توسعه اي كه بدون زيرساخت ارتباطي ممكن نيست
لطفي در ابتداي سخنان خود با تأكيد بر نقش فناوري در توسعه كشور گفت: «فناوري، زيرساخت همه زيرساخت هاي جامعه است.» به گفته او، براي تحول، جهاني شدن و پيشرفت كشور مسير ديگري جز توسعه فناوري وجود ندارد و هر ميزان كه توسعه فناوري به تأخير بيفتد، ساير حوزه ها نيز با تأخير مواجه خواهند شد. مدير مخابرات استان تهران معتقد است نمي توان اقتصاد، سلامت و آموزش را بدون توجه به توسعه زيرساخت هاي ارتباطي به شكلي متوازن با جهان پيش برد. از نگاه او، توسعه اين زيرساخت ها تنها مسووليت دولت نيست و حاكميت نيز بايد در اين مسير حضور جدي داشته باشد. او با اشاره به تجربه كشورهايي كه در مسير توسعه جهاني موفق بوده اند، سرمايه گذاري در زيرساخت ارتباطي را يكي از الزامات اين موفقيت دانست. لطفي با وجود اشاره به همكاري هاي وزارت ارتباطات طي دو سه سال گذشته، تأكيد كرد كه براي حل مشكلات زيرساختي، حمايت گسترده تري لازم است. اين ضرورت به ويژه در تهران اهميت بيشتري دارد؛ چراكه به گفته او، اگر توسعه ارتباطي در پايتخت محقق نشود، نمي توان انتظار داشت شبكه ارتباطي كشور در ساير مناطق نيز به سطح مطلوب برسد. او در همين زمينه به اظهارات اخير رييس سازمان تنظيم مقررات درباره عقب ماندگي تهران نسبت به ساير شهرها اشاره كرد و گفت قفل توسعه ارتباطي و زيرساختي تهران بايد هرچه زودتر باز شود. به اعتقاد او، هرچه اين وضعيت مدت بيشتري ادامه پيدا كند، آسيب بيشتري متوجه كشور و حاكميت خواهد شد. با اين حال، توسعه ارتباطات در نهايت اتفاق خواهد افتاد و نمي توان جلوي آن را گرفت؛ مساله اصلي، زمان تحقق آن است.
فيبر نوري تهران هنوز تا نقطه مطلوب فاصله داريم
آمارهاي ارايه شده از سوي مدير مخابرات استان تهران نيز نشان مي دهد توسعه زيرساخت ارتباطي پايتخت همچنان با ظرفيت هاي موجود فاصله دارد. لطفي با اشاره به وضعيت شبكه در پنجمين ماه سال گفت ضريب نفوذ تلفن ثابت در تهران به ۴۳.۳ درصد رسيده است؛ عددي كه به گفته او نامناسب نيست، اما همچنان ظرفيت توسعه دارد و افزايش آن در برنامه هاي مخابرات قرار گرفته است. در بخش اينترنت، ضريب نفوذ ADSL در تهران ۲۴ درصد اعلام شد و سهم FTTH از اين بازار نيز حدود ۵.۷ درصد است. همين عدد از نگاه مدير مخابرات تهران نشان مي دهد وضعيت توسعه فيبر نوري هنوز مطلوب نيست؛ هرچند او تأكيد كرد كه انتظار دستيابي به ضريب نفوذ ۱۰۰ درصدي نيز وجود ندارد. در حال حاضر ۲۲۵ هزار مشترك فعال FTTH در شهر تهران وجود دارد كه ۴۳ هزار مشترك آن از ابتداي سال به شبكه اضافه شده اند. اين افزايش در شرايطي رخ داده كه توسعه زيرساخت فيبر نوري با موانع مختلفي مواجه است. در كنار اين بخش، مجموع مشتركان فعال تلفن ثابت تهران نيز ۶ ميليون و ۳۷۵ هزار مشترك اعلام شده است؛ رقمي كه همچنان جايگاه شبكه تلفن ثابت را در ساختار ارتباطي پايتخت نشان مي دهد. اما توسعه اين شبكه تنها به عمليات اجرايي و كابل كشي محدود نمي شود. بخش مهمي از هزينه ها به نگهداري شبكه اي مربوط است كه بايد به صورت دايمي آماده ارايه خدمات باشد؛ موضوعي كه خود به يكي از چالش هاي اقتصادي مخابرات تبديل شده است.
هزينه نگهداري شبكه و چالش درآمدي مخابرات
لطفي با اشاره به هزينه هاي نگهداري شبكه گفت: مهم ترين موضوع در شبكه ارتباطي، تنها استفاده از شبكه نيست، بلكه نگهداري آن است. براي اينكه مردم در هر لحظه امكان استفاده از تلفن و اينترنت را داشته باشند، هزينه هاي قابل توجهي صرف مي شود. به گفته او، مخابرات استان تهران ماهانه نزديك به ۶۰ ميليارد تومان براي برق هزينه مي كند و تقريباً همين ميزان نيز صرف سرمايش مراكز مي شود. هزينه نيروي انساني نيز چندين برابر اين ارقام است. در مقابل، متوسط دريافتي مخابرات از هر مشترك حدود ۴۹ هزار تومان است؛ رقمي كه به گفته لطفي با هزينه واقعي ارايه خدمات فاصله زيادي دارد. او در عين حال به خدماتي اشاره كرد كه بدون دريافت هزينه جداگانه ارايه مي شوند و گفت مكالمات داخل شبكه تلفن ثابت رايگان است. مجموعه اين عوامل نشان مي دهد مخابرات از يك سو با شبكه اي گسترده و پرهزينه براي نگهداري مواجه است و از سوي ديگر، براي توسعه آن به منابع مالي بيشتري نياز دارد. يكي از مهم ترين موانع توسعه نيز به اختلافات ميان مخابرات و شهرداري تهران بر سر تعرفه حفاري و توسعه فيبر نوري مربوط مي شود؛ اختلافي كه به گفته مدير مخابرات تهران، مي تواند مستقيماً بر سرعت توسعه اين فناوري اثر بگذارد.
اختلاف تعرفه اي با شهرداري
و قفل توسعه فيبر
لطفي درباره اختلافات موجود با شهرداري تهران گفت موضوع اصلي به تعرفه ها بازمي گردد. به گفته او، تعرفه مورد نظر دولت براي توسعه زيرساخت ارتباطي در بودجه مشخص شده و سازمان تنظيم مقررات نيز به عنوان متولي اين موضوع تعيين شده است. با اين حال، تعرفه حفاري تعيين شده از سوي شهرداري در برخي موارد تا ۲۰ برابر تعرفه سازمان تنظيم مقررات است. او تأكيد كرد كه با چنين اختلافي، توسعه اقتصادي نخواهد بود و عملاً امكان پيشبرد پروژه ها دشوار مي شود. از سوي ديگر، شهرداري تهران نيز قصد دارد وارد فضاي كسب وكار توسعه فيبر نوري شود و از اين محل درآمد كسب كند. به گفته لطفي، در چنين شرايطي ساير اپراتورها كه براي توسعه فيبر بايد از شهرداري مجوز بگيرند، عملاً در موقعيت رقابت با خود شهرداري قرار مي گيرند. مدير مخابرات استان تهران تأكيد كرد سياست هاي مربوط به توسعه ارتباطات بايد در چارچوب سياست هاي وزارت ارتباطات دنبال شود و سازمان تنظيم مقررات نيز به عنوان متولي اين حوزه بايد براي حل اختلاف و تسريع توسعه وارد عمل شود.
۱،۷ همت بدهي پولي كه به شبكه ارتباطي برنمي گردد
در كنار اختلافات تعرفه اي، كمبود نقدينگي ناشي از مطالبات وصول نشده نيز يكي ديگر از چالش هاي مخابرات تهران است. لطفي رقم مطالبات اين مجموعه را حدود ۱.۷ همت اعلام كرد؛ رقمي كه معادل حدود ۱۰ درصد بودجه عملياتي مخابرات تهران است. به گفته او، بخش عمده اين مطالبات مربوط به مجموعه هاي تجاري و دولتي است و استانداري ها، آموزش وپرورش و مجموعه هاي نظامي نيز در اين فهرست قرار دارند. مساله از اين جهت اهميت دارد كه شبكه ارتباطي براي نگهداري و توسعه به نقدينگي مستمر نياز دارد و انباشت مطالبات مي تواند توان عملياتي مجموعه را كاهش دهد. لطفي در عين حال گفت در برخي حوزه ها امكان قطع خدمات به دليل ملاحظات موجود وجود ندارد؛ براي مثال قطع ارتباط مجموعه هايي در حوزه ثبت احوال، آموزش يا سلامت مي تواند پيامدهاي گسترده اي داشته باشد. با اين حال، ادامه اين وضعيت براي مخابرات نيز امكان پذير نيست. او حتي به قطعي برق مراكز مخابراتي به دليل بدهي اشاره كرد و گفت برخي مراكز در ماه هاي گذشته بارها با قطعي برق مواجه شده اند. اين قطعي ها نيز به سوختن تجهيزات فعال و تحميل هزينه هاي ميلياردي منجر شده است. در كنار دستگاه هاي دولتي، برخي اپراتورها نيز از سال هاي گذشته بدهي هاي چند ده ميليارد توماني دارند، اما خدمات آنها تاكنون متوقف نشده است. با اين حال، لطفي هشدار داد كه ادامه اين روند در نهايت مخابرات را به سمت قطع خدمات سوق خواهد داد.
خاموشي ها و تهديد پايداري شبكه
اما شايد جدي ترين بخش هشدارهاي مدير مخابرات تهران به آثار قطعي برق بر پايداري شبكه ارتباطي مربوط باشد. لطفي با اشاره به عملكرد مجموعه ارتباطي در ماه هاي اخير گفت نيروهاي مخابرات به صورت ويژه و حتي شبانه روزي در تهران فعاليت كرده اند تا اختلالات گسترده در شبكه ايجاد نشود. به گفته او، مخابرات قرار نيست برق مورد نياز نودهاي ارتباطي را خودش توليد كند و انتظار نيز اين نيست كه براي تأمين انرژي شبكه به صورت مستقل عمل كند. با اين حال، در مراكز پرظرفيت باتري هاي پشتيبان وجود دارد كه در زمان قطعي برق، بخشي از پايداري شبكه را حفظ مي كنند. اين باتري ها تنها بخشي از راهكار هستند و بخش اصلي پايداري همچنان به عملكرد شبكه برق وابسته است. لطفي با اشاره به استانداردهاي جهاني گفت در دنيا معمولاً قطعي برق حدود ۱۵ دقيقه در ماه در نظر گرفته مي شود و تجهيزات فعال شبكه نيز بر اساس همين استاندارد طراحي مي شوند. بنابراين اگر قرار باشد برق هر روز قطع شود، تجهيزات بايد با استاندارد متفاوتي طراحي شوند كه هزينه آن چندين برابر تجهيزات فعلي خواهد بود. او تأكيد كرد شركت توزيع برق بايد براي نودهاي ارتباطي چاره انديشي كند؛ زيرا قطعي هاي مكرر تنها باعث اختلال لحظه اي نمي شوند، بلكه عمر تجهيزات را نيز كاهش مي دهند. به گفته لطفي، باتري هايي كه بايد چهار سال كار كنند، در اثر قطعي هاي مكرر ممكن است تنها چهار ماه دوام بياورند. اين استهلاك، در نهايت هزينه هاي سنگيني را به مخابرات تحميل مي كند و مي تواند پايداري شبكه ارتباطي تهران را تحت تأثير قرار دهد. در مجموع، تصويري كه مدير مخابرات استان تهران از وضعيت شبكه ارتباطي پايتخت ارايه مي كند، تصويري از زيرساختي است كه هم زمان بايد توسعه پيدا كند، هزينه سنگين نگهداري خود را تأمين كند، مطالبات انباشته را مديريت كند، با موانع تعرفه اي توسعه فيبر كنار بيايد و در برابر خاموشي هاي مكرر نيز تاب بياورد. در چنين شرايطي، مساله فقط توسعه يك فناوري نيست؛ پايداري شبكه اي مطرح است كه بخش قابل توجهي از فعاليت هاي اقتصادي، اجتماعي و خدماتي شهر تهران به آن وابسته است.
