تعادل |
چاقي ديگر تنها يك مساله ظاهري يا دغدغه اي مربوط به تناسب اندام نيست؛ اين بيماري مزمن امروز به يكي از مهم ترين تهديدهاي سلامت عمومي در جهان و ايران تبديل شده است. افزايش شيوع اضافه وزن و چاقي در سال هاي اخير، همزمان با تغيير سبك زندگي، كاهش فعاليت بدني، تغذيه نامناسب و افزايش استرس هاي روزمره، باعث شده ميليون ها نفر در معرض ابتلا به بيماري هايي مانند ديابت نوع۲، فشار خون بالا، بيماري هاي قلبي و عروقي، كبد چرب، اختلالات اسكلتي ـ عضلاني و حتي برخي سرطان ها قرار گيرند.
در ميان روش هاي مختلف جراحي چاقي، دو تكنيك «اسليو معده» و «باي پس معده» بيش از ساير روش ها شناخته شده اند و سالانه هزاران بيمار در سراسر جهان تحت اين اعمال جراحي قرار مي گيرند. با اين حال، بسياري از افراد تصور مي كنند اين دو روش تفاوت چنداني با يكديگر ندارند يا يكي از آنها به طور مطلق از ديگري بهتر است. همين برداشت نادرست سبب مي شود برخي بيماران تنها بر اساس تجربه اطرافيان يا اطلاعات منتشرشده در فضاي مجازي براي انتخاب نوع جراحي تصميم بگيرند؛ تصميمي كه مي تواند با شرايط جسماني و نيازهاي واقعي آنها همخواني نداشته باشد.
متخصصان تأكيد مي كنند انتخاب نوع جراحي بايد كاملاً فردمحور و بر پايه ارزيابي دقيق پزشكي انجام شود؛ زيرا عواملي مانند شاخص توده بدني، ابتلا به ديابت، رفلاكس معده، وضعيت متابوليك، سابقه بيماري هاي گوارشي، عادات غذايي و شرايط عمومي سلامت، همگي در تعيين بهترين روش درماني نقش دارند. از همين رو، شناخت تفاوت هاي اسليو و باي پس، مزايا، محدوديت ها، عوارض احتمالي و مراقبت هاي پس از عمل، مي تواند به بيماران كمك كند تا با آگاهي بيشتر و بر اساس نظر تيم درمان، مناسب ترين مسير را براي درمان چاقي و دستيابي به سلامت پايدار انتخاب كنند.
انتخاب روش جراحي
بايد بر اساس شرايط جسماني باشد
دكتر محمدجواد باقري، يك فلوشيپ جراحي چاقي و متابوليك و لاپاراسكوپي پيشرفته با تشريح تفاوت هاي دو روش متداول اسليو معده و باي پس معده تأكيد كرد كه انتخاب روش جراحي بايد بر اساس شرايط جسماني، وضعيت متابوليك، بيماري هاي همراه و نيازهاي هر بيمار انجام شود و هيچ يك از اين روش ها به تنهايي براي همه افراد بهترين گزينه نيست.
دكتر محمدجواد باقري با اشاره به افزايش شيوع چاقي و بيماري هاي مرتبط با آن اظهار داشت: جراحي متابوليك و چاقي در حال حاضر موثرترين روش درماني براي دستيابي به كاهش وزن پايدار در افراد واجد شرايط محسوب مي شود. اين جراحي معمولاً براي افراد داراي شاخص توده بدني ( BMI ) ۳۵ يا بالاتر توصيه مي شود و در برخي بيماران مبتلا به ديابت نوع ۲ يا ساير بيماري هاي متابوليك، حتي با BMI بين ۳۰ تا ۳۴.۹ نيز ممكن است پس از ارزيابي تخصصي مورد بررسي قرار گيرد؛ به ويژه زماني كه درمان هاي غيرجراحي نتوانسته باشند كاهش وزن يا كنترل بيماري را به طور پايدار فراهم كنند.
اسليو معده رايج ترين جراحي جهان
او درباره جراحي اسليو معده توضيح داد: در اين روش، حدود ۸۰ درصد از حجم معده برداشته مي شود و معده به شكل يك لوله باريك درمي آيد. در اسليو، مسير روده تغييري نمي كند، اما علاوه بر كاهش ظرفيت معده، تغييرات هورموني مرتبط با اشتها و احساس سيري نيز به كاهش وزن كمك مي كنند. اين روش به دليل ساده تر بودن از نظر تكنيك جراحي و نداشتن تغيير در مسير روده، يكي از رايج ترين جراحي هاي چاقي در جهان است. البته مانند هر عمل جراحي ديگري، اسليو نيز مي تواند با عوارضي مانند خونريزي، نشت از محل منگنه يا در برخي بيماران تشديد رفلاكس معده همراه باشد.
دكتر محمد جواد باقري در ادامه درباره باي پس معده گفت: در اين روش علاوه بر كوچك سازي معده، مسير عبور غذا از بخشي از روده كوچك تغيير داده مي شود. اين تغيير علاوه بر محدود كردن حجم غذاي مصرفي، باعث تغييرات هورموني و متابوليك موثري مي شود كه به كاهش وزن و بهبود كنترل قند خون كمك مي كند. باي پس معده به ويژه در بيماران مبتلا به ديابت نوع ۲ يا رفلاكس شديد معده مي تواند گزينه مناسبي باشد. در بسياري از بيماران، اين روش موجب كاهش چشمگير نياز به داروهاي ديابت شده و در برخي موارد باعث فروكش بيماري مي شود، هرچند اين وضعيت لزوماً دايمي نيست و نياز به پيگيري منظم دارد.
اهميت ارزيابي دقيق پيش از عمل
اين جراح چاقي با تأكيد بر اهميت ارزيابي دقيق پيش از عمل تصريح كرد: بسياري از بيماران تصور مي كنند اسليو و باي پس تفاوت چنداني با يكديگر ندارند، در حالي كه انتخاب روش مناسب بايد بر اساس عواملي مانند سن، شاخص توده بدني، سابقه ديابت، بيماري هاي گوارشي به ويژه رفلاكس، وضعيت متابوليك، عادات غذايي، سوابق جراحي و شرايط عمومي بيمار انجام شود. تصميم نهايي نيز پس از بررسي كامل توسط تيم درمان شامل جراح، متخصص تغذيه و در صورت نياز ساير متخصصان اتخاذ مي شود.
او درباره نگراني رايج بيماران نسبت به بازگشت وزن پس از جراحي نيز گفت: مقدار محدودي افزايش وزن در سال هاي بعد از جراحي ممكن است در برخي بيماران رخ دهد و اين موضوع هميشه به معناي شكست درمان نيست. رعايت برنامه غذايي، فعاليت بدني منظم، پيگيري هاي پزشكي و اصلاح عادات رفتاري، احتمال بازگشت قابل توجه وزن را تا حد زيادي كاهش مي دهد.
دكتر محمد جواد باقري افزود: توصيه مي شود بيماران غذا را به آرامي مصرف كنند، لقمه هاي كوچك بردارند، هر لقمه را به خوبي بجوند، هر وعده غذايي را طي حدود ۲۰ تا ۳۰ دقيقه ميل كنند و بين لقمه ها مكث داشته باشند. همچنين از نوشيدن مايعات همزمان با غذا خودداري كنند تا دستگاه گوارش فرصت كافي براي سازگاري با شرايط جديد داشته باشد.
او درباره كمبود ويتامين ها و مواد معدني پس از جراحي نيز هشدار داد و گفت: اگرچه احتمال بروز كمبودهاي تغذيه اي در روش اسليو معمولاً كمتر از باي پس است، اما در هر دو روش، مصرف منظم مكمل ها و انجام آزمايش هاي دوره اي ضروري است. بر اساس شرايط هر بيمار، ممكن است مصرف مولتي ويتامين، آهن، كلسيم، ويتامين D ، ويتامين B 12 و ساير ريزمغذي ها تحت نظر پزشك يا متخصص تغذيه توصيه شود.
اين فلوشيپ جراحي چاقي و متابوليك در پايان با اشاره به تأثير مثبت اين جراحي ها بر سلامت بيماران اظهار داشت: كاهش وزن پايدار پس از جراحي مي تواند علاوه بر بهبود بيماري هايي مانند ديابت، فشار خون بالا، آپنه خواب و دردهاي مفصلي، باعث افزايش توانايي انجام فعاليت هاي روزمره، بهبود كيفيت زندگي و ارتقاي اعتمادبه نفس بيماران شود. امروزه بيشتر جراحي هاي چاقي با روش لاپاراسكوپي و به صورت كم تهاجمي انجام مي شوند كه معمولاً با درد كمتر، دوران نقاهت كوتاه تر و بازگشت سريع تر بيمار به فعاليت هاي روزمره همراه هستند.
