به گزارش گروه سیاسی خبرگزاری دانشجو، توصیف «کودتا» برای فتنه دی ۱۴۰۴ از سوی رهبر شهید، ناظر به یک الگوی شناختهشده تاریخی است؛ الگویی که در آن، تغییر قدرت نه از مسیر اراده عمومی، بلکه از راه آشوب سازمانیافته، ضربه به مراکز حاکمیتی و البته جنگ روانی پیگیری میشود. این الگو در تاریخ معاصر ایران، نمونهای برجسته دارد: کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲؛ الگویی که در ۲۸ مرداد با دلارهای سازمانیافته آمریکا و انگلیس و در ۱۸ دی ۱۴۰۴ با شبکههای تأمین مالی، رسانهای و میدانی خارجی و وابسته تکرار شد.
۲۸ مرداد؛ از طراحی آمریکایی تا سازماندهی خیابانی کودتا
در آوریل ۱۹۵۳ (فروردین ۱۳۳۲) آلن دالس، مدیر اطلاعات مرکزی آیزنهاور، به سیا دستور داد با سرویس اطلاعاتی بریتانیا برای برکناری مصدق از قدرت همکاری کند. کرمیت روزولت، مسئول بخش خاور نزدیک سرویس مخفی سیا، مسئول عملیات کودتا شد.
اسم رمز کودتا، تیپیآژاکس بود و بودجهای یکمیلیون دلاری به آن اختصاص داده شده بود. کرمیت روزولت توانست حمایت شاه را جلب کند و به او وعده قدرت مطلق در ایران و اتحادی آهنین با ایالات متحده را داد و به اوباش برای برپایی تظاهرات ضدّ مصدق پول پرداخت شد و نام افسران ایرانی کمککننده به کودتا مشخص شد. شاه به رم رفت تا منتظر نتیجه کودتا باشد.
قرار بود که از ۲۸۵ هزار دلار بودجهای که در نقشه نهایی برای کودتا در نظر گرفته شده بود، ۱۴۷ هزار و ۵۰۰ دلار از سوی ایالات متحده و ۱۳۷ هزار و ۵۰۰ دلار توسط انگلستان تأمین شود. روشن نیست که آیا این مبالغ بخشی از همان یکمیلیون دلاری بود که در آوریل به پایگاه سیا در تهران پرداخت شده بود یا نه؛ علاوه بر این یک میلیون دلار، یازدههزار دلار در هفته نیز به پایگاه تهران اختصاص یافته بود که از ۲۰ ماه مه پرداخت میشد تا به مصرف «خرید» اعضای مجلس برسد.
روزولت به نقش آمریکا در کودتای ۲۸ مرداد اشاره میکند: مبلغ یکمیلیون دلار آمریکایی برای هزینه بلوا و آشوب و اغتشاش در اختیار داشته، ولی فقط ۷۵ هزار دلار آن را خرج کرده است و آیزنهاور از چگونگی عملیات مربوط به کودتا از آغاز تا پایان آگاه بوده و دستور اجرای کودتا به وسیله دالس، وزیر خارجه آمریکا به برادرش آلن دالس، رئیس سابق سیا و همچنین والتر میدلاسمیت، معاون وزارت خارجه صادر شد.
