بازار سهام اولين روز كاري هفته را با روندي نوساني و سردرگم آغازبه كار كرد. معاملات بورس روند نوساني از خود به نمايش گذاشتند و توانستند شرايط خوبي داشته باشند. برآيند رفتار معاملهگران در جريان معاملات روز اخير نشان داد كه بورس بازهم با معضل خروج نقدينگي دستبهگريبان شده است.
اين خروج پول در شرايطي رخ ميدهد كه بازارهاي موازي، بهويژه بازار طلا، سكه و ارز، روزهاي پررونقي را پشت سر ميگذارند و نقدينگي موجود در بازارهاي موازي را جذب خود ميكنند. در اين ميان، بازار سرمايه تقريبا بينصيب مانده و تماشاگر جابهجايي جريان نقدينگي به سمت پناهگاههاي سنتي تورم است.
كارشناسان عقيده دارند كه بورس تهران در شرايط فعلي به يكي از جاماندهترين بازارهاي دارايي در اقتصاد كشور تبديل شده است. چرخه نقدينگي كه بايد از مسير بازار سرمايه به سمت بخش مولد و تامين مالي صنايع هدايت شود، اكنون مسير انحرافي بازارهاي موازي را در پيش گرفته است. صعودهاي متوالي نرخ ارز در بازار آزاد و هجوم متقاضيان به صندوقهاي طلا و بازار فيزيكي سكه، گواه آن است كه سرمايهگذاران ترجيح ميدهند داراييهاي خود را به ابزارهايي تبديل كنند كه سرعت نقدشوندگي بالاتر و ريسك ناشي از تصميمات ناگهاني سياستگذار در آنها كمتر است.
بازار سهام در اولين روز كاري هفته در شرايطي به كار خود پايان داد كه مسير شاخص كل و شاخص هموزن از يكديگر جدا شد؛ واگرايي معناداري كه از تداوم چرخش نقدينگي به سمت سهام كوچك و متوسط بازار حكايت دارد. در حالي كه عمده نمادهاي بزرگ، شاخصساز و اثرگذار بر شاخص كل در محدوده منفي معامله شدند، بخش وسيعي از شركتهاي كوچكتر توانستند تقاضاي معاملهگران را به خود جلب كنند و شاخص هموزن را براي دومين روز معاملاتي متوالي در مسير صعودي قرار دهند.
بر اين اساس، شاخص كل بورس تهران در پايان دادوستدهاي روز شنبه با افت 20 هزار و 437 واحدي، معادل 0.40 درصد، در سطح 5 ميليون و 54 هزار واحد ايستاد. اين عقبنشيني، بيش از هر چيز تحت تأثير فشار عرضه در نمادهاي بزرگ بازار رقم خورد؛ سهمهايي كه وزن بالايي در محاسبه شاخص كل دارند و تحركات قيمتي آنها ميتواند جهت نماگر اصلي بورس را تغيير دهد.
شاخص هم وزن با رشد 6 هزار و 694 واحدي، معادل 0.47 درصد، به سطح يك ميليون و 439 هزار و 502 واحد رسيد. افزايش شاخص هموزن در روزي كه شاخص كل قرمزپوش شد، نشانهاي از برتري نسبي تقاضا در طيف بزرگي از نمادهاي كوچك و متوسط است؛ نمادهايي كه به دليل وزن يكسان در اين شاخص، نماي بهتري از وضعيت عمومي معاملات و پراكندگي تقاضا در بازار ارايه ميكنند.
چرخش نقدينگي به سمت سهام خرد
رفتار معاملهگران در جريان معاملات روز شنبه نشان داد كه بخشي از نقدينگي فعال بازار همچنان به دنبال فرصتهاي كوتاهمدت و ميانمدت در شركتهاي كوچكتر است. بسياري از اين نمادها روز مثبتي را پشت سر گذاشتند و در برخي صنايع، تقاضا تا محدودههاي بالاتر قيمتي نيز افزايش يافت. همين اتفاق باعث شد شاخص هموزن، عليرغم فشار منفي واردشده از سوي بزرگان بازار، دومين رشد پياپي خود را ثبت كند. اين وضعيت را ميتوان نشانهاي از احتياط سرمايهگذاران نسبت به سهام بزرگ و در عين حال، تلاش آنها براي يافتن فرصت در نمادهايي با ارزش بازار پايينتر دانست. در دورههايي كه ابهام در متغيرهاي كلان، نرخهاي اثرگذار بر سودآوري شركتها يا فضاي انتظاري بازار افزايش مييابد، سرمايهگذاران گاه از نمادهاي بزرگ و شاخصساز فاصله ميگيرند و به سمت سهمهايي حركت ميكنند كه از منظر تكنيكال، ارزشگذاري يا اخبار پيراموني ظرفيت رشد بيشتري دارند.
در سوي مقابل، نمادهاي بزرگ بازار عمدتاً در محدوده منفي معامله شدند و همين فشار فروش، شاخص كل را در نهايت به مسير نزولي كشاند. با وجود اين، جنس معاملات روز اخير با روزهاي اصلاحي سنگين تفاوت داشت. عرضهها در سهام بزرگ اگرچه محسوس بود، اما به شكلگيري صفهاي فروش گسترده و فراگير منجر نشد. به بيان ديگر، بازار روز گذشته بيشتر شاهد يك عقبنشيني كنترلشده در بزرگان بود تا موجي از فروش هيجاني و خروج بيمحاباي سرمايهگذاران از تمامي گروهها.
كاهش ارزش معاملات
ارزش معاملات سهام، حقتقدم و صندوقهاي سهامي در جريان معاملات روز گذشته به 26 هزار و 45 ميليارد تومان رسيد. اين رقم نسبت به روزهاي گذشته كاهش نشان ميدهد، اما شدت افت ارزش معاملات به اندازهاي نيست كه بتوان آن را بهتنهايي نشانهاي از ركود عميق يا خروج كامل معاملهگران از چرخه دادوستدها تلقي كرد.
كاهش ارزش معاملات در روزي كه شاخص كل منفي و شاخص هموزن مثبت است، ميتواند بيانگر احتياط بيشتر فعالان بازار باشد. به نظر ميرسد بخشي از معاملهگران در انتظار روشنتر شدن جهت حركت سهمهاي بزرگ و تصميم نقدينگي در روزهاي آينده هستند. در چنين شرايطي، بازار معمولاً با نوسان ميان صنايع و نمادهاي مختلف مواجه ميشود و تمركز معاملات از يك گروه به گروه ديگر تغيير ميكند.تركيب نمادهاي مثبت و منفي نيز نشان ميدهد كه كفه ترازو در بخش قابل توجهي از بازار به نفع خريداران بوده است. در پايان معاملات، 448 نماد در محدوده مثبت و 366 نماد در محدوده منفي قرار گرفتند. اين آمار، ضمن تأييد رشد شاخص هموزن، نشان ميدهد كه فضاي عمومي معاملات بهطور كامل منفي نبوده و بخش بزرگي از شركتها توانستهاند در برابر عرضهها مقاومت كنند.
از سوي ديگر، ارزش سفارشهاي خريد در پايان بازار به 4 هزار و 721 ميليارد تومان رسيد؛ رقمي كه بالاتر از ارزش سفارشهاي فروش در سطح 2 هزار و 924 ميليارد تومان قرار داشت. برتري سفارشهاي خريد نسبت به فروش، ميتواند نشانهاي از وجود تقاضاي بالقوه در بازار باشد، هرچند بايد توجه داشت كه سفارشهاي ثبتشده لزوماً به معناي ورود قطعي پول يا تداوم تقاضا در روزهاي آينده نيستند.همچنين 222 نماد با صف خريد و 137 نماد با صف فروش معاملات خود را به پايان رساندند. برتري تعداد صفهاي خريد بر صفهاي فروش نيز بار ديگر از مقاومت بدنه كوچكتر بازار و تمايل معاملهگران به خريد برخي سهمها حكايت دارد. با اين حال، فاصله ميان وضعيت شاخص كل و شاخص هموزن نشان ميدهد كه اين تقاضا هنوز به بزرگان بازار سرايت نكرده است.
خروج 1.4 همت پول حقيقي
با وجود نشانههاي مثبت در بدنه بازار، مهمترين متغير نگرانكننده معاملات، ادامه خروج پول حقيقي از سهام بود. برآوردها نشان ميدهد يك هزار و 418 ميليارد تومان پول حقيقي از بازار خارج شده است؛ رقمي قابل توجه كه بيانگر احتياط جدي بخشي از سرمايهگذاران خرد و ترجيح آنها براي كاهش حضور در بازار سهام است.خروج پول حقيقي زماني اهميت بيشتري پيدا ميكند كه بدانيم همزمان بخشي از نمادهاي كوچك در مدار مثبت قرار داشتند. اين اتفاق نشان ميدهد كه رشد برخي سهمها لزوماً به معناي بازگشت فراگير اعتماد و نقدينگي به بازار نيست. ممكن است بخشي از تقاضاي موجود، ماهيتي كوتاهمدت، چرخشي يا مبتني بر جابهجايي ميان نمادها داشته باشد؛ در حالي كه در مقياس كلي، جريان پول حقيقي همچنان از بازار خارج ميشود.
سرانه خريد حقيقيها روز گذشته 77 ميليون تومان و سرانه فروش آنها 98.9 ميليون تومان ثبت شد. همچنين قدرت خريد حقيقيها به منفي 1.28 رسيد؛ آماري كه برتري فروشندگان نسبت به خريداران را از منظر ارزش معامله هر كد حقيقي تأييد ميكند. در واقع، اگرچه تعداد نمادهاي مثبت بيشتر بود، اما فروشندگان حقيقي در سطح ارزش معاملات دست بالاتر را داشتند.
در كنار اين تحولات، 348 ميليارد تومان نقدينگي نيز از صندوقهاي درآمد ثابت خارج شد. اين خروج ميتواند به معناي جابهجايي بخشي از منابع ميان بازارهاي موازي، سپردهها، داراييهاي سرمايهاي يا حتي ورود گزينشي به برخي نمادهاي سهامي باشد. با اين حال، تا زماني كه خروج پول حقيقي از سهام ادامه دارد، نميتوان اين اتفاق را بهطور قطعي نشانهاي از بازگشت نقدينگي به بورس دانست.
بورس روز شنبه چهرهاي دوگانه داشت؛ چهرهاي كه در آن سهام كوچكتر از تقاضا برخوردار بودند، اما نمادهاي بزرگ و شاخصساز همچنان زير فشار عرضه معامله شدند. تداوم رشد شاخص هموزن ميتواند براي بخشي از بازار اميدبخش باشد، اما خروج 1.4 همت پول حقيقي و منفي ماندن قدرت خريد حقيقيها، هشداري جدي است كه مسير معاملات روزهاي آينده را به رفتار نقدينگي و توان بزرگان بازار براي بازگشت به مدار تقاضا گره ميزند.
