اعمال روز اول ربیع الاول
به مناسبت حلول ماه ربیع الاول، اعمال و اذعیه و آداب مخصوصِ روز اول این ماه که به طور مشترک در کتابهای «مفاتیح الجنان» و «زاد المعاد» و «اقبال الاعمال» که از کتابهای معتبر و ارزشمند شیعه هستند، آمده است، ذکر میکنیم:
غسل
برای روز اول ماه ربیع الاول، غسل و پوشیدن لباس پاکیزه و مطهر توصیه شده است. البته غسل و طهارت برای روز هفدهم ماه ربیع الاول که روز میلاد حضرت محمد صلی الله علیه و آله و امام صادق علیه السلام هست نیز توصیه شده است.
روزه گرفتن
گرفتن روزه در روز اول ربیع الاول، به شکرانهی نعمت سلامتی رسول الله و خنثی شدن توطئه کفار مکه، و فداکاری حضرت علی علیه السلام، یکی از اعمال مستحبی این روز ذکر شده است.
خواندن زیارت پیامبر اکرم صلی الله علیه
قرائت زیارت رسول الله از دور و نزدیک در این روز، از توصیههای بزرگان دین است. به این شرح که چنانچه به زیارت حضرت رسول نائل آمدی، زیارت نامه حضرت محمد صلوات الله را بخوان که مطلع آن چنین است: «السَّلامُ عَلَیْکَ یَا رَسُولَ اللّٰهِ، السَّلامُ عَلَیْکَ یَا نَبِیَّ اللّٰهِ، السَّلامُ عَلَیْکَ یَا مُحَمَّدَ بْنَ عَبْدِاللّٰهِ، السَّلامُ عَلَیْکَ یَا خاتَمَ النَّبِیِّینَ، أَشْهَدُ أَنَّکَ قَدْ بَلَّغْتَ الرِّسالَةَ، وَأَقَمْتَ الصَّلَاةَ، وَآتَیْتَ الزَّکَاةَ، وَأَمَرْتَ بِالْمَعْرُوفِ، وَنَهَیْتَ عَنِ الْمُنْکَرِ، وَعَبَدْتَ اللّٰهَ مُخْلِصاً حَتَّىٰ أَتاکَ الْیَقِینُ، فَصَلَواتُ اللّٰهِ عَلَیْکَ وَرَحْمَتُهُ وَعَلَىٰ أَهْلِ بَیْتِکَ الطَّاهِرِینَ و …»
سلام بر توای فرستاده خدا، سلام بر توای پیامبر خدا، سلام بر توای محمّد بن عبدالله، سلام بر توای خاتم پیامبران، شهادت میدهم که تو پیامهای خود را رساندی و نماز را بپا داشتی و زکات را پرداختی و به معروف امر نموده و از منکر نهی کردی و خدا را خالصانه عبادت کردی تا مرگ به سویت آمد، درودهای خدا و رحمتش بر تو و اهلبیت پاکیزهات؛ و چنانچه موفق به زیارت از نزدیک نشدی، زیارت حضرت رسول از بعید را بخوان. علامه مجلسی در «زاد المعاد» در اعمال ربیع الاول اینگونه مینویسد که: شیخ مفید و شهید و سید ابن طاووس علیه الرحمة، گفتهاند:، چون بخواهی در غیر مدینه طیبه، حضرت رسول الله را زیارت کنی، غسل کن و چیزی شبیه قبر در برابر خود بساز و نام مبارک آن حضرت را بر آن بنویس، سپس بایست و دل خود را متوجه آن حضرت کن و بگو:
أَشْهَدُ أَنْ لَاإِلهَ إِلّا اللّهُ وَحْدَهُ لَاشَرِیک لَهُ، وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّداً عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ، وَأَنَّهُ سَیدُ الْأَوَّلِینَ وَالْآخِرِینَ، وَأَنَّهُ سَیدُ الْأَنْبِیاءِ وَالْمُرْسَلِینَ. اللّهُمَّ صَلِّ عَلَیهِ وَعَلَی أَهْلِ بَیتِهِ الْأَئِمَةِ الطَّیبِینَ و …
گواهی میدهم که معبودی جز خدا نیست، یگانه و بی شریک است و گواهی میدهم که محمّد بنده و رسول اوست و آقای پیشینیان و پسینیان و سرور پیامبران و رسولان است، خدایا بر او و اهل بیتش، آن امامان پاک درود فرست. این زیارتها به مناسبت حفظ جان این دو بزرگوار مستحب است.
خواندن زیارت امیر المؤمنین علی علیه السلام
چنانچه توفیق زیارت یافتی، یا نیافتی! زیارت مطلقه امیر المؤمنین که به زیارت امین الله معروف است را بخوان. مطلع نخست آن چنین است: «السَّلامُ عَلَیْکَ یَا أَمِینَ اللّٰهِ فِی أَرْضِهِ، وَحُجَّتَهُ عَلَىٰ عِبادِهِ، السَّلامُ عَلَیْکَ یَا أَمِیرَ الْمُؤْمِنِینَ، أَشْهَدُ أَنَّکَ جاهَدْتَ فِی اللّٰهِ حَقَّ جِهادِهِ، وَعَمِلْتَ بِکِتابِهِ، وَاتَّبَعْتَ سُنَنَ نَبِیِّهِ صَلَّى اللّٰهُ عَلَیْهِ وَآلِهِ حَتّىٰ دَعاکَ اللّٰهُ إِلىٰ جِوارِهِ فَقَبَضَکَ إِلَیْهِ بِاخْتِیارِهِ، وَأَلْزَمَ أَعْداءَکَ الْحُجَّةَ مَعَ مَا لَکَ مِنَ الْحُجَجِ الْبالِغَةِ عَلَىٰ جَمِیعِ خَلْقِهِ و …»
سلام بر توای امین خدا بر روی زمینش و حجّت او بر بندگانش، سلام بر توای امیر مؤمنان، گواهی میدهم که تو در راه خدا آن چنانکه باید جهاد کردی و به کتابش عمل نمودی و روشهای پیامبرش (درود خدا بر او و خاندانش) را پیروی کردی تا خدا تو را به جوارش خواند و با اختیارش تو را به سوی خود قبض روح نمود و دشمنانت را ملزم به دلیل کرد، با آنچه تو راست از دلیلهای رسا بر همه مخلوقاتش.
خواندن دعای روز اول ماه ربیع الاول: قرائت این دعا برای این روز توصیه شده و مطلع نخست آن چنین است: «اللَّهُمَّ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ یَا ذَا الطَّوْلِ وَ الْقُوَّةِ وَ الْحَوْلِ وَ الْعِزَّةِ سُبْحَانَکَ مَا أَعْظَمَ وَحْدَانِیَّتَکَ وَ أَقْدَمَ صَمَدَانِیَّتَکَ وَ أَوْحَدَ إِلَهِیَّتَکَ…»: خداوندا، معبودى جز تو نیست، اى بخشنده و نیرومند و دگرگونکننده و سربلند، پاکى تو و چقدر یگانگى تو عظیم و بىنیازىات دیرینه و معبودیتت یگانه است و …
خواندن زیارت امام عسکری و امام زمان علیه السلام
شیخ طوسی رحمه اللّه در کتاب ارزشمند مصباح اینطور نوشته است که: «در روز اوّل این ماه امام حسن عسکری علیه السلام به عالم بقا رحلت نمود و حضرت مهدی عجل الله به مقام امامت رسیدند، بنابراین زیارت آن دو امام عالی مقام در این روز نیز مناسب است» [۲]حسن ختام
برای حسن ختام، فراز پایانی دعای اول ماه ربیع الاول را با شما به اشتراک میگذاریم. باشد که همگی از فیوضات این ماه عزیز، بهرهمند شویم.
اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ عَرِّفْنَا بَرَکَةَ هَذَا الشَّهْرِ وَ یُمْنَهُ وَ ارْزُقْنَا خَیْرَهُ وَ اصْرِفْ عَنَّا شَرَّهُ وَ اجْعَلْنَا فِیهِ مِنَ الْفَائِزِینَ بِرَحْمَتِکَ یَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِین.
خداوندا، بر محمد و آل محمد درود فرست و ما را با برکت و فرخندگی این ماه آشنا گردان و خیر آن را روزی مان کن، و از شرّ آن بازدار و از رستگاران در آن قرار ده، به رحمتتای مهربانترین مهربانان.
