به گزارش خبرنگار گروه استانهای خبرگزاری دانشجو، یزد طی چند دهه اخیر یکی از مهمترین مسیرهای صنعتیشدن در کشور را طی کرده است؛ استانی که بخش قابل توجهی از اقتصاد امروز خود را مدیون صنعت و معدن است و نامش با فولاد، کاشی و سرامیک، نساجی و صنایع معدنی گره خورده است. کارخانهها یکی پس از دیگری ساخته شدند، معادن توسعه پیدا کردند و صنعت به یکی از پایههای اصلی اشتغال و درآمد استان تبدیل شد.
اما بعد از چند دهه، دیگر سؤال اصلی این نیست که یزد چقدر صنعت دارد؛ سؤال این است که این صنایع در یزد چقدر ارزشافزود ایجاد میکنند؟ مسئله امروز، میزان تولید نیست
مسئله از جایی جدی میشود که به جای میزان تولید، به جایگاه یزد در زنجیره تولید نگاه کنیم. بخش مهمی از صنایع استان در حلقههایی قرار گرفتهاند که به آب، انرژی، مواد اولیه و زیرساخت بیشتری نیاز دارند و در عین حال، معمولاً با آلایندگی بیشتری همراهاند. در مقابل، حلقههایی که در آنها دانش، فناوری و تخصص انسانی نقش بیشتری دارد و ارزش افزوده بالاتری ایجاد میشود، سهم کمتری در اقتصاد استان دارند. یزد در کدام حلقه زنجیره ارزش قرار دارد؟
به زبان ساده، ممکن است یزد سنگ آهن را از دل معدن بیرون بیاورد، فرآوری کند و به فولاد تبدیل کند، اما زمانی که قرار است همین فولاد به محصولی پیچیدهتر و تخصصیتر تبدیل شود، بخش مهمی از فرآیند در جایی دیگر اتفاق بیفتد.
در این صورت، آب و انرژی در یزد مصرف شده، زمین و زیرساخت صنعتی در یزد به کار گرفته شده و هزینههای زیستمحیطی تولید نیز در همین استان باقی مانده است، اما بخش مهمی از ارزش نهایی محصول در حلقهای ایجاد شده که خارج از یزد قرار دارد.
فرض کنید یک تن ماده اولیه یا فولاد با قیمت مشخصی از استان یا کشور خارج شود، اما برای تولید محصول نهایی و پیچیدهتر همان زنجیره، قطعه یا تجهیزی با چند برابر قیمت وارد شود. مسئله فقط اختلاف قیمت دو کالا نیست؛ مسئله این است که ما بخشی از زنجیره را که آببر، انرژیبر و آلایندهتر است انجام دادهایم، اما بخشی را که دانشمحورتر، کمآببرتر و ارزشآفرینتر است به اقتصاد دیگری واگذار کردهایم.
به همین دلیل، شاید یکی از مهمترین پرسشهای امروز اقتصاد یزد این باشد که استان یزد در کدام حلقه زنجیره ارزش ایستاده است؟ مسئولان هم بر تکمیل زنجیره ارزش تأکید دارند …
