در این میان، نظام دارویی کشور بهعنوان یکی از حلقههای اصلی زنجیره سلامت توانست در آزمون بحرانهای اخیر بخشی از ظرفیت و آمادگی خود را به نمایش بگذارد و از تداوم دسترسی بیماران به دارو و خدمات درمانی اطمینان حاصل کند. بررسیهای انجام شده درباره میزان تابآوری بخشهای مختلف کشور نشان میدهد نظام سلامت پس از حوزه امنیت، رتبه دوم تابآوری را از منظر ارزیابیهای مردمی بهخود اختصاص داده است. یکی از مهمترین پایههای این دستاورد، ظرفیتهای ایجاد شده در نظام دارویی کشور، از تولید داخلی و کاهش وابستگی گرفته تا توسعه زیرساختهای تأمین و توزیع داروست.
در حال حاضر بیش از ۹۷درصد داروهای مورد نیاز کشور از نظر کمی در داخل تولید میشود و تنها بخشی از اقلام دارویی، مواد اولیه و تجهیزات ویژه پزشکی نیازمند واردات است.
تأمین پایدار این اقلام و تقویت زنجیره تأمین دارو از مهمترین اولویتهای دولت و مجلس بهشمار میرود تا وابستگیهای محدود موجود مدیریت و آمادگی کشور در برابر بحرانها افزایش یابد. تغییر کریدورهای لجستیکی و مسیرهای حمل و نقل کالاهای اساسی در شرایط منطقهای، ضرورت بازنگری در مسیرهای تأمین دارو و تجهیزات پزشکی را افزایش داده است. در این شرایط، رعایت اصول پدافند سلامت، ایجاد ذخایر راهبردی، شناسایی نقاط آسیبپذیر و پیشبینی مسیرهای جایگزین تأمین، نقش مهمی در حفظ پایداری نظام دارویی کشور دارد.
با این حال، تابآوری نظام دارویی تنها به تولید و تأمین محدود نمیشود و دسترسی اقتصادی مردم به دارو نیز اهمیت ویژهای دارد. افزایش قیمت دارو و تجهیزات پزشکی و رشد هزینههای درمان، ضرورت تقویت نظارت بر حوزه غذا و دارو را بیش از گذشته آشکار کرده است. در همین راستا، کمیسیون بهداشت و درمان مجلس تحقیق و تفحص از حوزه غذا و دارو را با هدف بررسی گرانی دارو، افزایشهای غیرضابطهای، نحوه نظارت بر بازار و تخلفات احتمالی آغاز کرده است.
براساس بررسیهای مطرح شده، سهم پرداخت مستقیم مردم از هزینههای سلامت در مقاطعی به ۷۰ تا ۸۰درصد رسیده، در حالی که طبق قوانین و برنامههای توسعهای کشور باید کمتر از ۱۰درصد باشد. این فاصله نشاندهنده ضرورت اصلاح فرآیندهای نظارتی و کنترل هزینههای درمان است.
در کنار این اقدامات، توسعه سلامت الکترونیک نیز بهعنوان یکی از ابزارهای افزایش تابآوری نظام دارویی دنبال میشود. تکمیل نسخهنویسی و نسخهپیچی الکترونیک، تدوین سازوکارهای توزیع آفلاین دارو در شرایط اضطرار و استفاده از دادههای دقیق برای مدیریت موجودی و نیازهای دارویی میتواند نقش مهمی در مدیریت بحران و توزیع هدفمند دارو داشته باشد. تجربه بحرانهای اخیر نشان داد نظام دارویی کشور از ظرفیت مناسبی برای عبور از شرایط دشوار برخوردار است اما تداوم این مسیر نیازمند حمایت از تولید داخلی، تقویت ذخایر راهبردی، اصلاح نظام نظارتی و تکمیل زیرساختهای هوشمند سلامت است تا دسترسی مردم به دارو در هر شرایطی تضمین شود.
