به گزارش خبرنگار گروه استانهای خبرگزاری دانشجو، رسول اشرفیپور مشاور فنی رئیس سازمان و رئیس شورای فنی جنگل، مرتع، بیابان و آبخیزداری، صبح امروز در نخستین جلسه شورای راهبردی منابع طبیعی کشور با اشاره به تکالیف برنامه هفتم پیشرفت اظهار کرد: تحقق اهداف این برنامه در حوزه منابع طبیعی نیازمند درک مشترک و اقدام هماهنگ میان دستگاههای اجرایی است.
وی با اشاره به هدفگذاری کاهش ۲۰ درصدی فرسایش خاک در برنامه هفتم افزود: برای رسیدن به این هدف، اجرای طرحهای آبخیزداری در سطح گسترده، مقابله با بیابانزایی و انجام عملیاتهای حفاظتی ضروری است.
اشرفیپور تصریح کرد: در برنامه هفتم پیشرفت، اجرای عملیات آبخیزداری در ۴۶ میلیون هکتار و عملیات بیابانزدایی در حدود یک میلیون و ۷۳۳ هزار هکتار پیشبینی شده است، اما تحقق این اهداف تنها با توان سازمان منابع طبیعی امکانپذیر نیست.
رئیس شورای فنی جنگل، مرتع، بیابان و آبخیزداری ادامه داد: سازمان منابع طبیعی از نظر نیروی کارشناسی، طرحهای مصوب و ظرفیت اجرایی مشکلی ندارد، اما محدودیت اصلی در حوزه اعتبارات است. همچنین بخش قابل توجهی از عوامل مؤثر بر فرسایش خاک خارج از مدیریت مستقیم این سازمان قرار دارد و دستگاههای دیگری نیز در این زمینه مسئولیت دارند.
وی با بیان اینکه سهم سازمان منابع طبیعی در کاهش عوامل فرسایش حدود ۴۴ درصد است، گفت: برای تحقق کامل اهداف برنامه هفتم، باید مشارکت سایر دستگاهها، بخشهای مختلف وزارت جهاد کشاورزی، سازمان حفاظت محیط زیست و دیگر نهادهای مرتبط تقویت شود.
اشرفیپور تأکید کرد: کاهش ۲۰ درصدی فرسایش خاک یک هدف ملی است و نیازمند تشکیل ستادی در سطح دولت با حضور دستگاههای اجرایی و حمایت مجلس شورای اسلامی، بهویژه کمیسیون کشاورزی، آب و منابع طبیعی است.
وی با اشاره به محدودیت منابع دولتی خاطرنشان کرد: اگر تنها به اعتبارات دولتی متکی باشیم، دستیابی به اهداف کاهش فرسایش خاک ممکن است دهها سال زمان ببرد؛ بنابراین باید از ظرفیت سرمایهگذاریهای غیردولتی، خیرین و مشارکت بخش خصوصی نیز استفاده شود.
مشاور فنی رئیس سازمان منابع طبیعی با اشاره به اقدامات انجامشده در حوزه آبخیزداری گفت: در سالهای اخیر با استفاده از منابع مختلف، عملیاتهای آبخیزداری در بخشهایی از کشور اجرا شده و مشارکت خیرین نیز در این زمینه افزایش یافته است.
وی در ادامه با اشاره به طرح مدیریت پایدار جنگلهای کشور اظهار کرد: مدیریت پایدار جنگلها بر اساس شاخصها و نشانگرهای علمی انجام خواهد شد و مطالعات آن با همکاری دستگاههای تخصصی و مراکز تحقیقاتی تدوین شده است.
اشرفیپور درباره برداشت چوب از جنگلها گفت: بهرهبرداری از درختان شکسته و افتاده در چارچوب مدیریت پایدار جنگلها، موضوعی علمی و مرسوم در بسیاری از کشورهای جهان است و اجرای آن باید بر اساس مطالعات دقیق و ضوابط حفاظتی انجام شود.
در ادامه حتما بخوانید ۹۸ درصد اراضی ملی البرز سنددار شد / شناسایی ۱۲۰۰ هکتار برای نیروگاه خورشیدی
وی با اشاره به تأثیر تغییرات اقلیمی و آفات بر جنگلها افزود: مشکلاتی مانند خشکیدگی درختان و گسترش آفات تنها مختص ایران نیست و در بسیاری از کشورهای جهان نیز به دلیل تغییرات اقلیمی مشاهده میشود.
رئیس شورای فنی جنگل، مرتع، بیابان و آبخیزداری همچنین به طرح مردمی کاشت یک میلیارد درخت اشاره کرد و گفت: اجرای این طرح با استفاده از ظرفیتهای مختلف، تولید نهال و مشارکت بخشهای گوناگون دنبال شده و برای نخستینبار کاشت درخت بر اساس یک سند پشتیبان علمی و مطالعاتی انجام گرفته است.
وی هوشمندسازی، استفاده از فناوریهای نوین، بهرهگیری از ظرفیت خیرین، تأمین منابع مالی جدید و توسعه سرمایهگذاری در منابع طبیعی را از دیگر برنامههای مهم سازمان منابع طبیعی عنوان کرد و گفت: حفاظت و مدیریت پایدار منابع طبیعی بدون سرمایهگذاری و مشارکت همه بخشها امکان تحقق اهداف بزرگ را نخواهد داشت.
آغاز اجرای طرح مدیریت پایدار جنگلهای هیرکانی در ۷۰۰ هزار هکتار
در ادامه کامران پورمقدم، معاون امور جنگل سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور اظهار کرد: بر اساس ماده ۳۶ برنامه هفتم توسعه، سازمان منابع طبیعی مکلف شده است حفاظت، احیا و توسعه جنگلهای کشور را در قالب طرح مدیریت پایدار جنگل اجرا کند.
وی افزود: نخستین گام این طرح از جنگلهای هیرکانی شمال کشور آغاز شده و بر اساس قانون، هرگونه برداشت چوب از جنگلهای طبیعی، بهویژه جنگلهای هیرکانی، ممنوع است. به گفته پورمقدم، فاز نخست طرح مدیریت پایدار جنگل در ۱۰۴ حوزه آبخیز جنگلی شمال کشور آغاز شده و تاکنون برای ۷۰۰ هزار هکتار از جنگلها در قالب ۲۸ حوزه، طرحهای اجرایی تهیه شده است.
معاون امور جنگل سازمان منابع طبیعی ادامه داد: پس از انجام هماهنگیهای لازم با ذینفعان، اجرای این طرحها از سال جاری آغاز خواهد شد. وی تأکید کرد که در چارچوب این برنامه دیگر بهرهبرداری چوبی از جنگلهای شمال انجام نخواهد شد و تمرکز بر استفاده از ظرفیتهای سازگار با جنگل، از جمله توسعه طبیعتگردی، بهرهبرداری از محصولات غیرچوبی و مشارکت جوامع محلی در مدیریت جنگلها خواهد بود تا زمینه ارتقای معیشت ساکنان محلی نیز فراهم شود.
پورمقدم با اشاره به تأمین نیاز صنایع چوب کشور گفت: مطابق برنامه هفتم توسعه، نیاز چوبی کشور از طریق اجرای طرحهای زراعت چوب و با سرمایهگذاری بخش خصوصی تأمین خواهد شد و تولید چوب مورد نیاز صنایع از جنگلهای طبیعی انجام نمیشود.
وی درباره سابقه بهرهبرداری از جنگلهای هیرکانی اظهار کرد: تا پیش از سال ۱۳۹۶ و اجرای ممنوعیت قانونی برداشت چوب، حدود ۹۵۰ هزار هکتار، معادل نزدیک به نیمی از جنگلهای هیرکانی، تحت بهرهبرداری چوبی قرار داشت. اما با اجرای طرح تنفس جنگل و ممنوعیت برداشت، اکنون نزدیک به ۱۰ سال است که بهرهبرداری چوبی از جنگلهای شمال متوقف شده است.
معاون امور جنگل سازمان منابع طبیعی با اشاره به افزایش آتشسوزیها در نتیجه تغییرات اقلیمی گفت: یکی از مهمترین پیامدهای تغییرات اقلیمی، افزایش خطر وقوع حریق در جنگلهاست و در سالهای اخیر نیز آتشسوزیهای گستردهای در برخی مناطق رخ داده است.
وی افزود: سازمان منابع طبیعی برای پیشگیری، کنترل و اطفای حریق، برنامههایی از جمله تجهیز یگان حفاظت، تقویت دیدهبانی، استفاده از پهپادها، دوربینهای برد بلند و بهرهگیری از فناوریهای نوین و ظرفیت شرکتهای دانشبنیان را در دستور کار قرار داده است.
پورمقدم در پایان با اشاره به برنامههای احیای عرصههای آسیبدیده از آتشسوزی گفت: بازسازی جنگلهای آسیبدیده نیازمند زمان برای احیای خاک و پوشش گیاهی است و در همین راستا، برنامه احیا و غنیسازی حدود یکهزار و ۶۰۰ هکتار از عرصههای جنگلی که بخشی از آنها در اثر حریق آسیب دیدهاند، در دستور کار سازمان قرار دارد.
مدیریت علمی باید به جنگلهای شمال بازگردد
مقداد جورغلامی رئیس دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران نیزبا اشاره به ظرفیتهای علمی دانشگاهها، بر لزوم بهرهگیری از توان دانشجویان و مراکز علمی برای حل چالشهای حوزه منابع طبیعی تأکید کرد.
وی با بیان اینکه دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران حدود ۵۰۰ دانشجوی کارشناسی ارشد و دکتری در رشتههای مختلف دارد، گفت: این ظرفیت میتواند در تعریف پروژههای تخصصی، اجرای طرحهای پژوهشی و فعالیتهای رسانهای و ترویجی در کنار دفاتر تخصصی سازمان منابع طبیعی، بهویژه در حوزه جنگل، مورد استفاده قرار گیرد.
جورغلامی با اشاره به برنامه هفتم توسعه اظهار کرد: اگرچه این برنامه از نظر کمی اهداف مناسبی را دنبال میکند، اما در حوزه تأمین منابع مالی و زمانبندی اجرای برنامهها، اهدافی بلندپروازانه دارد و بدون پیشبینی اعتبارات لازم، دستیابی به بخش قابل توجهی از اهداف آن دشوار خواهد بود.
رئیس دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران تشکیل صندوق توسعه و حفاظت منابع طبیعی را یکی از راهکارهای رفع مشکلات مالی این بخش دانست و افزود: این صندوق میتواند با مشارکت صنایع، درآمدهای حاصل از اجرای طرحهای منابع طبیعی و همچنین فعالیتهای معدنی که آثار تخریبی بر محیطزیست دارند، تأمین مالی شود و بخشی از کمبود اعتبارات و نیروی انسانی حوزه حفاظت را جبران کند.
وی با اشاره به تجربه همکاری دانشگاه تهران با سازمان منابع طبیعی گفت: جنگل آموزشی و پژوهشی خیرود نمونه موفقی از این همکاری است و دانشگاه تهران از سال ۱۳۹۶ در چارچوب مسئولیت اجتماعی، هزینههای حفاظت و مدیریت این عرصه را تأمین کرده است.
جورغلامی با انتقاد از پیامدهای اجرای طرح تنفس جنگل اظهار کرد: پس از اجرای این طرح، مدیریت بسیاری از جنگلهای شمال دچار وقفه شد، در حالی که جنگل حتی بدون بهرهبرداری اقتصادی نیز نیازمند مدیریت مستمر و علمی است.
وی تأکید کرد: منابع طبیعی کشور، بهویژه جنگلها، بدون مدیریت رها نمیشوند و استمرار مدیریت تخصصی برای حفظ این سرمایههای ملی ضروری است.
رئیس دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران همچنین از ارائه پیشنهادهای مکتوب به معاونت جنگل سازمان منابع طبیعی خبر داد و گفت: در این پیشنهادها بر تدوین پیوست رسانهای برای طرحهای منابع طبیعی، فرهنگسازی عمومی و مشارکت واقعی جوامع محلی تأکید شده است.
وی افزود: مشارکت مردم زمانی پایدار خواهد بود که منافع حاصل از اجرای طرحها به مناطق محلی بازگردد و ساکنان این مناطق در فرآیند اجرا نقش مؤثر و واقعی داشته باشند.
جورغلامی همچنین پیشنهاد کرد دانشگاههای معین در استانهای شمالی بهعنوان نهادهای علمی مستقل بر اجرای طرحهای مدیریت جنگل نظارت کنند و گفت: حضور دانشگاهها در جایگاه ناظر علمی میتواند به افزایش شفافیت، ارتقای کیفیت اجرای طرحها و تقویت اعتماد عمومی منجر شود.
وی در پایان خواستار گسترش همکاری سازمان منابع طبیعی با دانشگاههای سراسر کشور شد و تأکید کرد: استفاده از ظرفیت دانشگاههای مناطق مختلف، بهرهگیری از مجریان بومی و متخصص و بازگشت منافع اقتصادی طرحها به مناطق محل اجرا، از عوامل کلیدی موفقیت برنامههای منابع طبیعی است. همچنین انتظار میرفت صاحبنظران و چهرههای اثرگذار این حوزه نقش فعالتر و موضعگیری شفافتری در قبال چالشهای منابع طبیعی کشور داشته باشند.
