآیند با سازوکار قانونی مولدسازی انطباق کامل ندارد و در این زمینه مکاتبات لازم انجام شده است. استاندار گلستان نیز موضوع سد نرماب را در دیدار با مقام عالی وزارت مطرح کرده و وزیر قول مساعد برای پیگیری آن داده است.
مدیرکل امور اقتصادی و دارایی گلستان همچنین از مشکلات ثبتی و حقوقی برخی املاک دولتی خبر داد و گفت نبود اسناد مناسب برای بخشی از این املاک، روند مولدسازی را با مشکل مواجه کرده است.
به گفته صلبی، گلستان در آخرین ارزیابی سازمان خصوصیسازی در حوزه مولدسازی رتبه هفتم کشور را کسب کرده و امسال بیش از ۱۲۸ ملک و عرصه دولتی در استان در چارچوب این فرآیند مورد بررسی قرار گرفته است.
او درباره اختلافنظرهای موجود میان دو وزارتخانه نیز گفت که رفع این موانع نیازمند پیگیری و همکاری بیشتر است و همراهی نمایندگان مجلس میتواند به تسریع روند کمک کند.
این اظهارات یک واقعیت را نشان میدهد: ظرفیت قانونی برای تأمین منابع مطرح شده، اما هنوز باید روشن شود این ظرفیت تا چه اندازه به منابع واقعی و قابل مصرف برای سد نرماب تبدیل شده است. وعده تکمیل در برابر واقعیت پروژه
ایرج حیدریان، مدیرعامل شرکت آب منطقهای گلستان، اعلام کرده است که عملیات اجرایی بدنه سد نرماب به پایان رسیده و بخشی از مطالبات مردم بابت خرید زمین و منازل باقی مانده است. او همچنین گفته پس از نهایی شدن فرآیند مولدسازی، زمانبندی تأمین منابع اعلام خواهد شد و در صورت تزریق بهموقع اعتبارات، شبکه سد در خرداد ۱۴۰۶ به بهرهبرداری میرسد.
این وعده، یک مطالبه روشن ایجاد میکند: اگر از ظرفیت مولدسازی استفاده شده، میزان اعتبار جذبشده، املاک فروختهشده، مبلغ وصولشده و محل هزینهکرد منابع باید اعلام شود.
عبارت «استفاده از ظرفیت مولدسازی» زمانی برای افکار عمومی معنا پیدا میکند که مشخص باشد ملکی فروخته شده، منابع حاصل شده و پول به پروژه رسیده است؛ نه اینکه صرفاً مجوز یا مصوبهای وجود داشته باشد.
از سوی دیگر، پایان عملیات بدنه سد نیز بهتنهایی به معنای پایان پروژه نیست. تا زمانی که تملکها، جابهجایی روستا، پاکسازی کاسه سد، شبکه انتقال و دیگر زیرساختهای ضروری تعیین تکلیف نشوند، بهرهبرداری کامل از سد با ابهام مواجه خواهد بود. مجلس؛ ناظر وعدهها یا پیگیر نتیجه؟
سید نجیب حسینی، نماینده مردم شرق گلستان، نیز بر اهمیت سد نرماب و استفاده از ظرفیت مولدسازی تأکید کرده است. به گفته او، پیگیری مولدسازی میتواند پروژه را از بنبست خارج کند و حدود ۱۰ هزار میلیارد تومان منابع از محل مصوبات سفر و مولدسازی برای تکمیل ساختمان سد، شبکه آبیاری و آبرسانی به کلاله، فراغی و نوار مرزی پیشبینی شده است؛ منابعی که هنوز به مرحله تحقق نرسیدهاند.
حسینی همچنین معتقد است اگر پروژه صرفاً به بودجه عمومی، درآمدهای نفتی و مالیاتی متکی باشد، تکمیل آن ممکن است سالها طول بکشد، در حالی که مولدسازی میتواند زمان اجرای پروژه را کاهش دهد.
اگر میان وزارت نیرو و وزارت اقتصاد درباره سازوکار تأمین منابع اختلاف وجود دارد، اکنون انتظار از نمایندگان مجلس صرفاً بیان این اختلاف نیست. ابزارهای نظارتی مجلس باید برای مشخص شدن علت توقف، تعیین مسئولیت دستگاهها و پیگیری نتیجه به کار گرفته شود. مردم شرق گلستان عدد میخواهند، نه وعده
تأخیر سد نرماب فقط یک اختلاف اداری نیست. هر سال تأخیر به معنای افزایش هزینههای ساخت و تملک، طولانیتر شدن انتظار روستاییان و استمرار مشکلات آب در شرق گلستان است.
اکنون مطالبه مردم روشن است: عدد و گزارش شفاف ارائه کنید.
چه تعداد ملک برای مولدسازی اختصاص یافته است؟ چه تعداد فروخته شده؟ چه میزان منابع حاصل شده؟ چه مقدار از این منابع به سد نرماب اختصاص یافته و در کدام بخش هزینه شده است؟ اگر منابع هنوز تأمین نشده، مانع دقیق چیست و کدام دستگاه مسئول رفع آن است؟
اگر مدیرعامل آب منطقهای از استفاده از ظرفیت مولدسازی سخن میگوید، میزان و محل مصرف منابع باید اعلام شود. اگر مدیرکل اقتصاد و دارایی استان از اختلافنظر میان دو وزارتخانه خبر میدهد، باید مشخص شود اختلاف دقیقاً بر سر چیست و چه کسی مسئول حل آن است. و اگر نمایندگان مجلس از ضرورت ورود به موضوع سخن میگویند، زمان اقدام عملی و نظارت جدی فرا رسیده است.
سد نرماب دیگر به وعده تازه نیاز ندارد؛ به منبع مالی مشخص، جدول زمانبندی واقعی، گزارش شفاف و مسئول پاسخگو نیاز دارد.
مردم شرق گلستان نمیخواهند پس از صرف هزاران میلیارد تومان، با سازهای مواجه باشند که هنوز نتوانسته آب را به شبکه مصرف، زمینهای کشاورزی و مناطق نیازمند برساند. اگر گره مولدسازی وجود دارد، باید باز شود؛ اگر باز شده است، نتیجه آن باید در میدان دیده شود.
در غیر این صورت، مولدسازی برای سد نرماب چیزی جز نامی تکراری در نشستها و مصاحبهها نخواهد بود.
