آمارهای چهار دهه گذشته از یک تغییر مهم در وضعیت سلامت زنان ایرانی خبر میدهد؛ تهران در تمام سالهای بررسی نرخ مرگ پایینتری از میانگین کشور داشته است؛ حالا مسئله اصلی سلامت زنان از بسیاری از «تهدیدهای مرگبار دوران کودکی و حوادث»، به «پیشگیری و کنترل بیماریهای مزمن» منتقل شده است.
چهار دهه را اگر فقط با عددهای مرگومیر نگاه کنیم، شاید نخستین چیزی که به چشم بیاید افزایش تعداد مطلق مرگ زنان باشد؛ اما داستان سلامت زنان ایران در همین عدد خلاصه نمیشود.
بررسی پژوهشی که اخیرا مرکز مطالعات شهرداری تهران درباره وضعیت مرگ زنان و علل آن در تهران و ایران طی سالهای ۱۳۶۰ تا ۱۴۰۰، تصویری متفاوت ارائه میکند؛ تصویری که در آن بخشی از مهمترین تهدیدهای سلامت زنان در طول این سالها به شکل محسوسی عقبنشینی کردهاند و در مقابل، بیماریهای غیرواگیر به مسئله اصلی سلامت زنان تبدیل شدهاند.
دخترانی که بیشتر از گذشته فرصت زندگی دارند
یکی از امیدبخشترین اعداد این مطالعه در گروه سنی زیر پنج سال دیده میشود؛ جایی که تغییرات چهار دهه گذشته بسیار چشمگیر است. میزان مرگ دختران زیر پنج سال در ایران از ۲۲۴۹ مورد در هر ۱۰۰ هزار نفر در سال ۱۳۶۰ به ۸۵ مورد در سال ۱۴۰۰ کاهشیافته است.
در تهران نیز این عدد از ۹۷۰ مورد به ۴۵ مورد رسیده است. این کاهش فقط یک تغییر آماری نیست؛ پشت آن، دههها توسعه خدمات بهداشتی، مراقبتهای مادر و کودک، واکسیناسیون، بهبود دسترسی به خدمات درمانی و ارتقای سطح مراقبتهای اولیه سلامت قرار دارد.
به بیان سادهتر، دخترانی که امروز در ایران متولد میشوند، نسبت به چند دهه قبل شانس بسیار بیشتری برای عبور از سالهای نخست زندگی دارند.
این تغییر در گروههای سنی بالاتر کودکان و نوجوانان نیز دیده میشود و کاهش مرگومیر در سنین پایین را به یکی از مهمترین تغییرات الگوی سلامت زنان در چهار دهه گذشته تبدیل کرده است.
جادهها دیگر به اندازه گذشته جان زنان را نمیگیرند
یک تغییر مثبت دیگر در آمارها به حوادث و جراحات مربوط میشود. میزان مرگ زنان بر اثر حوادث و جراحات در ایران از ۸۷.۷ نفر در هر ۱۰۰ هزار نفر در سال ۱۳۶۰ به ۲۰.۴ نفر در سال ۱۴۰۰ رسیده است. در تهران نیز این شاخص از ۱۹.۷ به ۹.۷ نفر کاهشیافته است.
یعنی در طول این چهار …
